I SA/Bd 74/19
WyrokWSA w Bydgoszczy2019-03-27
Skład orzekający: Leszek Kleczkowski, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Jarosław Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej może zostać uwzględniony, gdy strona posiadała dowody w toku postępowania, lecz ich nie przedłożyła organowi?Ratio decidendi
Wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy nowe okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, nie były znane organowi w dniu wydania decyzji i istniały w tym dniu. Dowody, które były znane stronie i mogły być przedstawione w toku postępowania, lecz nie zostały przedłożone, nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Organ prawidłowo odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, gdyż przesłanki wznowienia nie zostały spełnione.Stan faktyczny
Spółka T. z o.o. została obciążona decyzją podatkową określającą zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego za 2015 rok. Po wydaniu decyzji spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na nowe dowody w postaci dokumentacji księgowej, która według prezesa zarządu T. D. nie była wcześniej znana organowi, gdyż dokumenty te posiadał pełnomocnik spółki K. C. Organ odmówił uchylenia decyzji, uznając, że dowody te były znane stronie i mogły być przedstawione w toku postępowania, lecz nie zostały przedłożone.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o. o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania oddala skargę
Decyzją z dnia [...] września 2017r. nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. określił T. Sp. z o.o. (dalej: Spółce/skarżącej) kwotę zobowiązania podatkowego podatku dochodowym od osób prawnych za 2015r. w wysokości 88.260,00 zł.
Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r., Spółka wystąpiła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie zakończonej wymienioną decyzją ostateczną, z uwagi na wystąpienie przesłanki wymienionej w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018r. poz. 800 ze zm., dalej jako: "O.p."). Do wniosku załączono kserokopie dokumentów księgowych Spółki. W uzasadnieniu wniosku podano, iż Prezes Zarządu T. Sp. z o.o. - T. D. nie mógł dostarczyć dokumentacji księgowej, jednocześnie pozostawał w przekonaniu, że wszystkie dokumenty Spółki zostały przekazane organowi podatkowemu przez wyznaczonego pełnomocnika K. C.. Zaznaczono, iż funkcja Prezesa Spółki pełniona przez T. D. ograniczała się jedynie do reprezentacji formalnej, natomiast sprawami Spółki zajmował się faktycznie K. C.. Podkreślono również, iż T. D. informację o fakcie wydania decyzji podatkowej bez uwzględnienia dokumentacji księgowej uzyskał po odebraniu decyzji orzekającej o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki. Wskazano także, iż podjęte w związku z tą sytuacją działania pozwoliły na odzyskanie dokumentacji księgowej od K. C..
Po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] września 2018r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] września 2017r. uznając, że brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia przesłanek zawartych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
W złożonym odwołaniu podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2017r., zarzucając naruszenie: art. 245 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 120 i art. 121 ustawy Ordynacja podatkowa.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że będący podstawą wniosku strony przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ wyjaśnił, że o zaistnieniu podstawy z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. można mówić wówczas, gdy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody łącznie spełniają następujące przesłanki: wyjdą na jaw, są istotne dla sprawy, nie były znane organowi, który wydał decyzję oraz istniały w dniu wydania decyzji.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że podstawą wniosku było powołanie się przez Stronę na istnienie nowych dowodów i nowych okoliczności istniejących w sprawie, które to nie były znane organowi. Zdaniem Strony tą okolicznością faktyczną było ujawnienie posiadania przez nią dokumentacji księgowej Spółki. Według Strony okoliczność ta jest istotna dla sprawy, bowiem dotyczy jej przedmiotu oraz posiada znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści ostatecznej decyzji.
Organ odwoławczy podkreślił w tym kontekście, że jeżeli strona, w postępowaniu zwykłym, wymiarowym posiada wiedzę na temat potencjalnego dowodu, lecz rezygnuje z jego przedstawienia (np. nie wywiązując się z obowiązku przedstawienia - na wezwania organu podatkowego - dokumentacji dotyczącej prowadzonej w badanym okresie działalności gospodarczej), to nie może ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogą być potwierdzone tymi dowodami kwalifikować z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej, której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. - jako nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów w sprawie.
Organ wskazał, że na organach podatkowych nie ciąży nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów, strona w toku postępowania była kilkukrotnie wzywana o przedłożenie dokumentacji dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej Spółki. Z prawa tego nie skorzystała. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej strona może powoływać się w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne, bądź na takie dowody, co do których istnienia nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego, prowadzonego w trybie zwykłym, nie może zatem żądać ich uwzględnienia w toku tego postępowania. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że Spółka pozostawała bierna w toku postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015 r., jak również nie złożyła odwołania od decyzji wydanej w tym zakresie. Organ podatkowy pierwszej instancji tym samym prawidłowo stwierdził brak przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., bowiem w niniejszej sprawie nie doszło do ujawnienia się nowych dowodów, ani okoliczności faktycznych - w rozumieniu tego przepisu. Organ wyjaśnił, że wykładnia ww. przepisu wskazuje, iż kluczowe znaczenie dla podnoszonych okoliczności oraz dowodów ma to, by były "nowe" tj. nie brane wcześniej pod uwagę oraz "istotne dla sprawy" tj. muszą choć potencjalnie wpływać na możliwość zmiany wydanego orzeczenia. Organ podkreślił przy tym, że w powołanym przepisie ustawodawca wyraźnie użył sformułowania "wyjdą na jaw", co przesądza, że słuszne jest założenie, iż warunkiem koniecznym dla zastosowania tej normy prawnej jest by strona wykazała, że nie wiedziała o nich w momencie gdy sprawa toczyła się w trybie zwykłym. Biorąc pod uwagę, że okoliczności te mają wyjść na jaw, należy uznać, że "nowość" okoliczności faktycznych i dowodów oznacza, że wychodzą na jaw - przynajmniej dla wnioskodawcy - po raz pierwszy, nie były one wcześniej znane i z tego też powodu należy je uznać za "nowe".
W ocenie organu odwoławczego strona nie skorzystała z prawa do ujawnienia znanych jej okoliczności i dowodów. Nieprzeprowadzenie określonych dowodów w toku zwykłego postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą wznowienia postępowania w myśl art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Jednocześnie w ocenie organu odwoławczego argumenty Spółki dotyczące tego, iż T. D. nie posiadał dokumentacji księgowej Spółki, którą dysponował K. C. - P. Spółki i który zobowiązał się do jej przedłożenia a także to, że T. D. funkcję Prezesa Spółki pełnił na prośbę K. C. i, że jego "prezesura" ograniczała się jedynie do reprezentacji formalnej nie zmieniają faktu, że Spółka była w posiadaniu żądanych przez organ podatkowy dowodów. Zatem nie można twierdzić - jak tego oczekuje strona, -że dowody te nie były wcześniej znane i należy je uznać za "nowe". Natomiast relacje, jakie zostały ustanowione między Prezesem Spółki, a powołanym pełnomocnikiem Spółki pozostają poza wpływem na podjęte rozstrzygnięcie.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej obecne działanie Spółki należy odczytać jako nakierowane na próbę otwarcia postępowania wymiarowego, a jak wcześniej wskazano postępowanie o wznowienie postępowania nie może służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Rolą postępowania nadzwyczajnego nie jest ponowne badanie sprawy w zakresie w jakim organ podatkowy dokonał tego w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, a zbadanie czy zaistniała przesłanka uzasadniająca wzruszenie tej decyzji. W konsekwencji, nie wszystkie dowody oraz okoliczności faktyczne mogą być skutecznie podnoszone w ramach wniosku o wznowienie postępowania. W innym przypadku doszłoby do pozbawienia instytucji wznowienia postępowania znamion postępowania nadzwyczajnego, które nie może sprowadzać się do ponownego badania sprawy i weryfikacji decyzji dla strony, która z sobie jedynie znanych przyczyn nie skorzystała z możliwości przedłożenia dokumentacji dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencjo organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać załączonych przez Spółkę do wniosku o wznowienie postępowania dowodów za nowe dowody ani okoliczności faktyczne, które wyszły na jaw skoro jak wcześniej wskazano Spółka dysponowała nimi w momencie wydania decyzji ostatecznej.
W złożonej do tut. Sądu skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie:
- art. 245 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., poprzez odmowę uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2017r. w związku z błędnym stwierdzeniem braku przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.;
- art. 120 i art. 121 O.p., poprzez zastosowanie wykraczającej ponad normy prawne interpretacji pozajęzykowej.
