I SA/Bd 749/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Pismem z dnia [...] marca 2021r. uzupełnionym w dniu [...] kwietnia 2021 r. M. K. ("Skarżąca", "Strona") wniosła o umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzją z dnia [...] maja 2021r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. odmówił Skarżącej udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług w kwocie [...]zł i odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone w dniu [...] maja 2021 r. pełnoletniemu domownikowi, J. K. – ojcu Skarżącej. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. (data nadania w dniu [...] lipca 2021 r.) Skarżąca złożyła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, do której przedłożyła pismo z dnia [...] lipca 2021 r. stanowiące odwołanie od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2021 r. Do niniejszej korespondencji zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą adwokat A. I. M. do reprezentowania w sprawie podatkowej przed Trzecim Urzędem Skarbowym w B. i dalszymi instancjami. Uzasadniając złożony wniosek Strona podała, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało doręczone z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Poinformowała, że do sprawy prowadzonej przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. [...] ustanowiła pełnomocnika w osobie A. M. i wskazała jej adres do korespondencji. Na dowód powyższego powołała się na protokół przesłuchania Strony jako podejrzanej sporządzony w organie w dniu [...] czerwca 2020 r. Ponadto podniosła, że nie była świadoma, iż złożony wniosek o umorzenie otrzyma inną sygnaturę i złożone do sprawy karnej pełnomocnictwo nie obejmie go swym zasięgiem. Dlatego też, mając na uwadze, że niezawinione przez Stronę okoliczności stanowiły przeszkodę uniemożliwiającą pełnomocnikowi złożenie w ustawowym terminie odwołania, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania Strona uznała za zasadny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm. dalej jako: "O.p.") stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i odrębnym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2021 r. W uzasadnieniu tego drugiego postanowienia organ podał, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowych z dnia [...] marca 2021 r. Skarżąca złożyła osobiście, opatrując go własnoręcznym podpisem. Do wniosku, jak i w toku postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie został przedłożony dokument pełnomocnictwa dla A. M.. Cała korespondencja na etapie postępowania kierowana była bezpośrednio do Skarżącej, w szczególności: wezwanie z dnia [...] marca 2021 r., postanowienie z dnia [...] kwietnia 2021 r., postanowienie z dnia [...] kwietnia 2021 r. Powyższa korespondencja była odbierana osobiście przez Stronę bądź przez jej ojca ([...]) pod adresem miejsca zamieszkania. Podobnie, decyzja kończąca postępowanie w pierwszej instancji została doręczona pod adresem zamieszkania M. K., a odebrana przez pełnoletniego domownika, tj. jej ojca, w dniu [...] maja 2021 r. Organ podał, że na ówczesnym etapie postępowania Skarżąca nie kwestionowała trybu doręczeń pism w sprawie. Następnie, przy piśmie z dnia [...] maja 2021 r. (wpływ do organu pierwszej instancji dnia 2 czerwca 2021r.) poinformowała, że odwołanie od decyzji wydanej pod sygnaturą [...] zostanie złożone przez pełnomocnika, A. M. i zwróciła się z prośbą o przesłanie ww. rozstrzygnięcia umocowanemu do sprawy reprezentantowi. W odpowiedzi na powyższe, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] czerwca 2021r. poinformował Skarżącą, że brak jest podstaw do przesłania odpisu rozstrzygnięcia zgodnie z żądaniem, gdyż do sprawy prowadzonej w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie zostało przedłożone pełnomocnictwo dla A. M.. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że przedstawiona przez Skarżącą okoliczność braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nie wypełnia znamion okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 162 § 1 O.p., a które uniemożliwiły dokonanie skutecznej czynności procesowej, jaką jest złożenie odwołania od decyzji w terminie przewidzianym przepisami prawa. W ocenie organu skarżone rozstrzygnięcie zostało skutecznie doręczone, gdyż do akt sprawy prowadzonej przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę dokument pełnomocnictwa nie został złożony. Stosowne pełnomocnictwo dla adwokat A. I. M. przedłożone zostało dopiero na etapie składania odwołania od wydanego rozstrzygnięcia, jak wskazuje data dokonania opłaty skarbowej od tej czynności – w dniu [...] lipca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał ponadto, że w piśmie z dnia [...] maja 2021r. Skarżąca informowała organ pierwszej instancji, iż środek zaskarżenia od decyzji tego organu z dnia [...] maja (skutecznie doręczonej w dniu [...] maja 2021 r.) zostanie sporządzony przez jej pełnomocnika – A. M.. Odwołanie z dnia [...] lipca 2021 r. złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu [...] lipca 2021 r. W świetle powyższego, w opinii organu drugiej instancji Skarżąca nie zachowała należytej staranności i nie spełniła wymogów wynikających z art. 162 O.p., a tylko łączne spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie organu podnoszona w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021r. okoliczność przebywania pełnomocnika na urlopie nie wypełnia przesłanek ww. przepisu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że podnoszone przez Stronę okoliczności dotyczące ustanowienia w dniu [...] czerwca 2020 r. pełnomocnika w osobie A. M. dotyczą sprawy karnej skarbowej sygn. [...], w której dyspozycją ustną Strona zgłosiła do protokołu obrońcę do sprawy o popełnienie czynu zabronionego, mającego swe umocowanie w ustawie z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2021 r., poz. 408 ze zm.). Mając na uwadze powyższe organ drugiej instancji nie stwierdził, aby w sprawie zaistniała przesłanka uniemożliwiająca dotrzymanie terminu do złożenia odwołania przez Skarżącą, gdyż nie spełniła ona wymogów wynikających z art. 162 O.p., tj. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. W skardze do Sądu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2021 r. odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...]zł i odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł. Jednocześnie Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu drugiej instancji do rozpoznania wniesionego odwołania. Zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 i § 2 O.p. polegające na błędnej ocenie okoliczności faktycznych, które spowodowały, że nie zachowała terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, pozostając w błędnym przekonaniu, że ustanowiła w sprawie pełnomocnika – adwokat A. I. M., która w jej imieniu wniesie odwołanie, po doręczeniu pełnomocnikowi przez organ przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu skargi powielono argumenty podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Opisując dotychczasowy przebieg postępowania Strona podniosła, że decyzja, która miała być przedmiotem odwołania została przez organ doręczona z pominięciem ustanowionego do sprawy pełnomocnika. Zdaniem Skarżącej, wskazana okoliczność stanowiła niezawinioną przez nią przeszkodę, skutkiem której odwołanie nie zostało wniesione w terminie. Stąd zaszła konieczność wystąpienia z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ostatecznie złożonego przez pełnomocnika Skarżącej wraz z ww. wnioskiem. Skarżąca nie zgadza się argumentacją zawartą w zaskarżonym postanowieniu dotyczącą sposobu doręczania korespondencji na etapie prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania w sprawie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Podnosi, że w niniejszej sprawie w dniu [...] maja 2021 r., zatem w dacie uprawniającej do wniesienia odwołania w terminie, przesłała Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. prośbę o doręczenie podjętej w jej sprawie decyzji ustanowionemu wcześniej pełnomocnikowi tak, by mógł on w jej imieniu wnieść odwołanie. Według Skarżącej, powyższe oświadczenie było wystarczające do tego, by organ wezwał Stronę do nadesłania pełnomocnictwa celem uzupełnienia tego braku i zgodnie z jej wnioskiem winien wysłać odpis decyzji temu pełnomocnikowi. Końcowo podniesiono, że dla rzetelnej oceny ewentualnego niedbalstwa Strony skarżącej ważny w niniejszej sprawie jest jej stan zdrowia, tj. choroba serca i jego funkcjonowanie jedynie przy użyciu wszczepionego konwektora, powołując się przy tym na dokumentację medyczną przedłożoną na wcześniejszych etapach postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a). Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 1867/17). Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec czego brak było podstaw do jego uchylenia. Aktem poddanym sądowej kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2021r. odmawiające Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Trzeciego urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2021r. odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...]zł i odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł. Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że zgodnie z art. 162 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: 1) uchybienie terminowi, 2)złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi., 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Pierwsza z ww. przesłanek została w rozpoznawanej sprawie spełniona. W sprawie nie było również sporne, że wraz z wnioskiem o przywróceniem terminu do złożenia odwołania Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. We wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że w sprawie o sygn. [...] Skarżąca ustanowiła pełnomocnika w osobie adw. A. M.. Decyzja Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości została doręczona wyłącznie stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Powyższe okoliczności niezawinione przez Skarżącą ani jej pełnomocnika stanowiły przeszkodę uniemożliwiająca złożenie w ustawowym terminie odwołania. W ocenie Sądu powyższe okoliczności przedstawione przez Skarżącą, jak zasadnie uznał organ podatkowy, nie wypełniają przesłanki braku winy strony. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o umorzenie zaległości podatkowych z dnia [...] marca 2021 r. (k. 46 akt admin.), Strona złożyła osobiście, opatrując go własnoręcznym podpisem. Do wniosku, jak i w toku postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie został przez Skarżącą przedłożony dokument pełnomocnictwa dla A. M.. Podobnie, cała korespondencja na etapie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji kierowana była bezpośrednio do Skarżącej na adres jej zamieszkania, w szczególności: wezwanie z dnia [...] marca 2021r. (k. 48 akt admin.), postanowienie z dnia [...] kwietnia 2021r. (k. 60 akt admin.), postanowienie z dnia [...] kwietnia 2021r. (k. 62 akt admin.). Powyższa korespondencja była odbierana osobiście przez Stronę (k.61 i 63 akt admin.), bądź przez jej ojca, tj. J. K. pod adresem miejsca zamieszkania (k. 49 akt admin.). Decyzja kończąca postępowanie w pierwszej instancji również została doręczona pod adresem zamieszkania Skarżącej, a odebrana przez pełnoletniego domownika, tj. jej ojca w dniu [...] maja 2021 r. (k. 101 akt admin.). Jak słusznie wskazał organ odwoławczy na ówczesnym etapie postępowania Skarżąca nie kwestionowała trybu doręczeń pism w sprawie. Dopiero, przy piśmie z dnia [...] maja 2021 r. (k. 103 akt admin.), Skarżąca poinformowała, że odwołanie od decyzji wydanej pod sygnaturą [...] zostanie złożone przez pełnomocnika, A. M. i w związku z tym zwróciła się z prośbą o przesłanie ww. rozstrzygnięcia umocowanemu do sprawy jej reprezentantowi. W odpowiedzi na powyższe, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] czerwca 2021r. (k. 104 akt admin.), poinformował Stronę, że brak było podstaw do przesłania odpisu rozstrzygnięcia zgodnie z jej żądaniem, gdyż do sprawy prowadzonej w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie zostało przedłożone pełnomocnictwo dla A. M.. Odwołanie z dnia [...] lipca 2021 r. (k. 116 akt admin.) złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (k. 117 akt admin.), wpłynęło do organu pierwszej instancji dopiero w dniu [...] lipca 2021r., zatem 31 dni po ustawowym, 14-dniowym terminie. Dopiero też w tym terminie, w załącznikach do odwołania znajdowało się pełnomocnictwo do reprezentowania Skarżącej przez A. M. (bez daty, k. 109 akt admin.). Wobec powyższego Sąd potwierdza prawidłowość postępowania organu pierwszej instancji, który decyzję z dnia [...] maja 2021r. wysłał bezpośrednio Stronie. Podkreślić