I SA/Bd 753/10

WyrokWSA w Bydgoszczy2010-11-09

Skład orzekający: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik, Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz, Sędzia WSA Urszula Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, stwierdzając jego bezprzedmiotowość z uwagi na brak zaległości na koncie rozliczeniowym skarżącego za określony okres?
Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, stwierdzając jego bezprzedmiotowość na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie to było zasadne, ponieważ instytucja umorzenia należności z tytułu składek znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku istnienia zaległości, a analiza konta rozliczeniowego skarżącego wykazała brak takich zaległości za okres objęty wnioskiem.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek za okres od grudnia 2000 r. do osiągnięcia wieku emerytalnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) decyzją stwierdził bezprzedmiotowość postępowania w zakresie umorzenia składek za okres od grudnia 2000 r. do lutego 2005 r., wskazując na brak zaległości na koncie rozliczeniowym. Skarżący w skardze domagał się uchylenia decyzji, przekwalifikowania renty, umorzenia składek i zobowiązania ZUS do ich opłacania, a także podnosił szereg zarzutów dotyczących działań ZUS i sądów powszechnych. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. J. kwotę 292 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 listopada 2010r. sprawy ze skargi J. J. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat M. J. kwotę 292 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] którą stwierdzono bezprzedmiotowość postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek za okres od grudnia 2000r. do lutego 2005r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 4 marca 2010r. skarżący wniósł m.in. o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne od grudnia 2000r. do osiągnięcia wieku emerytalnego. Organ po przeprowadzonej analizie konta ustalił, że na dzień 4 marca 2010r. nie figurowały zaległości za okres od grudnia 2000r. do lutego 2005r. W związku z tym, w odniesieniu do tych należności, decyzją z dnia [...] stwierdził bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek, powołując się na art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zaznaczył jednocześnie, że rozstrzygnięcie w zakresie należności za okres począwszy od marca 2005r. nastąpi w osobnej decyzji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Pismem z dnia 31 marca 2010 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazała niewłaściwe postępowanie i zastosowanie przepisów prawa, jak również ignorancję, matactwo, dyskryminację, brak uwzględnienia przepisów kodeksu cywilnego (w zakresie naprawienia szkody), a przede wszystkim brak jakiegokolwiek rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Strona podniosła, że przedmiotowe zagadnienie dzieli się na trzy kwestie, tj.: - umorzenie składek za okres od lipca 2004 r. do lutego 2005 r., - zwrot wpłaconych składek w okresie od grudnia 2000 r. do czerwca 2004 r., umorzenie ich i obciążenie nimi PFRON, - umorzenie finansowania przez wnioskodawcę składek, począwszy od lipca 2004 r. do osiągnięcia wieku emerytalnego. Wskazując, że w okresie od lipca 2004 r. do lutego 2005 r. (i nadal) nie płacił składek, wnioskodawca wyraził pogląd, iż za wskazany okres wniosek zapewne nie jest bezprzedmiotowy i podlega rozpatrzeniu. W ocenie strony bezprzedmiotowość nie ma również uzasadnienia w odniesieniu do należności za okres od grudnia 2000r. do czerwca 2004r. W tym kontekście strona podniosła, że zatrudniany przez nią pracownik, decyzją ZUS z dnia [...] został wyrejestrowany z ubezpieczeń, co spowodowało utratę zysku z pracy pracownika. Tym samym wniosek, w tej części nie jest bezprzedmiotowy, bo stanowi część odszkodowania za utracone zyski z powodu straty pracownika i zmniejszenia się przez to dochodów strony. Uzasadniając rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy wcześniejszej decyzji, organ wskazał na przepis art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakazujący organom administracji publicznej wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Organ podniósł, że instytucja umorzenia należności znajduje zastosowanie w odniesieniu do należności, które w dniu złożenia wniosku o ich umorzenie stanowiły zaległość na koncie. W tym kontekście stwierdzono, że sporządzone na dzień 4 marca 2010r. rozliczenie konta wnioskodawcy wykazało brak na nim zaległości za okres od grudnia 2000r. do lutego 2005r. Tym samym, wbrew twierdzeniom strony, zaistniały okoliczności skutkujące wydaniem decyzji o bezprzedmiotowości postępowania umorzeniowego w odniesieniu do należności za ściśle wskazany wyżej okres. Organ przywołał regulacje pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Wskazano jednocześnie, że na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W kontekście powyższego organ podał, że postępowanie umorzeniowe nie może być traktowane jako postępowanie odszkodowawcze i jest ściśle powiązane z ustaleniem czy w konkretnej sytuacji nie ma możliwości uregulowania należności bezspornie stanowiących zaległość na koncie (brak możliwości uregulowania zadłużenia w ratach czy wyegzekwowania go w drodze egzekucji). W skardze do Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekwalifikowanie - od 1996 r. - renty inwalidzkiej otrzymywanej przez skarżącego na rentę z tytułu wypadku przy pracy lub rentę specjalną stanowiącą równoważnik renty wypadkowej oraz umorzenie skarżącemu składek ZUS i zobowiązanie ZUS do ich opłacania za skarżącego do czasu osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego. Ponadto strona wniosła o ściągnięcie i włączenie do akt przedmiotowej sprawy wymienionych w skardze akt sądów powszechnych oraz zbadanie ich w świetle art. 5 kodeksu cywilnego. Skarżący wniósł także o zobowiązanie ZUS do: 1) przedłożenia kompletnych akt rentowych; 2) merytorycznego uzasadnienia decyzji z dnia 29 sierpnia 2001r.; 3) szczegółowego wyjaśnienia "wyprowadzenia" z konta ZUS składek odprowadzonych przez skarżącego w 2001r. do ZUS za pracownika - nieubezpieczonego przez ZUS - oraz (po tym fakcie) wydania sprzecznej ze stanem faktycznym decyzji z dnia [...] 3) okazania dowodów wpłaty składek za okres od lipca 2004r. do lutego 2005r.; 4) przesłuchania w charakterze świadka Dyrektora O/ZUS w T. - na okoliczność powyżej wskazanych nieprawidłowości pracy ZUS i ich rozwiązania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w wyroku Sąd Okręgowy zobowiązał ZUS do załatwienia jego wniosków w zakresie: umorzenia składek, renty wypadkowej i renty specjalnej. Do chwili obecnej jednak ZUS nie uczynił nic w tym przedmiocie, wydając jedynie decyzje negatywne, co w ocenie strony stanowi przejaw szykanowania oraz oszukiwania i prześladowania obywatela. Skarżący wypowiedział się także na temat okresów, w stosunku do których ubiegał się o umorzenie składek, w kontekście oceny przez organ postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego. Wskazując na okres od lipca 2004r. do lutego 2005r. stwierdził, że w tym czasie nie płacił składek. Jeżeli natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych twierdzi, że składki są przez niego zapłacone, to powinien przedstawić dowody wpłat składek za ten okres. W przypadku ich braku organ powinien wydać decyzję w zakresie umorzenia składek, gdyż sprawa wbrew twierdzeniom ZUS nie jest bezprzedmiotowa. Skarżący powołał się na akta procesu [...], w trakcie którego ZUS twierdził (i słusznie), że skarżący zalega ze składkami "od lipca 2004 do nadal na kwotę = [...]. Zdaniem skarżącego, ZUS powinien odzyskać składki z PEFRON, ponieważ w tym czasie obracał pieniędzmi strony, które wcześniej "wyprowadził" z konta. Skarżący uzasadniając wniosek o umorzenie składek od marca 2005r. do chwili obecnej i opłacania ich za niego wskazał, że ZUS nie rozpoznał jego wniosku o umorzenie składek z 9 kwietnia 2009r., a także nie wykonał wyroku sądu. Jako dowód powołał wniosek w aktach sprawy [...] SO w T. Podniósł, że Zakład sprawę tę zawiesił do czasu wznowienia i zakończenia postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Ł. i SN (sprawa [...]), a następnie zobowiązał się, że wniosek rozpatrzy dopiero po uprawomocnieniu się wyroku w sprawie sygn. [...]. W ocenie skarżącego organ nie rozpoznając w pierwszej kolejności jego wniosku o umorzenie składek postępuje wbrew logice i na raty wydaje decyzje wymierzając składki i prowadząc do pogorszenia jego stanu zdrowia. Skarżący poddał również ocenie działania sądów powszechnych w T. i Ł. oraz ich pracowników. Podniósł także, że od 2000r. do czerwca 2004r. terminowo płacił do ZUS należne składki oraz nie zwracał się do Zakładu o dysponowanie bezprawnie jego pieniędzmi i wystawianie "sfingowanych" decyzji (z [...].), jak również powodowanie niepotrzebnych procesów. Takie postępowanie organu - zdaniem skarżącego - spowodowało jego kalectwo. W konsekwencji z uwagi na utratę możliwości podjęcia zatrudnienia, to ZUS powinien wypełniać wszystkie deklaracje i płacić za niego składki (dochodząc we własnym zakresie zwrotu składek z PFRON). Odnosząc się do kwestii składek od grudnia 2000 r. do czerwca 2005 r. skarżący uznał za niesprawiedliwe uznanie go za "oszusta", który obchodzi prawo, ponieważ zachorował i tym samym wyłudza od Państwa zasiłek chorobowy o połowę mniejszy od zasiłku przedemerytalnego, z którego ów obywatel wcześniej zrezygnował na rzecz Państwa. Ponadto wezwał ZUS do uzasadnienia decyzji z dnia [...] Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja ZUS nie rozstrzyga sprawy w zakresie renty specjalnej, a tym samym nie jest wykonaniem wyroku. Zakład w tym przedmiocie kolejny raz go oszukał, ponieważ ustawa nie uprawnia Dyrektora Oddziału ZUS do wydawania decyzji w zakresie renty specjalnej. Wyjaśnił, iż po otrzymaniu decyzji ZUS, zasięgnął informacji w Centrali ZUS i ustalił, że Dyrektor Oddziału nie otrzymał żadnego upoważnienia do wydawania decyzji z up. lub w imieniu Prezesa Centrali - w przedmiocie ustanawiania renty specjalnej. Ponadto Oddział w T. nie występował z wnioskiem do Prezesa Centrali o ustanowienie dla niego renty specjalnej. Konkludując wniósł o zobowiązanie Dyrektora Oddziału ZUS do sporządzenia wniosku i wystąpienia do Prezesa Centrali ZUS o ustanowienie dla niego renty specjalnej - jako zamiennika renty wypadkowej - z wyrównaniem od 1996 r. W ocenie skarżącego niezrozumiała jest również okoliczność, że w dniu [...] ZUS wydał zaskarżoną decyzję, natomiast dopiero 6 sierpnia 2010r. przysłał pismo oraz formularze na rentę z tytułu wypadku przy pracy, a zatem ZUS ma dopiero zamiar rozpatrywać sprawę. Strona domaga się przekwalifikowania od 1996 r. renty inwalidzkiej na rentę z tytułu wypadku przy pracy z wyrównaniem różnicy od 1996r. Zdaniem skarżącego utrata w 1995r. wzroku wynika wyłącznie z nieprawidłowej pracy Sądów w Ł. w sprawie [...]. Dalszym pogorszeniem stanu zdrowia obarcza zaś Sąd w T. oraz publiczną służbę zdrowia. W tym kontekście przedstawił zarzuty dotyczące postępowania wymiaru sprawiedliwości w jego sprawach. Zdaniem skarżącego postępowanie przed sądem powszechnym było procesem gospodarczym ściśle związanym z jego działalnością gospodarczą (czyli pracą), a więc jeśli utracił wzrok, zatem był to wypadek przy pracy. Skarżący wskazał, że rozpoczynając w pierwszej połowie 1996 r. załatwianie spraw rentowych, został poinformowany, że w rozumieniu przepisów prawa osoba prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie jest pracownikiem tylko pracodawcą i właścicielem swojego przedsiębiorstwa, a w związku z tym (mimo odprowadzonych składek) nie może ubiegać się o rentę z tytułu wypadku przy pracy. Wobec powyższego ZUS wydał mu dokumenty dotyczące przejścia na rentę inwalidzką. Po złożeniu dokumentacji na rentę inwalidzką ZUS świadomie działał na szkodę skarżącego, ponieważ ustalił mu rentę według własnego uznania zaniżając wskaźnik podstawy o ponad 150% (a tym samym wypłacaną rentę o ponad połowę). Ponadto Zakład zaniżył lata pracy. Dopiero po odwołaniu, ZUS podniósł wskaźnik do 250% i podniósł wypłacane świadczenie. Skarżący stwierdził, że Zakład powinien w 1996 r. wydać właściwe dokumenty do ustalenia renty z tytułu wypadku przy pracy, a nie ponownie wzywać go do kompletowania dokumentów i przedstawienia świadków na okoliczność wypadku, który miał miejsce prawie 15 lat temu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto wyjaśnił, że kwestie odnoszące się do przyznania renty specjalnej i renty wypadkowej stanowią przedmiot innych osobnych postępowań, całkowicie niezależnych od postępowania umorzeniowego i pozostających poza jego zakresem, o czym skarżący był informowany w wielu pismach kierowanych do niego w odpowiedzi na składane wnioski i żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zgodna z prawem jest decyzja umarzająca postępowanie rozpoczęte na wniosek strony skarżącej o umorzenie zaległości z tytułu składek za okres od grudnia 2000r. do lutego 2005r. Zdaniem organu na koncie rozliczeniowym skarżącego nie występują zaległości, stąd postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowe. Natomiast strona skarżąca podnosi, że nie dokonywała wpłat na poczet składek, w związku z tym zaległości powinny być wykazane, a w konsekwencji brak jest podstaw do twierdzenia o bezprzedmiotowości postępowania. W pierwszej kolejności należy podać, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek została uregulowana m.in. w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (art. 28 ust. 1). Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 2). Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a). Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (art. 28 ust. 3b). Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Z przywołanych regulacji wynika, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o umorzenie jest uwarunkowane istnieniem niezapłaconych należności z tytułu składek. Podane przepisy prawa jednoznacznie zatem odnoszą zastosowanie instytucji umorzenia do sytuacji, w której w sposób niesporny występują zaległe należności. Z kolei na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania." Wyjaśnić należy, że celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty sprawy. Ten cel nie zawsze może być osiągnięty z przyczyn różnego rodzaju. Przywołany przepis ustanawia ogólną regułę umarzania postępowania administracyjnego dotyczącą działania organu z urzędu. Reguła ta jest związana z bezprzedmiotowością postępowania. Ustalenie istnienia tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ nie będzie wówczas podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe (np. ustanie bytu prawnego osoby prawnej) i przedmiotowe (np. zniesienie danej kategorii obowiązków). Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawnia się wówczas, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje (zob.: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz, Wyd. C.H.BECK W-wa 2006r., s. 486-489). Instytucję umorzenia postępowania wiąże się z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania, zastojem trwałym i ostatecznym postępowania, co różni tę instytucję od zawieszenia postępowania, w której przeszkoda w prawidłowym prowadzeniu postępowania ma charakter przeszkody przemijającej i usuwalnej. Przepis art. 105 kładzie akcent na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. W piśmiennictwie na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa. Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem (M. Jaśkowska, A. Wróbel, LEX/el. 2010, Komentarz bieżący do art.105 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), stan prawny: 2010.09.13) Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że w przypadku nie istnienia zaległości z tytułu składek, postępowanie o ich umorzenie nie może się toczyć, bowiem brak jest przedmiotu tego postępowania. Organ stwierdził, że brak jest zaległości za okres objęty zaskarżoną decyzją. Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych (k. nr 25-30) znajduje się szczegółowy wydruk przedstawiający stan należności strony skarżącej na dzień 4 marca 2010r. Prosta analiza zestawienia pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że za okres objęty zaskarżoną decyzją (tj. za okres od grudnia 2000r. do lutego 2005r.) nie występują zaległości z tytułu składek, w przeciwieństwie do innych okresów rozliczeniowych. Z odpowiedzi na skargę wynika, że należności były, ale pokryte zostały nadpłatami powstałymi z wpłat dokonanych we wcześniejszym okresie. W konsekwencji wobec braku zaległości za ww. okresy rozliczeniowe zasadnie organ ocenił, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie. Podkreślić należy, że spór co do obowiązku zapłaty składek, ich wysokości, powstania nadpłaty, jej zarachowania na zaległości czy dokonania zwrotu, przekwalifikowania świadczeń, przyznania renty specjalnej czy renty wypadkowej może stanowić przedmiot postępowań, jednakże odrębnych od postępowania o umorzenie zaległości z tytułu składek. Zauważyć również należy, że na ocenę zaskarżonej decyzji nie mają wpływu także wyroki wydane przez sądy powszechne w innych sprawach, w związku z tym tut. Sąd nie wystąpił o przekazanie i włączenie do akt przedmiotowej sprawy dowodów z tych postępowań, jak żądano w skardze. Dodać należy, że wnioski skarżącego o przeprowadzenie dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym (w tym przesłuchanie w charakterze świadka Dyrektora O/ZUS w T.u) nie są zasadne. Wskazać bowiem należy, że Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a jego zadaniem jest kontrola decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest, zgodnie z art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwe tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do zgodności decyzji z prawem i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast zawarte w skardze wnioski zmierzały do merytorycznej oceny spraw odrębnych niż przedmiotowa sprawa dotycząca wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek i nie były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości zgodnie z art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił. W przedmiocie zasądzonych na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 250 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło