I SA/Bd 759/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję , 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Syg akt I SA/Bd 759/06 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2006r Dyrektor Izby Celnej w T utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...]2006 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] 2003r nr [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i określenia kwoty długu celnego. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na następujące ustalenia: strona, K. T., zgłosiła w Urzędzie Celnym w T. (Oddziale Celnym w G.) na podstawie wyżej określonego zgłoszenia celnego do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci samochodu ciężarowego marki [...], wobec którego zastosowano obniżoną stawkę celną na podstawie świadectwa przewozowego EUR-1 nr [...]z dnia 15.01.2003 r. Z uwagi na wątpliwości organu, co do pochodzenia importowanego towaru, powyższy dowód pochodzenia został przesłany do niemieckich władz celnych w celu jego weryfikacji. W odpowiedzi niemieckie władze celne w piśmie z 25.10.2005 r. poinformowały, że importowany pojazd posiada polskie pochodzenie, a wpis widniejący w polu nr 4 dokumentu - "EG" został dokonany omyłkowo. Z uwagi na to, organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie i w dniu 06 stycznia 2006r. wydał decyzję, w której uznał wskazane wyżej zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i określił prawidłową kwotę długu celnego. Ponadto postanowieniem z dnia 06.01.2006 r. obciążono Stronę kosztami postępowania za wykonanie usługi tłumaczenia wyniku weryfikacji świadectwa przewozowego EUR-1. W odwołaniu od tej decyzji Strona zarzuciła naruszenie art. 17 protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, gdyż świadectwo EUR 1 zostało wystawione i potwierdzone przez władze celne kraju eksportu zgodnie z obowiązującą procedurą. Jednocześnie odwołująca się podniosła zarzut naruszenia art. 121 i 123 § 1 ordynacji podatkowej oraz art. 222 § 4 kodeksu celnego w związku z wymierzeniem odsetek wyrównawczych, w sytuacji, gdy podanie nieprawidłowych danych nie było wynikiem świadomego działania strony bądź jej zaniedbania. Rozstrzygając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Celnej w T. wskazał, ze zgodnie z art.13 § 1 Kodeksu celnego, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl art.13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy wskazanego w podstawie prawnej niniejszej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów oraz postanowienia art.16 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: 1) towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, 2) pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR-1 lub deklaracją na fakturze, 3) został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Nie zachowanie choćby jednego z warunków uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej. Zgodnie z art.16 pkt 1 lit. a Protokołu IV do Układu Europejskiego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR-1, którego wzór jest zamieszczony w załączniku III (...). Ustalenie statusu pochodzenia jest niezbędne dla oceny prawidłowości zastosowania obniżonej stawki celnej, a zatem jest niezbędne dla wydania przez organ celny merytorycznej decyzji. Za prawidłowe ustalenie statusu pochodzenia odpowiada eksporter. Dowód pochodzenia wystawiony przez eksportera, a przedłożony do odprawy przez importera, powinien być prawidłowy tak pod względem formalnym, jak i materialnym. Oceny formalnej dowodu dokonuje organ celny w trybie art. 70 Kodeksu celnego. Ocena materialna możliwa jest tylko po przeprowadzeniu weryfikacji, do której powołane są władze celne kraju eksportu. Przepis art. 32 Protokołu IV do Układu Europejskiego nie nakłada obowiązku na polski ani zagraniczny organ celny informowania importera o przesłankach weryfikacji, o wszczęciu i przebiegu procedury weryfikacyjnej. Powyższe wynika z faktu, że postanowienia Protokołu IV zakładają, że postępowanie to odbywa się bez udziału importera. Ocenę tę wspiera fakt, iż przepis art. 32 Protokołu IV zawiera między innymi stwierdzenie, że w celu realizacji wniosku o weryfikację władze celne kraju importu podają tylko w razie potrzeby przyczyny wnioskowania o weryfikację, jak i to, że przepis ten dopuszcza także, by zagraniczny organ celny z urzędu przekazał wiążące polskie organy celne, negatywne wyniki kontroli pochodzenia towarów, przeprowadzonej w firmie eksportera. Natomiast polski organ celny jest zobowiązany do zapewnienia importerowi czynnego udziału w postępowaniu wszczętym po otrzymaniu wiarygodnego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia. Zatem zarzut naruszenia art.123 ordynacji podatkowej organ odwoławczy uznał za chybiony. Zgodnie z art. 32 Protokołu IV do Układu Europejskiego weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności tego dokumentu, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że organ celny ma możliwość weryfikowania dowodu pochodzenia niezależnie od zaistnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających weryfikację, przy czym w przypadku powzięcia uzasadnionych wątpliwości odnośnie prawidłowości dokumentu, czy też statusu pochodzenia towarów nim objętych, jest on zobowiązany do jej przeprowadzenia. Z treści art. 32 pkt. 2, zdanie pierwsze, wynika jedynie, iż przyczyny wnioskowania o weryfikację podaje się w razie potrzeby; ocena, czy potrzeba taka istnieje, należy do organów celnych. Przepisy Protokołu IV nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadzały weryfikację. Zgodnie z art. 32 pkt 5 Protokołu IV władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski lub innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają wymogi Protokołu. Reguły pochodzenia w rozumieniu przepisów celnych pozwalają na określenie ekonomicznej przynależności towaru do danego kraju w zależności od stopnia udziału tego kraju w procesie wytwarzania towaru. W celu zaś ustalenia pochodzenia stosuje się specyficzne kryteria ekonomiczno-technologiczne, ujęte w formie norm prawnych. Organ celny kraju eksportu może, przed zalegalizowaniem świadectwa EUR-1, zażądać dowodów dokumentujących pochodzenie towaru. Weryfikacja dowodów pochodzenia towaru, przeprowadzona w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i kraju eksportu, państwa członkowskiego Unii Europejskiej, przewidzianym postanowieniami Protokołu IV Układu Europejskiego ma charakter wiążący dla polskich organów celnych. Wiążący charakter wyniku weryfikacji przeprowadzanej przez władze celne kraju eksportu potwierdzają liczne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, których przykłady organ powołał w decyzji. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w T. należy przyjąć, że w omawianej sprawie informacja przekazana ze strony niemieckich władz celnych i przeprowadzona zgodnie z art.32 pkt 3 stanowi jedyną przewidzianą przez Protokół IV formę kontroli dowodów pochodzenia towaru i jest ona wiążąca dla administracji celnej kraju importu. Przesłanki, jakimi kierował się organ celny sporządzając wniosek weryfikacyjny okazały się słuszne z uwagi na to, iż niemieckie władze celne pismem z dnia 25.10.2005 r. poinformowały o negatywnym wyniku weryfikacji przedmiotowego świadectwa przewozowego EUR-1 nr [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż importowany pojazd posiada polskie pochodzenie, a wpis widniejący w polu nr 4 dokumentu - "EG" został dokonany omyłkowo. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy podkreślił, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało wydane w wyniku kontroli zgłoszenia celnego, unormowanej w art. 83 §1 Kodeksu celnego, w myśl którego organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia. Organ celny jest obowiązany przyjąć zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada ono wymogom formalnym określonym w art. 64 Kodeksu celnego. Przyjęcie zgłoszenia celnego nie jest decyzją administracyjną, a organ celny nie przesądza na tym etapie o prawidłowości zgłoszenia celnego. Jego kontrola może być przeprowadzona przez 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, co wynika z art. 65 § 5 Kodeksu celnego. W niniejszej sprawie organ celny skorzystał z tych uprawnień i po przeprowadzeniu kontroli, w ciągu trzech lat od daty przyjęcia, skontrolował zgłoszenie celne, rozstrzygając w formie decyzji administracyjnej o nowej kwocie długu celnego w związku z pochodzeniem towaru. Zatem sformułowany przez Stronę zarzut naruszenia art.121 Ordynacji podatkowej organ uznał za bezzasadny. Ustosunkowując się do kwestii zasadności naliczenia przez organ celny w zaskarżonej decyzji odsetek wyrównawczych Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, kiedy zaistnieją dwie przesłanki, wynikające z art. 222 § 4 Kodeksu celnego nastąpi przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu oraz - zdarzenie to spowoduje uzyskanie korzyści finansowych. Natomiast zgodnie z § 1 ust 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych i sposobu ich naliczania organ celny może odstąpić od poboru odsetek w sytuacji, gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Z powyższego wynika, iż zasadność poboru odsetek wyrównawczych ma charakter ocenny, zatem rozstrzygnięcia w tym zakresie nie powinny być podejmowane w sposób automatyczny. W przedmiotowej sprawie zasadność naliczenia odsetek wyrównawczych przez organ I instancji, zdaniem Dyrektora Izby Celnej w T., nie budzi wątpliwości z uwagi na treść wyniku przeprowadzonej weryfikacji (władze niemieckie poinformowały, że świadectwo przewozowe EUR-1 nr j.w. potwierdza polskie preferencyjne pochodzenie towaru) a Strona w żaden sposób nie udowodniła, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z Jej zaniedbania lub świadomego działania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja narusza prawo, w szczególności art. 23 § 1, 222 § 4 Kodeksu celnego, § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania oraz art.122 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi skarżąca przywołała dotychczasowy przebieg postępowania. Podkreśliła, że w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego kwestionowane obecnie dokumenty były weryfikowane przez Urząd Celny (czterech urzędników), nikt nie podważał deklaracji o preferencyjnym pochodzeniu samochodu. Jak wynika z pisma niemieckiej administracji celnej samochód posiada polskie pochodzenie, a wpisu "EG" dokonano pomyłkowo. Skarżąca podniosła, że wielokrotnie udowadniała, że dołączona do zgłoszenia deklaracja o pochodzeniu nie może być uznana za jej zaniedbanie lub świadome działanie, gdyż nawet administracje celne nie posiadały wiedzy, że pojazdy ze znakiem "X" w numerze nadwozia posiadają polskie pochodzenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację dla swojego stanowiska zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd podzielił. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm) uchyla decyzję, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że, wbrew twierdzeniom skarżącej, organ celny miał podstawę prawną dla dokonanej weryfikacji zgłoszenia celnego na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu celnego z 09 stycznia 1997r (dalej: Kodeks celny). Zgodnie z § 2 tego artykułu organ ma prawo skontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące towaru objętego zgłoszeniem celnym. Oznacza to, że przyjęcie zgłoszenia celnego w dniu 27 stycznia 2003r nie przesądzało o jego prawidłowości. Istotnym jest, by decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe wydana została najdalej w okresie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego i w tym okresie organ się zmieścił albowiem Naczelnik Urzędu Celnego w T. wydał decyzję 06 stycznia 2006r. Za prawidłowe uznał też Sąd ustalenie, że przedmiotowy pojazd nie pochodził z Unii Europejskiej i nie było podstaw prawnych do zastosowania wobec tego towaru preferencyjnej stawki celnej. Okoliczność, że niemiecka administracja celna wystawiła błędne świadectwo przewozowe EUR 1, nie zmienia obiektywnej okoliczności, że samochód nie miał preferencyjnego pochodzenia. W istocie ta okoliczność nie była w sprawie sporna pomiędzy stronami. Za uzasadniony zarzut skargi, którego uwzględnienie skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, Sąd uznał natomiast zarzut naruszenia przepisów dotyczących wymierzania odsetek wyrównawczych. Zgodnie z art. 222 § 4 Kodeksu celnego, jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowych, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. W wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w § 5 tego przepisu, rozporządzeniu Ministra Finansów z 20 listopada 1997r w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich obliczania, uregulowano w § 1 ust. 3 pkt. 1, że organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawdziwych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym chyba, że dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Zdaniem organów orzekających w sprawie, skarżąca nie spełniła warunku określonego wyżej cytowanym przepisem, który uprawniałby organy do odstąpienia od wymierzenia odsetek wyrównawczych. W ocenie Sądu takie stanowisko organu nie jest trafne i nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Należy podkreślić, że skarżąca na potwierdzenie pochodzenia towaru przedłożyła dokument EUR 1 wystawiony przez niemieckie władze celne. Jest to dokument urzędowy, podobnie jak raport niemieckiej administracji celnej zawierający wyniki przeprowadzonej weryfikacji. Tę ostatnią okoliczność organ sam podkreślił w zaskarżonej decyzji wskazując na szczególną moc dowodową dokumentu urzędowego. W przedmiotowym raporcie niemieckie władze celne przyznały się do błędu na wystawionym przez siebie dokumencie, polegającego na wskazaniu, że towar pochodzi z Unii Europejskiej. W świetle tak ustalonych okoliczności – nie kwestionowanych przez strony – w których doszło do posiadania przez skarżącą i złożenia przez nią przy zgłoszeniu celnym spornego świadectwa przewozowego EUR 1, nie można uznać, że podanie nieprawidłowych danych co do pochodzenia pojazdu było następstwem zaniedbania ze strony skarżącej lub jej świadomym działaniem. Organ dokonując powyższych ustaleń w zaskarżonej decyzji podsumował je gołosłownym twierdzeniem, że strona nie udowodniła, że podanie nieprawidłowych danych było spowodowane szczególnymi okolicznościami wynikającymi z jej zaniedbania lub świadomego działania. Zdaniem Sądu takim rozstrzygnięciem organ naruszył prawo materialne tj art. 222 §4 Kodeksu celnego oraz § 1 ust.3 pkt.1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. A ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na podstawie art. 152 określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.