W uzasadnieniu skargi strona, nie zgadzając się z argumentacją przedstawioną w zaskarżonej decyzji podniosła, że z materiałów dowodowych wszystkich istotnych dla sprawy postępowań, wbrew twierdzeniu organu jednoznacznie wynika, że T. D., nie dysponował w czasie wydania decyzji wymiarowej dokumentami spółki. Posiadał co prawda wiedzę, że dokumentacja taka prawdopodobnie istnieje, jednak podczas składania zeznań w trakcie przesłuchania informował organ podatkowy, że nie dysponuje nimi. Wskazywał też osobę, która według jego wiedzy jest w posiadaniu dokumentacji Spółki.
Jednocześnie zdaniem Spółki twierdzenie organu podatkowego, iż strona może powoływać się w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne, bądź na takie dowody, co do których istnienia nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego prowadzonego w trybie zwykłym nie wynika z brzmienia art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Strona stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że "nowe" dowody na jakie się powołuje nie były znane organowi wydającemu decyzje wymiarową. Bezsporne jest również to, że dowody te są istotne dla sprawy oraz, że istniały w dniu wydania decyzji. Sporne pozostaje zatem jedynie to, czy przedmiotowe dowody mają przymiot dowodów nowych. Zdaniem spółki tak właśnie jest. Powoływanie się organu podatkowego na orzeczenia Sądów administracyjnych, w których stwierdza się niedopuszczalność wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o dowody znane stronie w czasie wydania decyzji wymiarowych nie może być podstawą rozstrzygnięcia skarżonej decyzji. Orzeczenia te bowiem dotyczyły innych stanów faktycznych, a ponadto wskazywały na niedopuszczalność uwzględniania dowodów, które przez stronę postępowania nie zostały przedłożone organom podatkowym świadomie i celowo. W przedmiotowej sprawie T. D. był przekonany, że wszystkie niezbędne dokumenty zostały organowi podatkowemu dostarczone, a o fakcie istnienia w obrocie prawnym decyzji wymiarowej dowiedział się dopiero w momencie doręczenia mu decyzji o odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.
Strona uznała przy tym za nieprecyzyjne twierdzenie, że była w posiadaniu żądanych przez organ podatkowy dokumentów. Fakt, iż dokumenty księgowe, potwierdzające faktyczne zdarzenia gospodarcze istniały w czasie prowadzenia pierwotnego postępowania podatkowego nie jest równoznaczny z posiadaniem tych dokumentów przez Spółkę, a tym bardziej nie jest podstawą twierdzenia, że T. D., Prezes Spółki miał do nich dostęp. Zagadnienie posiadania i dysponowania przez Spółkę dokumentami należy rozpatrywać przez pryzmat ich dostępności przez organy spółki. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że jedyny członek zarządu i jednocześnie Prezes Spółki T. D. dokumentami tymi nie dysponował. Tym samym twierdzenie, że Spółka posiadała dokumenty księgowe w dacie wydania decyzji podatkowej jest nieprawdziwe.
Konkludując skarżąca stwierdziła, że nie sposób jest uznać, że dowody dołączone do wniosku o wznowienie postępowania nie są dowodami nowymi, oraz że okoliczności z nich wynikające są nowe. Dowody, a zwłaszcza okoliczności z nich wynikające, będące podstawą wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi podatkowemu. Tym samym spełniają przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ).
Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a zatem skarga podlega oddaleniu.
Sedno sporu w sprawie koncentruje się wokół zagadnienia, czy wystąpiła przesłanka wznowienia wskazana w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., stanowiącym, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
W uzasadnieniu złożonego wniosku o wznowienie postępowania, do którego załączono kserokopie dokumentów księgowych Spółki T., skarżąca powołując się na wystąpienie tej przesłanki argumentowała, że z przyczyn od siebie niezależnych prezes zarządu Spółki T. D. nie mógł dostarczyć organowi dokumentacji księgowej. Jednocześnie pozostawał w przekonaniu, że wszystkie dokumenty Spółki zostały przekazane organowi podatkowemu przez wyznaczonego pełnomocnika K. C., od którego otrzymał zapewnienie, że dokumenty zostaną dostarczone. We wniosku zaznaczono, że funkcję prezesa Spółki T. D. pełnił na prośbę K. C., a ograniczała się ona jedynie do reprezentacji formalnej, natomiast faktycznie sprawami Spółki zajmował się K. C.. Podkreślono, iż T. D. informację o wydaniu decyzji podatkowej bez uwzględnienia dokumentacji księgowej uzyskał po odebraniu decyzji z dnia [...] marca 2018r. orzekającej o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki T.. Podjęte w związku z powzięciem tej informacji działania pozwoliły T. D. odzyskać dokumentację księgową. Zdaniem skarżącej, analiza odzyskanych dokumentów wskazuje, że ich uwzględnienie w postępowaniu podatkowym może skutkować zmianą wysokości kwoty orzeczonego zobowiązania.