należy, że podnoszony przez Stronę argument ustanowienia pełnomocnika do sprawy o sygn. [...] prowadzonej przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego nie może odnieść zamierzonego skutku. Jak wynika z akt sprawy ustanowienie w dniu [...] czerwca 2020r. pełnomocnika w osobie A. M. dotyczyło sprawy karnej skarbowej prowadzonej pod sygn. [...] w ramach której Skarżąca dyspozycją ustną zgłosiła do protokołu obrońcę do sprawy o popełnienie czynu zabronionego. Natomiast w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem z dnia [...] marca 2021r. o umorzenie, Strona występowała osobiście, podając swój adres domowy, i odbierając pod nim korespondencję. Ponadto wskazać należy, iż pierwsze pismo w sprawie wniosku o umorzenie tj. wezwanie organu z dnia [...] marca 2021r. (k. 48 akt admin.) zawierało w nagłówku nr [...] , wobec czego Strona miała świadomość, iż jest to sprawa odrębna od sprawy karnej skarbowej prowadzonej pod sygn. [...]. Instytucja prawna przywrócenia terminu do złożenia odwołania ma charakter wyjątkowy i przywrócenie tego terminu nie jest możliwe, gdy Strona dopuściła się choćby niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której Strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, bowiem strona jest obowiązana do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W odniesieniu natomiast do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (adwokaci), należy przyjąć, że osoby te są obowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zadania, a zatem ocena, czy dochowały reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Samo subiektywne przekonanie strony, że organ błędnie doręczył decyzję Stronie zamiast pełnomocnikowi (ustanowionemu jednak w innym postepowaniu) nie świadczy o braku winy. Podkreślić w tym miejscu należy, że wskazywanie przez Skarżącą, iż doręczenie decyzji w przedmiocie ulgi z pominięciem pełnomocnika stanowi argument przemawiający za pozytywnym rozpoznaniem jej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przeczy założeniom, na których opiera się wniosek o przywrócenie terminu. W postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu nie można bowiem skutecznie kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji. Brak skutecznego doręczenia decyzji powoduje, że bieg terminu do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczyna się, a w konsekwencji nie może on zostać przekroczony i tym samym przywrócony, stosownie do art. 162 § 1 O.p.(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt IIFSK 2427/20). Skoro zatem Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, tym samym, nie spełniła wymogów wynikających z art. 162 O.p., stąd organ prawidłowo odmówił przywrócenia tego terminu. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego prośby Strony wyrażonej w piśmie z dnia [...] maja 2021 r. (k. 103 akt admin.), o przesłanie decyzji pełnomocnikowi, A. M., by umożliwić mu złożenie odwołania, organ prawidłowo wyjaśnił, że podjęcie rozstrzygnięcia z dnia [...] maja 2021 r. Nr [...] zakończyło etap procedowania w tej sprawie przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B.. Po wydaniu decyzji organ nie miał obowiązku przychylać się do prośby Skarżącej, zwłaszcza, że w aktach będących w jego posiadaniu nie znajdowało się pełnomocnictwo dla ww. adwokata, zaś Skarżąca wraz z pismem z dnia [...] maja 2021r. go nie przedłożyła. Jak już wyżej wskazano, postępowanie będące przedmiotem zaskarżenia (ulga w spłacie zobowiązań podatkowych) zostało zainicjowane przez Skarżącą i to w jej interesie leżało podanie do wiadomości organów dowodów i dokumentów ważnych do jego rozstrzygnięcia oraz dopilnowanie ich utrwalenia w aktach sprawy. Organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwania brakujących w sprawie faktów, które zdaniem Strony są istotne. Odpowiadając z kolei na podnoszoną przez Skarżącą okoliczność jej stanu zdrowia, to nie kwestionując problemów zdrowotnych, podnieść należy, że nie mogą one usprawiedliwiać niedbalstwa, jakiego dopuściła się Strona w dochowaniu wymaganych prawem terminów procesowych, skutkujących m.in. brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Sąd działając, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.