I SA/Bd 768/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków w odwołaniu 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego J. L. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] czerwca 2016r. którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków odwołania. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. 2. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. określił skarżącemu kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2013 r. 3. W dniu [...] marca 2016 r. do Izby Skarbowej w B. wpłynęło wraz z aktami sprawy odwołanie od powołanej wyżej decyzji organu pierwszej instancji, podpisane przez pełnomocnika skarżącego. Na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 613 ze zm. – dalej "O.p.") postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków poprzez przedłożenie stosownego pełnomocnictwa w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Pomimo dwukrotnego awizowania, powyższe postanowienie nie zostało odebrane, ani przez pełnomocnika skarżącego, ani przez skarżącego, któremu - jako stronie - przedmiotowe postanowienie zostało przesłane do wiadomości. 4. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 169 § 4 O.p., pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie od wskazanej wyżej decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., które po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez pełnomocnika skarżącego zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016r. 5. Pismem z dnia [...] maja 2016r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków odwołania, załączając m.in. pełnomocnictwo. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazała, iż do uchybienia wskazanego terminu doszło na skutek choroby jej matki i opieki jaką sprawowała nad nią, przez co od połowy lutego, a takie w marcu i kwietniu nie przebywała w biurze. Wskazała również, że sama była zmuszona w tym okresie do pobierania zabiegów rehabilitacyjnych. Ze złożonego pisma wynika ponadto, że pełnomocnik nie miał kontaktu ze skarżącym (skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim), posiadał jedynie pełnomocnictwo "w formie papierowej, a nie na druku PPS-l", którego Drugi Urząd Skarbowy w T. nie chciał przyjąć, jak również w momencie składania odwołania nie posiadała dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. 6. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków odwołania. 7. Pismem z dnia [...] czerwca 2016r., z zachowaniem ustawowego terminu, pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i rozpatrzenie wniesionego odwołania. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację przedstawioną we wniosku z dnia [...] maja 2016r. Ponadto, jako przyczyny niezłożenia pełnomocnictwa w terminie, pełnomocnik skarżącego wskazał działanie ePUAP-u, nieprzyjmowanie uwierzytelnionych odpisów pełnomocnictw przez organ pierwszej instancji oraz brak wytycznych w zakresie przepisów regulujących kwestię pełnomocnictw. 8. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2016r. W motywach rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 162 § 1 i 2 O.p. wskazując, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy za uchybienie terminowi do uzupełnienia braków odwołania. Zdaniem organu przywołane okoliczności jako przyczyna uchybienia terminowi nie uniemożliwiały dokonanie w terminie wymaganej czynności procesowej, tj. uzupełnienia odwołania o brakujące pełnomocnictwo. Zarówno zabiegi rehabilitacyjne pobierane przez B. D.-S. jak i jej matkę nie miały charakteru nagłego - były wykonywane planowo. W ocenie organu odwoławczego choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwiła dokonanie czynności, a strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą. W odróżnieniu od nagłej choroby, która często nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja, czy też jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie - pobieranie zabiegów rehabilitacyjnych i opieka nad chorą matką, nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ okoliczności te nie wykluczają możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę - osobiście lub przez osobę trzecią. Organ podkreślił również, że Pani B. D.-S. jest profesjonalnym pełnomocnikiem - doradcą podatkowym. Powinna zatem tak organizować pracę własnej kancelarii, aby zapewnić należytą obsługę spraw powierzonych przez swoich mocodawców (np. poprzez ustanowienie - podczas niemożności przebywania w kancelarii - substytucji procesowej). Nie budzi wątpliwości, iż mocodawca, który ustanowił doradcę podatkowego pełnomocnikiem w swojej sprawie, ma prawo oczekiwać dochowania należytej staranności przez doradcę, który powinien dążyć do właściwego pokierowania jego sprawami. Nieodbieranie natomiast pism kierowanych przez organy podatkowe w sprawach osób, które pełnomocnik reprezentuje może wywoływać w stosunku do tych osób negatywne i nieodwracalne skutki procesowe, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Za okoliczności uprawdopodobniające brak winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu nie można zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej uznać również pozostałych wskazanych w zażaleniu przyczyn niezłożenia pełnomocnictwa w terminie, tj. działanie ePUAP-u, nieprzyjmowanie uwierzytelnionych odpisów pełnomocnictw przez organ I instancji i brak wytycznych w zakresie przepisów regulujących kwestię pełnomocnictw. Dyrektor Izby Skarbowej nie dostrzega bowiem związku pomiędzy wskazanymi wyżej okolicznościami, a faktem uchybienia terminowi do uzupełnienia braków odwołania. 