I SA/Bd 75/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. J. – P. K. S. T. z/s w T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz M. J. – P. K. S. T. z/s w T. kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania I SA/Bd 75/08 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] M.J. zam. w T. zgłosił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wszczętej na podstawie wystawionego przez Miejski Zarząd Dróg w T. tytułu wykonawczego z dnia [...] znak [...].. Uzasadniając wniosek podniósł, że zobowiązanie powstało wyłącznie wobec osoby faktycznie dokonującej czynności parkowania, a nadto uległo przedawnieniu z uwagi na upływ 3 lat od momentu powstania. Postanowieniem z dnia [...] znak [...] Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w T. działając jako wierzyciel nie uznał zgłoszonych zarzutów. W zażaleniu z dnia 13 listopada 2007 r. zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazał, iż należność podatkową jaką niewątpliwie jest opłata za postój powinna być uregulowana przez osobę dokonująca czynności opodatkowanej. W przedmiotowej sprawie osobą zobowiązaną jest kierujący pojazdem w dniu zdarzenia. Nakładając obowiązek zapłaty kary za nie dokonanie opłaty w terminie na właściciela pojazdu organ narusza art. 42 ust.1 Konstytucji RP. Podkreśla, iż wierzyciel błędnie wywodzi powstanie obowiązku podatkowego z faktu poinformowania strony o obowiązku uiszczenia opłaty, tym bardziej, jeżeli uległo z mocy prawa przedawnieniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. na podstawie art.17 § 1, art.18, art.33, art.34 §1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.) – dalej jako u.p.e., art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. zaskarżonym postanowieniem z dnia[...] znak [...] podzieliło stanowisko wierzyciela. Organ podkreślił, iż w zakresie zarzutów z art.33 pkt 1-5 u.p.e., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z dokonanych ustaleń w sprawie wynika, iż samochód osobowy o numerze rejestracyjnym [...] , będący własnością zobowiązanego parkował w obrębie płatnej strefy parkowania w T. w dniu [...] 2003 r. o godzinie 11.17 przy ul. F.S. bez uregulowania opłaty za parkowanie. W konsekwencji pobrana została kara wynikająca z art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, przy czym szczegółowe zasady parkowania pojazdów na Starówce w T. określa uchwała nr [...] Rady Miasta T. z dnia 16 maja 2002 r.( Dziennik Urzędowy Województwa Kujawsko-pomorskiego Nr 67, poz. 1405 ze zm.). Odnosząc się do kwestii skierowania egzekucji do właściciela pojazdu a nie osoby faktycznie kierującej pojazdem organ II instancji stwierdził, iż zainteresowany osoby takiej nie wskazał, co uprawniała wierzyciela do wystawienia tytułu wykonawczego w stosunku do właściciela pojazdu. Pogląd ten został ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast pozostałe podniesione przez stronę argumenty jako pozostające bez związku z podstawą wniesienia zarzutu nie podlegały rozpoznaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądzenie kosztów postępowania egzekucyjnego w tym kosztów dojazdu na rozprawę. W uzasadnieniu skargi powielono argumentację zawartą w zażaleniu, podkreślając, iż należność podatkowa powinna być uregulowana przez osobę dokonującą czynności opodatkowanej a nie przez właściciela rzeczy, który może nawet nie wiedzieć o podjęciu czynności opodatkowanej z pomocą jego majątku. Ponadto skarżący powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 czerwca 2005r. sygn. akt 26/04 w którym wskazano, iż przedsiębiorca nie odpowiada automatycznie za każdą czynność i zaniechanie swojego pracownika a w szczególności nie odpowiada automatycznie za naruszenia prawa przez tegoż pracownika. W niniejszej sprawie organ nie wykazał przesłanek przeniesienia odpowiedzialności z osoby zobowiązanej na właściciela rzeczy a w szczególności nie wykazał zaniedbania skarżącego lub przyczynienia się do nieuregulowania powstania obowiązku podatkowego. Ponownie wskazano, iż wykroczenie skarbowe ( z jakim w ocenie skarżącego mamy do czynienia w sprawie) przedawnia się po upływie roku od dnia jego dokonania lub dwóch lat w przypadku wszczęcia postępowania sądowego. W przedmiotowej sprawie organ dochodzi kary za naruszenie obowiązku podatkowego w sytuacji gdy kara ta z mocy prawa uległa przedawnieniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 17 marca 2008r. strona podtrzymała stanowisko zaprezentowane w skardze podkreślając, iż organ podatkowy działając w sposób oczywisty ze zwłoką nie tylko nie udowodnił skarżącemu dokonania czynności rodzącej obowiązek podatkowy ale wręcz uniemożliwił ustalenie tej osoby ze względu na upływ czasu od chwili zaistnienia zdarzenia do chwili powiadomienia skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jego legalności tj. z punktu widzenia zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Przed przystąpieniem do rozważenia niniejszej sprawy