I SA/Bd 767/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-05-27
Skład orzekający: Mirella Łent, Leszek Kleczkowski, Halina Adamczewska-Wasilewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu z powodu niedołączenia do wniosku wydruku protokołu oszacowania szkód zawierającego informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem suszy, jest zgodna z prawem, zwłaszcza w sytuacji, gdy wnioskodawca nie mógł uzyskać tego dokumentu z przyczyn od niego niezależnych (śmierć męża, problemy z systemem informatycznym)?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły przyznania pomocy finansowej. Kluczowym wymogiem formalnym było przedłożenie wydruku protokołu oszacowania szkód z aplikacji suszowej, zawierającego informację o powierzchni upraw dotkniętych suszą. Organy ARiMR nie mają dostępu do tych danych, a producent rolny ponosi ciężar dowodu, zobowiązany do przedstawienia wszystkich niezbędnych dokumentów. Brak wymaganego dokumentu uniemożliwia wyliczenie i przyznanie pomocy finansowej, a organy nie są zobowiązane do poszukiwania brakujących dowodów za stronę.Stan faktyczny
Skarżąca E. W. złożyła wniosek o pomoc finansową z powodu szkód w uprawach rolnych spowodowanych suszą w 2023 r. Do wniosku nie dołączyła wymaganego przez przepisy wydruku protokołu oszacowania szkód z publicznej aplikacji, który zawierałby informację o powierzchni upraw dotkniętych suszą. Skarżąca argumentowała, że nie mogła uzyskać tego dokumentu z powodu śmierci męża, który złożył pierwotny wniosek o oszacowanie szkód, oraz problemów z dostępem do systemu informatycznego. Organy ARiMR odmówiły przyznania pomocy, a Dyrektor Oddziału Regionalnego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Bydgoszczy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 16 września 2024 r. nr BDSPB02-243/2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę
Skarżąca - E. W. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR
w I. wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu,
w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Do wniosku dołączyła: wniosek o oszacowanie szkód w wyniku suszy w gospodarstwie rolnym złożony przez J. W., protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2023, akt poświadczenia dziedziczenia Repertorium A numer [...] z dnia [...] lutego 2024 r., decyzję Nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. o wpisaniu E. W. do ewidencji producentów.
Z deklaracji we wniosku wynika, że skarżąca ubiegała się o udzielenie pomocy finansowej z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy, do powierzchni uprawy, na której zgodnie
z protokołem/kalkulacją oszacowania szkód (sporządzonym/sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego), powstały szkody w uprawach rolnych. W sekcji VI, części B, punkt 2 wniosku producentka rolna oświadczyła, że w gospodarstwie rolnym,
w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy nie posiadała ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw uprawianych w plonie głównym
z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych od ryzyka suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi lub huraganu.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. wezwał skarżącą do usunięcia braków we wniosku, poprzez złożenie przez stronę podpisanej informacji
o uprawach i szkodach w wyniku suszy.
W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że załącza do akt sprawy informację
o uprawach i szkodach zawartą we wniosku o oszacowanie szkód w wyniku suszy
w gospodarstwie rolnym oraz podpisany protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2023. Wskazała, że
z uwagi na ograniczoną funkcjonalność systemu, jak również na fakt, że J. W. zmarł po wygenerowaniu protokołu, bezpowrotnie utraciła dostęp do aplikacji i nie ma możliwości wygenerowania żadnych innych niż wymienione powyżej dokumentów. Przedstawiając stan faktyczny sprawy oświadczyła, że w dniu [...] września 2023 r. o godz. 17:29, za pośrednictwem aplikacji suszowej został wygenerowany wniosek o oszacowanie szkód w wyniku suszy w gospodarstwie rolnym wraz z wykazem rodzaju upraw i ich powierzchni. Wnioskodawcą był mąż skarżącej - J. W.. W dniu [...] grudnia 2023 r. J. W. zmarł, a po jego śmierci sukcesorem prowadzonej działalności została strona. Skarżąca podkreśliła, że
z uwagi na śmierć małżonka i brak aktywnego profilu zaufanego nie posiadała możliwości pobrania protokołu z oszacowania szkód wygenerowanego przez aplikację publiczną. Skarżąca zwróciła uwagę, że na swoją prośbę otrzymała w dniu [...] lutego 2024 r. z Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w B. protokół
z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w 2023 r., sporządzony w dniu [...] grudnia 2023 r. dla J. W.. Jak wyjaśniła, później okazało się, że protokół jest niekompletny, ponieważ nie posiada wykazu upraw wraz z ich powierzchnią, tj. informacji o uprawach i szkodach w wyniku suszy. Strona wskazała, że informacje te są zawarte we wniosku o oszacowanie szkód w wyniku suszy. Oświadczyła, że podjęła wszelkie możliwe działania, aby pozyskać ww. dokument, tj. wystąpiła ponownie do Biura Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z prośbą o uzupełnienie protokołu, do Centralnego Ośrodka Informatyki ("aplikacja susza"), do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jednak żadna z powyższych instytucji nie wskazała, jak pozyskać dokument. Skarżąca podkreśliła, że niezrozumiałym jest dla niej fakt, że po śmierci męża możliwym było uzyskanie protokołu z oszacowania zakresu
i wysokości szkód, a niemożliwym jest pozyskanie informacji o uprawach i szkodach
w wyniku suszy, który jest "składową protokołu suszowego".
W wyniku rozpatrzenia wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR
w I. decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. odmówił przyznania skarżącej pomocy finansowej. Organ uzasadniając odmowę przyznania płatności przywołał § 13zze ust. 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.; dalej też jako: rozporządzenie), zgodnie z którym, do wniosku, o którym mowa w ust. 5, dołącza się uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód,
o którym mowa w § 13zzd ust. 5, albo kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa
w § 13zzd ust. 7, które zawierają informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów
o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. podkreślił, że producentka rolna nie spełniła ww. przesłanki, co obligowało organ do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy.
W złożonym odwołaniu zaskarżonej decyzji zarzucono:
naruszenie § 13zze rozporządzenia poprzez uznanie na podstawie zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego oraz dowodów będących w posiadaniu organu, tj. aktu poświadczenia dziedziczenia po J. W., jak również składanych przez stronę w toku sprawy oświadczeń oraz faktu, że J. W. złożył wniosek o oszacowanie szkód oraz sporządzenie protokołu/kalkulacji tych szkód i wszystkie te dokumenty są w systemie, który obsługuje te czynności, jednakże z uwagi na zgon J. W. i wady systemu brak jest dostępu do tych dokumentów,
naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1, art. 80 oraz art. 81a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2024 r., poz. 572; dalej jako: k.p.a.) poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i błędną ocenę na skutek niewystarczającej weryfikacji stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz ograniczenie się przez organ do wskazania, że nie załączono wymaganych dokumentów i zupełne pominięcie okoliczności związanych ze śmiercią J. W. i spowodowanym tą okolicznością brakiem dostępu do dokumentów żądanych przez organ,
brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń i wniosków,
zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego sprawy na niekorzyść strony, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wydania wadliwej decyzji.
Decyzją z dnia [...] września 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR
w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Organ podkreślił, że przywołane powyżej rozporządzenie określa warunki, jakie muszą zostać spełnione w celu uzyskania pomocy finansowej dla producentów rolnych,
w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne. Przepisy rozporządzenia nie pozostawiają przy tym organom ARiMR żadnej swobody decyzyjnej co do rozstrzygania spraw wnioskodawców, którzy nie spełniają wszystkich warunków określonych dla uzyskania pomocy.
Dalej organ wyjaśnił, że wnioski o oszacowanie strat w uprawach rolnych spowodowanych przez suszę w 2023 r., należało składać indywidualnie, drogą elektroniczną poprzez specjalnie przygotowaną do tego celu publiczną aplikację, którą Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rok 2023 uruchomiło w dniu [...] lipca 2023 r. Złożenie wniosku o oszacowanie strat w uprawach rolnych spowodowanych przez suszę w 2023 r. przez aplikację publiczną było obligatoryjne i stanowiło warunek konieczny ewentualnego otrzymania pomocy. W wyniku poprawnego złożenia ww. wniosku generowany był automatycznie protokół szacowania szkód (jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy) lub kalkulacja oszacowania szkód (w przypadku, gdy szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w § 13zzd ust. 6), które zawierały informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.
Organ podkreślił, że przyznanie i naliczenie płatności jest, w myśl obowiązujących przepisów, możliwe jedynie w oparciu o protokół z oszacowania szkód lub kalkulację oszacowania szkód zawierających informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, generowanych przez aplikację suszową i dostępnych jedynie na profilu danego użytkownika. Organy ARiMR nie mają żadnej możliwości dostępu do tych danych, nawet w przypadkach opisywanych przez stronę. Z wyjaśnień udzielanych przez Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi, Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki w B. oraz Centralny Ośrodek Informatyki ("aplikacja susza") wynika, że również ww. instytucje nie posiadają takich możliwości. Z materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że strona poczyniła szereg starań mających na celu uzyskanie i przedłożenie w ARiMR brakującego dokumentu. Organ zaznaczył, że obowiązujące przepisy nie przewidują żadnego innego sposobu uwzględnienia wniosków, do których, choćby z przyczyn obiektywnych, nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w § 13zze ust. 7 pkt 2 ww. rozporządzenia.
Rozpatrując wniosek skarżącej o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. związany był regulacjami zawartymi w § 13zze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. Z akt przedmiotowej sprawy wynika jednoznacznie, że do wniosku o przyznanie pomocy nie dołączono obligatoryjnego załącznika, co też potwierdza strona w treści odwołania od zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji zobligowany był do odmowy przyznania producentowi rolnemu wnioskowanej pomocy finansowej.
W złożonej skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu opisała przebieg postępowania, w tym czynności, które podjęła w kilku organach, aby pozyskać wymagany dokument, jednakże go nie otrzymała z przyczyn od niej niezależnych. Podkreśliła, że niezrozumiałym jest dla niej fakt, iż po śmierci męża możliwym było pozyskanie protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód,
a niemożliwym jest pozyskanie wskazanej przez ARiMR w I. jako brakującej "Informacji o uprawach i szkodach w wyniku suszy", która stanowi część składową protokołu suszowego. Podkreśliła, że z uwagi na ograniczoną funkcjonalność systemu, jak również fakt, iż J. W. zmarł po wygenerowaniu protokołu szkód, bezpowrotnie utraciła dostęp do aplikacji i nie ma możliwości wygenerowania żadnych innych, niż przedłożone w postępowaniu, dokumentów. W jej ocenie jest to działanie dalece krzywdzące i spowodowane z winy organu, który stosuje wskazany system. Skoro bowiem system ten jest w dyspozycji organu, organ w zaistniałej sytuacji powinien skorzystać z posiadanych przez siebie dokumentów. Jednocześnie stając wobec bezsilności aparatu urzędniczego, zwróciła się o wskazanie organu właściwego do wygenerowania "Informacji o uprawach i szkodach w wyniku suszy", który to organ pozyskany dokument przekaże skarżącej jako spadkobierczyni po zgłaszającym szkody J. W.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu administracji
z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę
w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek
o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż organ w odpowiedzi na skargę wniósł
o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a pełnomocnik strony skarżącej poinformowany w piśmie z dnia [...] marca 2025 r. o wniosku organu i możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Spór sprowadza się do oceny odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody
w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystanych zjawisk atmosferycznych (suszy).
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2024 r. do Biura Powiatowego ARiMR w I. wpłynął wniosek E. W. (skarżącej) o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody
w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Do wniosku załączono:
- protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2023,
- akt poświadczenia dziedziczenia Repertorium A numer [...] z [...] lutego 2024 r.,
- decyzję Nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. o wpisaniu E. W. do ewidencji producentów.
Po rozpatrzeniu tego wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. odmówił przyznania E. W. pomocy finansowej. Organ pierwszej instancji uzasadniając odmowę przyznania płatności stwierdził, że producentka rolna nie spełniła przesłanki z § 13zze ust. 7 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., zgodnie z którym, do wniosku, o którym mowa w ust. 5, dołącza się uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód,
o którym mowa w § 13zzd ust. 5, albo kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa
w § 13zzd ust. 7, które zawierają informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.
Po wniesieniu odwołania, decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T..
Powyższe decyzje kwestionuje strona skarżąca i podnosi, że niestety nie była w stanie spełnić ww. wymogów formalnych, bowiem system, który służył do obsługi wniosków po śmierci producenta rolnego (męża skarżącej, który złożył wniosek o oszacowanie szkód w wyniku suszy w gospodarstwie rolnym) w żaden sposób nie umożliwia pobrania dokumentów w postaci protokołu/kalkulacji, które są wymagane dla uzyskania pomocy finansowej z tytułu szkód spowodowanych suszą w gospodarstwie rolnym w 2023 r.
Wskazać należy, że w myśl § 13zze ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., w 2023 i 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi,
o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem
w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r.: a) gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły te szkody, z pominięciem roku
o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, lub b) suszy w rozumieniu przepisów
o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy.
Na podstawie § 13zze ust. 5 ww. rozporządzenia, pomoc, o której mowa w ust. 1 jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym przez Agencję
i udostępnionym na jej stronie internetowej.
Stosownie do § 13zze ust. 7 rozporządzenia, do wniosku, o którym mowa w ust. 5, dołącza się:
1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera:
a) informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich,
b) potwierdzenie wystąpienia szkód, o których mowa w lit. a, przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce ich wystąpienia, a w przypadku, gdy gospodarstwo rolne jest położone na obszarze co najmniej dwóch województw, w których wystąpiły te szkody, przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce położenia największej części tego gospodarstwa - przez sporządzenie na tym protokole adnotacji
o potwierdzeniu wystąpienia tych szkód, lub
2) uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód,
o którym mowa w § 13zzd ust. 5, albo kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa
w § 13zzd ust. 7, które zawierają informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich;
3) kopię polisy ubezpieczeniowej potwierdzającej zawarcie umowy ubezpieczenia upraw rolnych.
Protokół szacowania szkód jest generowany automatycznie za pomocą publicznej aplikacji, jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy, po uprzednim złożeniu przez producenta rolnego wniosku o oszacowanie tych szkód (§ 13 zzd ust. 6 rozporządzenia).
Stosownie do § 13 zzd ust. 9 rozporządzenia, protokół oszacowania szkód, o którym mowa w § 13 zzd ust. 5 oraz kalkulacja oszacowania szkód, o której mowa w ust. 7, zawierają:
1) imię i nazwisko producenta rolnego oraz miejsce położenia gospodarstwa rolnego,
w którym powstały szkody spowodowane wystąpieniem suszy,
2) określenie wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem suszy,
3) informację o powierzchni upraw rolnych, w których powstały szkody spowodowane wystąpieniem suszy.
Wniosek o oszacowanie szkód, o którym mowa w ust. 6, producent rolny składa za pomocą publicznej aplikacji po złożeniu wniosku o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku,
w którym wystąpiła susza, do dnia 15 października roku wystąpienia suszy (§ 13 zzd ust. 10).
Zatem, jak wprost stanowią przytoczone unormowania prawne, w przypadku złożenia wniosku o pomoc koniecznym warunkiem jej przyznania jest przedłożenie organowi wydruku protokołu oszacowania szkód, który zawiera informację
o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem
w 2023 r. suszy. Złożenie tego dokumentu, jednak niezawierającego informacji
o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem
w 2023 r. suszy, oznacza, że nie jest spełniony warunek udzielenia omawianej pomocy finansowej z § 13zzd ust. 7 pkt 2 rozporządzenia. W tym kontekście należy także mieć na uwadze, że w myśl § 13zze ust. 8 rozporządzenia, wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn powierzchni uprawy, na której zgodnie z protokołem oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 albo § 13zzd ust. 5, albo kalkulacją oszacowania szkód, o której mowa w § 13zzd ust. 7, powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, i stawki pomocy.
Jednocześnie prawodawca przewidział tryb - dla uzyskania protokołu oszacowania szkód bądź kalkulacji oszacowania szkód - za pomocą publicznej aplikacji, która automatycznie generuje odpowiedni wydruk.
W świetle powyższego, jeśli producent rolny ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej, to obowiązany był spełnić wszystkie warunki, w tym przedłożyć wydruk - za pomocą aplikacji publicznej - protokołu oszacowania szkód zawierającego informację
o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem
w 2023 r. suszy.
Sąd podkreśla, że protokół oszacowania szkód zawierający informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy, jest koniecznym wymogiem prawidłowego wniosku o udzielenie omawianej pomocy finansowej, zgodnie z § 13zze ust. 7 pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Ponadto szkoda podlega weryfikacji, a weryfikacja pozwala na stwierdzenie stanu rzeczywistego. Nie można bazować na założeniach/domniemaniach co do rozmiaru szkód oraz powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy.
W związku z powyższym prawidłowe jest stanowisko organu o braku podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy.
Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 10a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 1199; dalej też: ustawa o ARiMR), jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81 (ust. 1).
W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania
i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (ust. 1a).
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 1b).
Sąd dostrzega, że skarżąca jako spadkobierca po zmarłym mężu (J. W., który złożył wniosek o oszacowanie szkód w wyniku suszy), podjęła działania celem uzyskania informacji o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy, tj. wystąpiła ponownie do Biura Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z prośbą o uzupełnienie protokołu (o załącznik do niego), do Centralnego Ośrodka Informatyki ("aplikacja susza"), do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z odpowiedzi zawartych w aktach administracyjnych wynika, że żadna z powyższych instytucji nie wskazała, jak pozyskać przedmiotowy dokument, lecz informowała, iż nie ma dostępu do żądanego dokumentu. Z wyjaśnień udzielanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki
w B. oraz Centralny Ośrodek Informatyki ("aplikacja susza") wynika, że instytucje te nie posiadają takich możliwości. Ministerstwo podało, że nie ma dostępu do indywidualnych kont producentów rolnych w aplikacji "Zgłoś szkodę rolniczą", lecz ma ją wyłącznie producent rolny; nikt inny niż producent rolny nie może logować się do jego konta w aplikacji publicznej. Z informacji Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w B. wynika, że Wojewoda nie jest administratorem ww. aplikacji, a z umożliwionego organowi poziomu dostępu do aplikacji, jedyne co może uczynić, to przekazać protokół oszacowania szkód, ale bez "załącznika" do niego, zawierającego informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy. Jak wyjaśniono: Urząd Wojewódzki nie ma możliwości "wejść do innych dokumentów aplikacji w tym do tabel", które skarżąca nazywa "załącznikami". Z kolei Centralny Ośrodek Informatyki wskazał, że: jest jedynie zespołem wytwórczym aplikacji Susza; ich kompetencja ogranicza się do analizy zgłoszeń dotyczących aspektów technicznych aplikacji; jedynie zalogowany Użytkownik może pobrać plik pdf swojego wniosku/kalkulacji/protokołu, natomiast Ośrodek nie ma możliwości, by to zrobić.
Jak wyżej wskazano, skarżąca wprawdzie pozyskała z Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w B. protokół oszacowania szkód, jednak niezawierający informacji o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy. Zasadnie jednak organ wskazuje, że przyznanie i naliczenie płatności jest - w myśl obowiązujących przepisów - możliwe jedynie w oparciu o protokół z oszacowania szkód lub kalkulację oszacowania szkód, zawierających informację o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów
o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Dokumenty te są generowane przez aplikację suszową i dostępne na profilu danego użytkownika. Zdaniem Sądu, skoro organy ARiMR nie mają żadnej możliwości dostępu do tych danych, to nie można zarzucić im naruszenia prawa. Brak wszystkich danych wygenerowanych przez aplikację suszową uniemożliwia natomiast przeprowadzenie procesu naliczenia wysokości pomocy finansowej. Danych tych nie można zastąpić informacjami np. z wniosku o oszacowanie szkód, który został złożony przez męża skarżącej.
Jednocześnie tut. Sąd wyjaśnia, że związany jest granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.) i nie może oceniać odmowy wydania żądanego dokumentu przez inne podmioty, tj. Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego, Centralny Ośrodek Informatyki ("aplikacja susza"), Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jeżeli skarżąca uważała, że któryś z tych podmiotów miał dostęp i obowiązany był wydać żądany dokument, to powinna skarżyć działanie lub zaniechanie tego organu. W granicach niniejszej sprawy nie mogą być oceniane działania innych organów.
Brak wygenerowanych z aplikacji tzw. suszowej danych co do powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy, uniemożliwia natomiast przeprowadzenie procesu naliczenia dofinansowania.
Zdaniem tut. Sądu, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające na potrzeby uprawnionego stwierdzenia, że brak informacji o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy, nie pozwalał na udzielenie pomocy finansowej wnioskowanej przez skarżącą, bowiem nie pozwalał na jej wyliczenie, a tym samym przyznanie. W tym zakresie przepisy prawa są jednoznaczne i nie wymagają dodatkowej wykładni. Tym samym nie można zasadnie postawić organowi zarzutu naruszenia art. 10a ust. 1, ust. 1a ustawy
o ARiMR. Ciężar dowodowy spoczywał na skarżącej - jako producencie rolnym - stosownie do art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR. Sporna pomoc finansowa jest udzielana wyłącznie na wniosek producenta rolnego i w konsekwencji to producent rolny ma przedstawić organowi w sposób rzetelny wszystkie niezbędne informacje i dokumenty istotne z punktu widzenia wnioskowanej pomocy finansowej. W świetle powyższego organ nie był zobowiązany do "poszukiwania" za producenta rolnego okoliczności, dowodów, dokumentów dotyczących przesłanek omawianej pomocy finansowej (por. między innymi sprawy sygn.: I GSK 182/21, I GSK 1950/18 – wyrok ten, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu - na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedstawione rozważania prowadzą do stwierdzenia, że żaden z zarzutów skargi nie mógł podważać legalności kontrolowanej decyzji organu.
Z powodów wyżej omówionych, niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło