I SA/Bd 74/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 marca 2010r. sprawy ze skargi P. K.o na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Syg akt I SA/Bd 74/10 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie uznania zarzutu skarżącego za nieuzasadniony. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B., wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Ż. [...], obejmujących należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. W celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanego. Podstawą zastosowania wskazanego środka egzekucyjnego były zawiadomienia o zajęciu z 28 października 2009r, doręczone bankowi w dniu 2 listopada 2008r. oraz zobowiązanemu w dniu 3 listopada 2009r. Skarżący w terminie złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w których stwierdził, że obowiązek określony tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Ż. nie istnieje. Wskazał, iż nigdy nie był winien Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym świadczenia. Podał także, że świadczenie nie jest świadczeniem nienależnie pobranym, albowiem brak było pouczenia o niemożności jego pobierania. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B., przeprowadził postępowanie wyjaśniające i wydał postanowienie z [...] , w którym uznał zarzut za nieuzasadniony. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że J. K. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia w okresie od 28 września 2006r do dnia wydania postanowienia. Orzeczenie to stało się ostateczne na skutek uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w B. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] , który oddalił odwołanie od wskazanej powyżej decyzji. W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ż., decyzją z [...] orzekł, że J. K. nie ma prawa do zasiłku chorobowego i zobowiązana jest do zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku. Decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego po przeprowadzeniu, w trybie nadzwyczajnym postępowania na wniosek zobowiązanego. Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem stwierdził, że J. K. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i nie ma prawa do wypłaconego zasiłku chorobowego za okres od 20 maja 2007r do 18 czerwca 2007r oraz prawa do zasiłku chorobowego z tytułu dalszej niezdolności do pracy za okres od 19 czerwca 2007r do 22 czerwca 2007r. Ponadto organ egzekucyjny wskazał, że skarżący zobowiązany jest na mocy decyzji z [...] do zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku w kwocie 2.650,80 zł wraz z należnymi odsetkami. Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem stwierdził, że obowiązek jest wymagalny, a zgłoszone zarzuty są bezpodstawne. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podniósł, iż od dnia 4 października 2009r Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany był ponownie ustalić prawo J.K. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Skarżącego tytuły wykonawcze oraz decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] powinny zostać unieważnione. Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu postanowienia utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie zwrócił uwagę, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, stąd oparcie zarzutu Zobowiązanego na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje, wywoła zamierzony skutek jedynie w razie przyznania tego faktu przez wierzyciela. W niniejszej sprawie wierzyciel podtrzymał tezę, że obowiązek istnieje i powinien być egzekwowany. W takiej sytuacji organ egzekucyjny, kierując się stanowiskiem wierzyciela, uznał zarzuty za nieuzasadnione i orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B.. W uzasadnieniu wskazał, że organ utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie błędnie uznał, że jako organ odwoławczy w stosunku do organu egzekucyjnego, związany jest stanowiskiem wierzyciela. Zdaniem skarżącego wskazane w uzasadnieniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. związanie stanowiskiem wierzyciela dotyczy jedynie organu egzekucyjnego, nie zaś organu odwoławczego, który zobowiązany jest rozpatrzyć sprawę w pełnym zakresie objętym zażaleniem, a więc również,co do argumentów skierowanych wobec niezaskarżalnego odrębnie postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela. Stanowisko to, jako wydane w trakcie postępowania egzekucyjnego podlega zaskarżeniu w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego, a tym samym kontroli organu odwoławczego na podstawie art. 142 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 23 § 4 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący podniósł, iż ZUS zobowiązany był zająć stanowisko jako wierzyciel w postanowieniu, stąd pismo z 20 listopada 2009r należy traktować jako postanowienie. W dalszej kolejności Skarżący wskazał, że gdy organem egzekucyjnym jest dyrektor oddziału ZUS wydanie odrębnego postanowienia w sprawie stanowiska jest bezprzedmiotowe, gdyż ZUS jest zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym, stąd za niecelowe i przedłużające postępowanie należy zdaniem skarżącego uznać wydanie przez ZUS postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela z dnia [...] Skoro organ wydał wzmiankowane powyżej postanowienie, to w ocenie skarżącego obowiązany był zapoznać go z jego treścią przed wydaniem postanowienia z dnia [...] Ponieważ nie uczynił tego, uniemożliwił skarżącemu zaskarżenie go w odwołaniu od postanowienia ZUS z dnia [...]. Ponadto Skarżący wskazuje, iż ZUS nie tylko nie przesłał mu pisemnego postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, ale również nie zaprosił go do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ odwoławczy, nie może nie wywiązać się z merytorycznego orzeczenia o zażaleniu na postanowienie Dyrektora ZUS i obarczać nim sąd administracyjny. W ocenie Skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej niesłusznie uznał się związany stanowiskiem wierzyciela i błędnie uznał się w niniejszej sprawie za organ egzekucyjny, pozbawiając tym samym rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji, które to dopiero rozstrzygnięcie w pełnym zakresie powinno być przedmiotem oceny sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchyla postanowienie, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga w sprawie dotyczy postanowienia na rozstrzygnięcie II instancyjne w przedmiocie oceny zasadności zarzutów przez organ egzekucyjny. W sprawie, z uwagi na przedmiot egzekucji, zachodzi przypadek określony w art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym Dyrektor oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do zastosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodzących od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Wskazany przepis przewiduje pełnienie przez Dyrektorów oddziałów ZUS na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych funkcji wyspecjalizowanego organu egzekucyjnego. Podstawy zarzutu, jako środka obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym wymienione zostały w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym zarzuty sformułowane w oparciu o pkt 1-7, 9 i 10 tego artykułu, w przypadku egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, wymagają do ich rozpoznania przez organ egzekucyjny uprzedniego uzyskania stanowiska wierzyciela, które ma charakter wiążący. W sytuacji, gdy organ egzekucyjny i wierzyciel są tymi samymi podmiotami, orzeczenie o stanowisku wierzyciela i rozstrzygnięciu o zarzutach objęte może być tym samym postanowieniem – kwestię tę przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 25 czerwca 2007r wydanej w sprawie I FPS 4/06. Postanowienie organu I instancji, Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z [...] stanowiło wypowiedź wierzyciela oraz rozstrzygniecie organu egzekucyjnego I instancji. Wbrew zarzutom skarżącego pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Ż. z [...] nie stanowiło wypowiedzi wierzyciela ani nie jest żadnym rozstrzygnięciem w sprawie. Na podstawie art. 83c ust 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej, natomiast ust 2 stanowi, że od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Oznacza to, że wypowiedź wierzyciela zawarta w postanowieniu z [...] była dla organu, który wydał zaskarżone postanowienie wiążąca. Dyrektor Izby Skarbowej nie miał podstaw prawnych do orzekania, jako organ odwoławczy o zarzucie nieistnienia obowiązku. Aczkolwiek postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela nie podlega zaskarżeniu, jest kontrolowane przez Sąd w postępowaniu sądowo-administracyjnym na podstawie art. 134 § 1 i art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z powołanymi przepisami sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; jednocześnie sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ostatni z powołanych przepisów daje sądom administracyjnym kompetencję do kontrolowania i uchylenia niezaskarżalnego postanowienia, o ile narusza ono prawo. Realizując powyższą kompetencję w odniesieniu do postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...], Sąd uznał, że nie narusza ono prawa. Podstawą prawną wystawionych tytułów wykonawczych jest decyzja z [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku chorobowego za okres od 20.05.2007r do 18.06.2007r przez J. K. – orzeczenie to wskazuje, jako podmiot zobowiązany do zwrotu świadczenia, skarżącego. Przedmiotowe rozstrzygnięcie nie zostało w żaden sposób wyeliminowane z obrotu prawnego. Wszczęte postępowania, by w trybie nadzwyczajnym wyeliminować decyzję, nie odniosły takiego skutku. W konsekwencji decyzja ta nadal obowiązuje bez względu na subiektywne przekonanie skarżącego, co do jej poprawności. Na możliwość egzekwowania postanowień tej decyzji w postępowaniu egzekucyjnym nie ma też wpływu okoliczność, że skarżący występuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ustalenie J. K. prawa do określonego świadczenia. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione, nie narusza prawa, wobec czego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.