Odnosząc się do spornej kwestii, wstępnie należy wskazać, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest uregulowana w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z tym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Podany przepis i wynikająca z niego ogólna zasada gwarantuje pewność obrotu prawnego oraz stabilność skutków prawnych aktów organów administracji publicznej. Przepis ten, ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. W konsekwencji, wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków, związanych z możliwością wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z nich jest instytucja wznowienia postępowania, która jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 240 § 1 O.p. Nadto, ponieważ wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają wykładni ścieśniającej ( por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, str. 626 ).
Należy również wskazać, że postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. W postępowaniu wznowionym, organ je prowadzący, może odnieść się do istoty sprawy tylko wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano decyzję ostateczną, obarczone było taką wadą, która przez ustawodawcę uznana została za wadę kwalifikowaną, enumeratywnie wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Instytucja wznowienia postępowania nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia wadliwości prowadzonego postępowania.
Nawiązując do przesłanki wznowienia zawartej w przepisie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., o wystąpieniu tej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: 1) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody; 2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie; 3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję; 4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji.
Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowoodkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. W ocenie Sądu, ze względu na konstrukcję omawianego przepisu, sformułowanie "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody" powinno być interpretowane w kontekście poprzedzającego je zwrotu "wyjdą na jaw". W rezultacie należy uznać, że strona może powoływać się w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie nowe okoliczności faktyczne, bądź na takie nowe dowody, co do których istnienia nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego, prowadzonego w trybie zwykłym, nie mogła zatem żądać ich uwzględnienia w toku tego postępowania (v. wyroki NSA: z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt II FSK 2675/12; z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt II FSK 734/13, dostępne w CBOSA).
Podobny pogląd prezentowany jest w piśmiennictwie, którego przejawem jest stwierdzenie, że przyjęcie stanowiska odmiennego byłoby sprzeczne z istotą zwrotu "wyjdą na jaw" (v. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. M. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz do art. 240, WK 2015, Lex nr 477951).
Uzupełniająco należy również wskazać na wyrażany w orzecznictwie i podzielany przez skład orzekający pogląd, że nieprzeprowadzenie określonych dowodów w toku zwykłego postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą wznowienia postępowania w myśl art. 240 § 1 pkt 5 o.p., gdyż naruszałoby zasadę stałości decyzji (v. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II FSK 2701/13, Lex nr 1988572).
Poglądy zawarte w wymienionych wyrokach mają wymiar uniwersalny i wbrew stanowisku skarżącej, w pełni przystają do okoliczności rozpoznawanej sprawy.
Wreszcie, warto również zaakcentować, że "nowe okoliczności faktyczne" o jakich stanowi cytowany przepis, to zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa oraz od jego wykładni. Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub wykładnią (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2017 r., o sygn. akt I GSK 1356/16, publ. CBOSA). Nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej to nowe fakty dotyczące stanu faktycznego sprawy podatkowej, który stał się podstawą pierwotnego rozstrzygnięcia i subsumpcji przepisów prawa materialnego.
W ocenie Sądu, mając na uwadze przedstawioną analizę prawną, stanowisko organu co do niewystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanki wznowienia określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jest prawidłowe. Postępowanie w sprawie wznowienia składa się z dwóch etapów - w pierwszym z nich, organ dokonuje oceny dopuszczalności wznowienia. Stwierdzając dopuszczalność wznowienia, organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Dopuszczalność wznowienia sprowadza się do badania, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę oraz czy powołuje ono podstawy wznowienia. Występując z wnioskiem o wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., skarżący zakreślił granice postępowania wznowieniowego.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. wznowił postępowanie, przy czym postanowienie to, zgodnie z art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiło jedynie podstawę do przeprowadzenia postępowania co do podanej we wniosku przesłanki wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Ponieważ w postępowaniu tym nie stwierdzono, wystąpienia wskazanej we wniosku przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., organ odmówił na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p. uchylenia decyzji ostatecznej.
Zdaniem Sądu, organ poddał prawidłowej analizie i ocenie przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Skarżąca wnioskując o wznowienie postępowania na podstawie tego przepisu, załączyła kserokopie dokumentów księgowych Spółki, tj. wydruki rejestrów zakupu i sprzedaży za miesiące od stycznia do grudnia 2015r., faktury sprzedaży i zakupu, ewidencji środków trwałych i faktury zakupu środków trwałych, umowy leasingu finansowego i operacyjnego zawarte w 2015r" umowę o zaopatrzenie w wodę, deklarację o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami. Jej zdaniem, uwzględnienie tych dokumentów w postępowaniu podatkowym może skutkować zmianą wysokości kwoty orzeczonego zobowiązania.
Należy jednak podkreślić, że w toku postępowania kontrolnego i podatkowego Spółka była wielokrotnie wzywana do przedłożenia dokumentacji dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej, w tym potwierdzającej poniesione wydatki. Wezwania kierowane do Spółki pismami z dnia [...] września 2016 r., [...] października 2016r., [...] lutego 2017 r. i [...] maja 2017r. nie odniosły żadnego rezultatu. Podobnie wezwania z dnia [...] września 2016 r. i z dnia [...] listopada 2016r. kierowane do prezesa T. Sp. z o.o. T. D. oraz wezwanie z dnia [...] listopada 2016r. skierowane do pełnomocnika Spółki K. C., nie przyniosły żadnych efektów.
Co przy tym istotne, znakomita część przedłożonych dokumentów takich jak rejestr zakupu i sprzedaży, faktury sprzedaży, ewidencja środków trwałych czy deklaracja o wysokości opłat to dokumenty prowadzone bądź wystawiane przez Spółkę. Spółka nie tylko wiedziała o ich istnieniu, ale co więcej, była w ich posiadaniu, a ściślej, jak podnosił T. D. – prezes zarządu Spółki, dokumentami tymi dysponował K. C. pełnomocnik Spółki T., który jak podał organ, zobowiązywał się do dostarczenia dokumentacji w określonych terminach. Mimo tego, przedstawiciele Spółki nie przedłożyli wymienionych dokumentów z własnej inicjatywy jak i na wezwania organu podatkowego, zarówno w postępowaniu kontrolnym jak i podatkowym.
Rację ma zatem organ odwoławczy, że w sytuacji, gdy strona, która w postępowaniu podatkowym posiada wiedzę na temat potencjalnego dowodu, a tym bardziej gdy jest w jego posiadaniu lecz rezygnuje z jego przedstawienia z własnej inicjatywy czy na wezwanie organu, to nie można kwalifikować ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogą być potwierdzone tym dowodem, jako nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów w sprawie. Działania skarżącej w istocie zmierzają do ponownego uruchomienia postępowania podatkowego i dokonania ustaleń faktycznych, w tym, zważywszy na stwierdzone w postępowaniu kontrolnym i podatkowym nieprawidłowości, przeprowadzenia niezbędnych w takim wypadku czynności dowodowych. W tym kontekście ponownie należy wskazać, że nieprzeprowadzenie określonych dowodów w toku zwykłego postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą wznowienia postępowania w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 o.p., ponieważ naruszałoby zasadę stałości decyzji. Nadto, niemożliwe jest wykorzystywanie postępowania wznowieniowego jako instrumentu do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym. Wznowienie nie jest kontynuacją postępowania jurysdykcyjnego. Stanowi bowiem nowe, nadzwyczajne postępowanie, ograniczone zakresem wyznaczonym przez enumeratywnie wskazane w przepisie art. 240 § 1 O.p. przesłanki.
Prawidłowości przedstawionego stanowiska nie niweczy argumentacja wniosku o wznowienie oraz skargi, że pełniona przez T. D. funkcja ograniczała się jedynie do reprezentacji formalnej oraz, że pozostawał on w przekonaniu, że wszystkie dokumenty Spółki zostały przekazane organowi podatkowemu przez wyznaczonego pełnomocnika, a relacje jakie istniały między prezesem spółki a powołanym pełnomocnikiem czy samą Spółką, powinny zostać przez organ podatkowy uwzględnione przy ocenie zasadności wniosku o wznowienie postępowania.
Należy bowiem uwypuklić, że to Spółka była podmiotem, wobec którego toczyło się postępowanie kontrolne i podatkowe. W toku tych postępowań, obowiązkiem prezesa zarządu oraz wyznaczonego pełnomocnika było reprezentowanie Spółki oraz dostarczenie posiadanych, w tym żądanych przez organ podatkowy dokumentów, mających wpływ na prawidłowe określenie zobowiązania w podatku od towarów i usług za objęty postępowaniem okres rozliczeniowy. Spółka, mimo wielokrotnych wezwań, obowiązków tych nie dopełniła. Co więcej, zarówno prezes zarządu Spółki jak i jej pełnomocnik wiedzieli o toczącym się postępowaniu i obowiązku dostarczenia dokumentacji podatkowo-księgowej Spółki T.. Brak realizacji tego obowiązku jest zdaniem Sądu wynikiem co najmniej zaniedbań, lekkomyślności i lekceważenia obowiązków wynikających z pełnionych funkcji prezesa zarządu i pełnomocnika Spółki. Opieranie się prezesa zarządu na przypuszczeniach o prawdopodobnym dostarczeniu dokumentacji przez pełnomocnika, bez uzyskania stosownego potwierdzenia, zważywszy na potencjalne skutki tego rodzaju zaniechań, jest tego namacalnym przykładem. Tym bardziej, że T. D. po otrzymaniu decyzji orzekającej o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki T. "pozyskał" dokumentację podatkowo-księgową Spółki, załączając ją do wniosku o wznowienie postępowania podatkowego. W ocenie Sądu, nie sposób racjonalnymi i obiektywnymi względami "usprawiedliwić" działanie osoby reprezentującej Spółkę, która w toku postępowania podatkowego wzywana do przedstawienia dowodów mających wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego Spółki, nie realizuje tego podstawowego obowiązku, a czyni to dopiero po otrzymaniu decyzji o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe podmiotu, który reprezentuje i którym, z racji pełnionej funkcji powinna zarządzać. Należy również podkreślić, że osoba która decyduje się na pozorne czy fasadowe pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej, zasadniczo świadomie bierze na siebie odpowiedzialność za prawidłowe funkcjonowanie Spółki, w tym w zakresie zobowiązań o charakterze publiczno-prawnym.
Z tych względów, argumentacja skargi nie mogła odnieść zamierzonych rezultatów, a podniesione w niej zarzuty naruszenia art. 245 § 1 pkt 1 i 2, w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez odmowę uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2017 roku w związku z błędnym stwierdzeniem braku przesłanek określonych w art. 240 § l pkt 5 O.p. Sąd uznał za niezasadne. Zdaniem Sądu, organ poddał prawidłowej analizie i ocenie przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., czego skarżąca skutecznie nie podważyła, a co w konsekwencji uzasadniało odmowę uchylenia ostatecznej decyzji na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Oceny tej nie podważają ogólne rozważania skargi dotyczące wykładni przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. oraz wspierające je orzecznictwo, którego wymowę Sąd podziela, a którego tezy nie pozostają w sprzeczności ze stanowiskiem składu orzekającego, wzmocnionym przywołanymi w niniejszym wyroku orzeczeniami.
W rezultacie, organ nie naruszył również przepisów art. 120 i 121 O.p poprzez zastosowanie wykraczającej ponad normy prawne interpretacji pozajęzykowej. Stanowisko organu znajduje umocowanie w treści przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., co było już przedmiotem wcześniejszej analizy tego przepisu, znajdującej odzwierciedlenie w przywołanych wyrokach sądów administracyjnych oraz piśmiennictwie. W konsekwencji, zrzut naruszenia przepisów statuujących powinność działania na podstawie przepisów prawa oraz prowadzenia postępowanie podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych jest nietrafny.
Wobec zatem niezasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną oddalił.
H. Adamczewska-Wasilewicz L. Kleczkowski J. Szulc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło