I SA/Bd 743/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji ruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz A.K. z kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku strony na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 sierpnia 2006r., obejmującego należności niemieckiego organu celnego z tytułu podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych. W toku czynności egzekucyjnych, 21 września 2006r. organ dokonał zajęcia ruchomości, samochodu osobowego marki (...) i ciągnika siodłowego marki (...). Pismem z 25 września 2006r. strona wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz o zwolnienie spod egzekucji zajętych ruchomości. Wnioskodawca wskazał na brak doręczenia upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz okoliczność zgłoszenia zarzutów w trybie art. 66zf ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej pea) do Urzędu Celnego w P. oraz Urzędu Celnego w F. Strona podkreśliła także, że podjęte na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego wystawionego tylko na A. K. czynności egzekucyjne dotyczą zajęcia ruchomości wchodzących w skład wspólnego majątku małżonków i wobec tego uznać należy je za dokonane z naruszeniem art. 27c ustawy pea. Postanowieniem z 19 lipca 2007r. organ I instancji odmówił zwolnienia zajętych ruchomości, wskazując na brak zgody wierzyciela w tym przedmiocie, zapewnienie prawidłowego wykonania zobowiązania objętego wystawionym tytułem wykonawczym oraz brak respektowania przez stronę udzielonego wcześniej układu ratalnego. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany zarzucił naruszenie art. 27c ustawy pea poprzez jego niezastosowanie i odmowę wyłączenia spod egzekucji przedmiotowych pojazdów. W efekcie wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia i wyłączenie spod egzekucji wskazanych składników majątkowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z 05 września 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazując na treść art. 13 § 1 ustawy pea stwierdził, że zwolnienie spod egzekucji określonego składnika majątkowego może nastąpić w przypadku równoczesnego zaistnienia trzech przesłanek tj. złożenia przez zobowiązanego wniosku w tym zakresie, ważny interes zobowiązanego oraz zgoda wierzyciela. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zwrócił się do wierzyciela dochodzonych należności z prośbą o zajęcie stanowiska w kwestii zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości. W odpowiedzi na powyższe, wierzyciel nie przychylił się do wniosku, co znalazło wyraz w jego piśmie z dnia 20 lutego 2007r. Wobec zaistniałych okoliczności, organ stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wskazane w art. 13 ustawy pea zatem organ egzekucyjny obowiązany był wydać postanowienie odmawiające uwzględnienia wniosku z dnia 25 września 2006r. Odnosząc się do kwestii braku doręczenia upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie upomnienia nie doręczono wobec braku takiego obowiązku wynikającego z art. 66 za § 4 ustawy pea, zgodnie z którym przepisu art. 15 nie stosuje się. Ponadto organ wskazał, że nie jest zasadny także zarzut naruszenia art. 27c ustawy pea. Wierzycielem dochodzonej należności jest organ obcego państwa, wobec czego w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 66z ustawy pea, zgodnie z którym należności takie traktuje się jako powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego do dochodzonych należności zastosowanie ma Ordynacja podatkowa, zgodnie z którą ( art. 26 tej ustawy) podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Zakres odpowiedzialności podatkowej osób pozostających w związku małżeńskim zostaje jednak rozszerzony stosownie do treści art. 29 tej ustawy i obejmuje majątek osobisty podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Nie można zatem przyjąć, że tytuł wykonawczy winien być wystawiony na oboje małżonków, gdyż zobowiązanym do zapłaty podatku od wyrobów tytoniowych jest jedynie A.K. Na postanowienie organu II instancji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 13 § 1 ustawy pea poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że fakt odmówienia przez wierzyciela zobowiązanemu zwolnienia z zadłużenia celnego ww. ruchomości ma znaczenie w przedmiotowej sprawie, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 27c w zw. z art. 38 tej ustawy, który wyłącza możliwość prowadzenia egzekucji z przedmiotowych ruchomości; - art. 27c w zw. z art. 38 ustawy pea poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zajęcie ww. ruchomości, które są przedmiotem wspólności ustawowej małżeńskiej było prawidłowe, w sytuacji, gdy tytułu wykonawczy nie opiewał na obojga małżonków - art. 29 § 1 ustawy pea poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przekroczenie kompetencji organu egzekucyjnego i dokonanie merytorycznego badania sprawy, w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie jest wierzycielem, w związku z czym w prowadzeniu egzekucji związany jest ściśle treścią tytułu wykonawczego, w szczególności w zakresie podmiotowym, - art. 66z ustawy pea w zw. z art. 26 i art. 29 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie merytorycznego badania sprawy, w sytuacji, gdy, jako organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem uprawnienia takiego nie miał, ponadto ze względu na obcy charakter wierzytelności do rozstrzygania kwestii merytorycznych właściwe są przepisy prawa materialnego państwa będącego wierzycielem. W uzasadnieniu strona wskazała, że z treści art. 13 § 1 ustawy pea wynika, że przepis ten dotyczy jedynie składników majątkowych zobowiązanego, w związku z powyższym nie ma on zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż zajęte ruchomości nie należą do majątku odrębnego zobowiązanego i nie powinny zostać zajęte, literalne brzmienie art. 27c omawianej ustawy nie pozostawia wątpliwości, że jeżeli egzekucja administracyjna ma być przeprowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, to tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. W niniejszej sprawie konsekwencją niewystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków, w sytuacji istnienia wspólności ustawowej jest niedopuszczalność prowadzenia egzekucji z majątku nią objętą. Strona powołała się w tym zakresie na orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych. Strona podniosła również, że w przedmiotowym postępowaniu, organy egzekucyjne obu instancji nie posiadają przymiotu wierzyciela, którym jest organ państwa obcego. Zatem zgodnie z art. 29 § 1 ustawy pea nie są one uprawnione do badania zasadności treści tytułu wykonawczego, do jakiegokolwiek badania merytorycznego sprawy, a co za tym idzie są ściśle związane treścią przedłożonego im tytułu, w szczególności w zakresie podmiotowym. W ocenie strony, próba wywodzenia przez organ II instancji, na podstawie art. 26 oraz art. 29 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, że strona skarżąca wraz z małżonkiem i tak ponoszą odpowiedzialność za dochodzone w niniejszym postępowaniu należności podatkowe majątkiem wspólnym, jest przekroczeniem uprawnień organu egzekucyjnego wynikających z art. 29 § 1 ww. ustawy. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd podzielił. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchyla decyzję, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spór pomiędzy stronami w sprawie powstał w związku z zastosowaniem przez organ egzekucyjny środka polegającego na egzekucji z ruchomości w postaci dwóch pojazdów samochodowych. W odpowiedzi na zajęcie przedmiotowych pojazdów skarżący wystąpił z wnioskiem, z dnia 25 września 2006r, który to wniosek zainicjował całe postępowanie w sprawie, zakończone zaskarżonym postanowieniem. Analiza tego wniosku, który załączony został do akt na żądanie Sądu, dowodzi, ze skarżący wniósł w nim o "wyłączenie spod egzekucji" spornych pojazdów powołując się na okoliczność, że stanowią one składnik majątku wspólnego małżonków K., natomiast tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne wystawiony został jedynie na skarżącego, co narusza art. 27c ustawy pea. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, uznając za zasadną odmowę zwolnienia z egzekucji przedmiotowych ruchomości, powołał się na art. 13 § 1 ustawy pea, zgodnie z którym organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Organ pierwszej instancji nie powołał żadnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia spod egzekucji. W ocenie Sądu zastosowanie wskazanego przepisu, jako podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia było nietrafne i sprawiło, ze organ nie odniósł się do istoty wniosku. Skarżący już w odwołaniu wskazywał, że z punktu widzenia podnoszonych przez niego zarzutów, stanowisko wierzyciela, co do zgody na wyłączenie ruchomości spod egzekucji, nie miało znaczenia w sprawie. Potwierdza to treść wniosku, w której skarżący nie powoływał się na swój ważny interes w wyłączeniu egzekucji przedmiotowych składników. Dodatkowo należy zauważyć, że powołany przepis odnosi się do składników majątkowych zobowiązanego, czemu skarżący niejako przeczył wskazując, że sporne pojazdy stanowią nie tylko jego własność ale także jego żony. W tych okolicznościach rozpoznanie wniosku w trybie art. 13 § 1 ustawy pea oznaczało nierozpoznanie tego wniosku zgodnie z intencją wnioskodawcy. Argumenty skarżącego i treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia są zupełnie rozbieżne. W świetle powyższych argumentów ponownie rozpoznając wniosek skarżącego organy winny odnieść się do zarzutu, że tytuł wykonawczy wystawiony na skarżącego stanowił podstawę do egzekucji z ruchomości stanowiących majątek wspólny. Nie budzi już wątpliwości w orzecznictwie sądowym, że egzekucja, która jest prowadzona z majątku wspólnego małżonków musi opierać się na tytule wykonawczym wystawionym na oboje małżonków. Kwestię tę reguluje art. 27c ustawy pea. Nie ma jednak racji skarżący powołując się w skardze na art. 38 ustawy pea albowiem małżonek zobowiązanego nie ma statusu osoby trzeciej w rozumieniu tego przepisu. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit.c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 152 określił, ze zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości oraz orzekł o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 powołanej ustawy. Na koszty te składa się uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240zł.