wskazać należy, iż stosownie do art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 229 , poz. 1954 ze zm.) jeśli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada wyrażona w art., 15 kpa tj. zasada dwuinstancyjności postępowania. Prawo do zaskarżenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 2. Dwuinstancyjność postępowania należy rozumieć jako dwukrotne rozstrzygniecie sprawy a więc w postępowaniu drugiej instancji jako ponowną analizę argumentów przedstawionych zarówno w postępowaniu przed pierwszą instancją, jak i argumentów podniesionych już po jego zakończeniu. Zasada dwuinstancyjności postępowania wymusza na organie odwoławczym odniesienie się w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia nawet do tych twierdzeń strony , które omówiono już raz w ocenianym rozstrzygnięciu pierwszej instancji. Wskazać także należy, iż zgodnie z art. 11 kpa organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy , aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji (postanowienia ) bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji ( postanowienia). Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 124 kpa integralnych elementów prawidłowego postanowienia administracyjnego. Na uzasadnienie postanowienia powinno składać się uzasadnienie faktyczne i prawne. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w art. 107 § 3 kpa, który z mocy art. 126 kpa stosuje się do postanowień. Zgodnie z powołanym przepisem uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznała za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji (postanowienia) z przytoczeniem przepisów prawa. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana , gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Jak słusznie bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 1995r. sygn. akt S.A./Lu 2479/94 " jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych , którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji , bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu jak i w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd." Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd ocenił, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji w żaden sposób nie spełnia wskazanych wymagań. Stan faktyczny z punktu widzenia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy nie był sporny. Sprowadzał się on do ustaleń, iż w dniu 23 lipca 2003r. samochód marki [...] o nr rejestracyjnym [...] będący własnością skarżącego parkował w strefie ograniczonego parkowania w T. i nie została uiszczona z tego tytułu stosowna opłata. Skarżący formułując zarzuty do prowadzonej egzekucji administracyjnej w pierwszej kolejności wskazywał na przedawnienie obowiązku dalej twierdził, iż zobowiązanym powinna być osoba "faktycznie dokonująca czynności" a nie właściciel samochodu. Wierzyciel wypowiadając się w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustosunkował się do obu zarzutów przedstawiając w tych kwestiach swoje stanowisko z powołaniem się na przepisy prawa jak również orzecznictwo sądów administracyjnych. Natomiast organ drugiej instancji uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie całkowicie zignorował zarzut przedawnienia , koncentrując się na kwestii wobec kogo powinna być prowadzona egzekucja. Podkreślić przy tym należy , iż zarzut przedawnienia jako dalej idący powinien być rozpatrzony w pierwszej kolejności. Przesądzenie bowiem kwestii istnienia bądź nie obowiązku, determinuje zasadność dalszych rozważań. W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, iż rolą uzasadnienia rozstrzygnięcia jest aby skarżący na podstawie jego lektury mógł stwierdzić , jakie są w opinii organu okoliczności faktyczne jego sprawy , jakich ustaleń dokonał organ oraz na podstawie jakich przepisów podjął decyzję w sprawie. Przy czym nie wystarczy, że w sprawie zarzutów wypowie się w pełni wierzyciel. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy ma obowiązek ponowienie rozpatrzyć sprawę w całości ustosunkowując się po kolei do wszystkich argumentów podniesionych przez stronę. Natomiast ostatni akapit zaskarżonego postanowienia (przed pouczeniem) sugeruje jakoby oprócz zarzutu prowadzenia egzekucji do niewłaściwej osoby żaden inny mający znaczenie w sprawie zarzut nie został podniesiony. Powyższe stoi w rażącej sprzeczności z treścią wniesionych zarzutów, jak i z treścią zażalenia. Podkreślić również należy, iż takie uzasadnienie podjętego przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia, a właściwie jego brak, uniemożliwia Sądowi skontrolowanie jego legalności. Wobec powyższego Sąd uznając, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 11, art. 124 § 2 kpa w związku z art. 18ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sposób mający wpływ na wynik sprawy uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 152 Sąd orzekł, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 cyt. ustawy.