9. W złożonej do tut. Sądu skardze pełnomocnik strony wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpatrzenie złożonego odwołania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: - art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej; - art. 121 § 1 O.p. poprzez naruszenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych; - art. 169 § 1 i art. 169 § 4 O.p. w związku z art. 137 § 3 O.p. W uzasadnieniu wskazała, że pełnomocnik reprezentujący podatnika przed organem I instancji ma prawo złożenia odwołania, i że odwołanie takie zostało złożone z zachowaniem terminu do jego wniesienia. W ocenie pełnomocnika skarżącego organy podatkowe winny uznać, że odwołanie zostało złożone skutecznie. Wskazano, że stroną postępowania jest podatnik, który może działać przed organem II instancji bez pełnomocnika. Skoro nieprzedłożono pełnomocnictwa, organ II instancji nie był uprawniony do wzywania strony do przedłożenia pełnomocnictwa. Organ podatkowy powinien jednak rozpoznać odwołanie, które zostało złożone w interesie podatnika i o wszystkich czynnościach związanych z postępowaniem odwoławczym winien informować podatnika i w konsekwencji jemu doręczyć decyzję. Zdaniem pełnomocnika, w żadnym razie nie zachodziła przesłanka do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia tylko dlatego, że podatnik nie ustanowił pełnomocnika przed organem II instancji. Organ odwoławczy nie miał prawa wzywać do ustanowienia takiego pełnomocnika. 10. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 11. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie tego organu Sąd stwierdził, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). 12. W myśl przepisu art. 162 § 1 O.p. uchybiony termin należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 162 § 2 O.p.). Kluczowym jednak w sprawie jest, że wyrokiem z dnia 08 listopada 2016r. sygn. akt I SA/Bd 659/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016r. w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W wyniku powyższego uchylonego przez Sąd postanowienia organu strona wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków odwołania, a obecnie rozpoznawana skarga jest następstwem wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia z dnia [...] czerwca 2016r. utrzymanego w mocy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. którym odmówiono stronie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków. W powyższym orzeczeniu Sąd przesądził, że w sytuacji, gdy odwołanie zostało skutecznie wniesione przez ustanowionego przed organem pierwszej instancji pełnomocnika, to powinno być ono rozpatrzone przez organ odwoławczy. Brak jest podstaw prawnych do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia z tego powodu, że pełnomocnik nie przedstawił dokumentu pełnomocnictwa do występowania przed organem drugiej instancji. Prawidłowego więc wniesionego odwołania organ nie mógł pozostawić bez rozpatrzenia. Natomiast to, czy strona ustanowi pełnomocnika do reprezentowania jej przed organem odwoławczym zależy od jej woli. Jeżeli go nie ustanowi, to postępowanie będzie się toczyło z udziałem strony. Organ mógłby pozostawić odwołanie bez rozpatrzenie gdyby z udzielonego przed organem pierwszej instancji pełnomocnictwa wynikało, że pełnomocnik nie ma legitymacji do wniesienia odwołania i mimo wezwanie w wyznaczonym terminie tego pełnomocnictwa nie przedłożył. Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje, bowiem pełnomocnictwo udzielone przed organem pierwszej instancji obejmowało uprawnienie do złożenie odwołania, czego Dyrektor Izby Skarbowej nie neguje. Co więcej z treści pełnomocnictwa z dnia [...] lutego 2013r. udzielonego B. D.-S. przed organem pierwszej instancji wynika, że obejmowało ono również upoważnienie do uczestniczenia m.in. w postępowaniu podatkowym, a zatem zarówno przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Tym bardziej wzywanie pełnomocnika do przedstawienia dokumentu pełnomocnictwa, a następnie z uwagi na jego nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie, pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, było pozbawione podstaw prawnych. W rezultacie Dyrektor Izby Skarbowej naruszył art. 169 § 1 i § 4 O.p. Mając na uwadze tezy płynące z powyższego orzeczenia stwierdzić należy, że organ bezpodstawnie w przedmiotowej sprawie zastosował procedurę przewidzianą w art. 169 § 1 O.p. wzywając pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braków odwołania poprzez złożenie pełnomocnictwa, albowiem w ocenie organu przedłożone pełnomocnictwo z dnia [...] lutego 2013r. nie zawiera umocowania do reprezentowania skarżącego przed Dyrektorem Izby Skarbowej w postępowaniu odwoławczym. Skoro jak stwierdził Sąd w ww. przywołanym orzeczeniu z treści pełnomocnictwa z dnia [...] lutego 2013r. udzielonego B. D.-S. przed organem pierwszej instancji wynika, że obejmowało ono również upoważnienie do uczestniczenia m.in. w postępowaniu podatkowym, a zatem zarówno przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, to organ dopuścił się naruszenia art. 169 § 1 O.p. a także art. 162 § 1 O.p. albowiem skoro odwołanie zostało wniesione w terminie oraz przez osobę legitymująca się stosownym pełnomocnictwem do działania w imieniu skarżącego zarówno przed organu I jak i II instancji to niedopuszczalnym było orzekanie w kwestii przywrócenia terminu do uzupełnienia braków odwołania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 4 p.p.s.a. [...]