I SA/Bd 770/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: apl. radcowski Agnieszka Koźlińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia części zaległości w podatku od środków transportowych oddala skargę Wnioskiem z dnia 07 stycznia 2009 r. L. K. wystąpił do Prezydenta Miasta T. o umorzenie zaległości w podatku od środków transportowych za lata 2003-2007. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 21 sierpnia 2004 r. został mu skradziony samochód marki Jelcz, wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej. W wyniku działań Policji odnalazł się, jednak był w takim stanie, że podatnik podjął decyzję o złomowaniu pojazdu i zakończeniu działalności gospodarczej. Podatnik podał, że dwa lata po kradzieży samochodu pozostawał bez środków utrzymania. Obecnie utrzymuje się z renty po zmarłej żonie w wysokości 524,69 zł oraz korzysta z pomocy rodziny i Caritasu. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta T. odmówił udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych za lata 2003-2007 w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł. Wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego organ wskazał, że podatnik nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku składania deklaracji na podatek od środków transportowych oraz nie dokonał zapłaty tego podatku w ustawowym terminie. Wysoka kwota zaległości podatkowej wynika z faktu, że podatnik dopiero po 3 latach od kradzieży wyrejestrował pojazd. W wyniku wniesienia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu ze względu na uchybienia formalnoprawne. Organ I instancji wydając decyzję skoncentrował się na wykazaniu obowiązków podatnika związanych z podatkiem od środków transportowych, pominął przy tym całkowicie zbadanie okoliczności, czy podatnik jest w stanie ponieść wydatek ponad [...] zł, utrzymując się jedynie z renty po zmarłej żonie, pomocy rodziny i Caritasu. Tym samym organ w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił, relacji wielkości istniejących po stronie zobowiązanego zaległości podatkowych i środków, którymi strona dysponuje. Ponadto Kolegium wskazało, że z akt sprawy nie wynika, aby przed 2007 r. organ wzywał podatnika do składania deklaracji na podatek od środków transportowych. Analizując przeprowadzone postępowanie organ wskazał, że od dnia złożenia wniosku o ulgę do wydania zaskarżonej decyzji minęło ponad pół roku, w którym to czasie organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta T. udzielił ulgi w postaci umorzenia części zaległości w podatku od środków transportowych w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ podał, że po analizie sytuacji finansowej i zdrowotnej podatnika, uwzględniając wysokość całej zaległości w kwocie ponad [...] zł uznał, że pozostaje ona w znacznej dysproporcji do uzyskiwanych dochodów. Organ stwierdził, że podatnik nie posiada środków finansowych na jej zapłatę. Jednakże fakt uzyskiwania obecnie niższych dochodów nie zwalnia go z obowiązku zapłaty, gdyż jest to podatek o charakterze majątkowym, a nie dochodowym. Przedmiotowy pojazd służył wcześniej podatnikowi do prowadzonej działalności gospodarczej, zatem czerpał on korzyści z jego posiadania. Na skutek własnych zaniechań, podatnik przyczynił się do skumulowania zaległości i naliczenia odsetek za zwłokę. Uwzględniając sytuację podatnika, jak również ważny interes publiczny organ uznał, że zasadnym jest umorzenie części zaległości wraz z odsetkami za okres, kiedy podatnik nie posiadał przedmiotowego pojazdu i nie mógł czerpać korzyści materialnych z faktu jego posiadania. Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie. Podatnik powołał się na trudną sytuację materialną i życiową. Podkreślił, że utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości 675,10 zł (brutto), jest pod stałą opieką lekarzy specjalistów i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Niskie dochody, wysokie koszty utrzymania i konieczność ponoszenia wydatków na leczenie uniemożliwiają zapłatę nie umorzonej części zaległości. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezydent Miasta T. ustalił stan faktyczny oraz szczegółowo przeanalizował sytuację materialną i życiową podatnika, rozważył jego ważny interes na tle regulacji art. 67a Ordynacji podatkowej umarzając część zaległości podatkowej, a także uwzględnił interes publiczny, jakim jest obowiązek płacenia podatków. Organ szczegółowo też uzasadnił motywy zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył, że decyzja o umorzeniu zaległości podatkowych oraz odsetek jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ może, ale nie musi udzielić ulgi, oceniając istnienie lub nie istnienie przesłanek wymienionych w art. 67a pkt 3 Ordynacji podatkowej tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Ważny interes podatnika zgodnie z linią orzeczniczą wiąże się z jego sytuacją materialną, jest nim zagrożenie jego materialnej egzystencji oraz sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych losowych zdarzeń podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. W rozpatrywanej sprawie konieczne było ustalenie sytuacji materialnej podatnika i ocena czy jest on w stanie spłacić całość zaległości podatkowej w kwocie ponad [...] zł. Organ podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że podatnik prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego źródłem dochodu jest renta w kwocie 636 zł (brutto), która z trudem wystarcza na pokrycie kosztów miesięcznego utrzymania oraz leczenia (podatnik cierpi na utratę pamięci). Troje dzieci podatnika, mieszka i pracuje za granicą. Podatnik od września 1998 r. do 27 listopada 2007 r. był właścicielem samochodu ciężarowego marki Jelcz 3W o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu 15 ton. Pojazd ten był wykorzystywany do prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, jednak nie był on zgłoszony do opodatkowania. W dniu 21 sierpnia 2004 r. pojazd ten został skradziony, o czym podatnik powiadomił Policję, lecz formalnie go nie wyrejestrował. Zaniechanie strony spowodowało skumulowanie zaległości w podatku od środków transportowych. Oceniając zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu rozstrzygającego, że obecna sytuacja materialna podatnika uniemożliwia mu zapłatę zaległości podatkowej w całości tj. w kwocie ponad [...] zł z odsetkami, stąd słusznie organ umorzył w niemal połowie zaległości. Organ wskazał, że jednak nawet trudna sytuacja podatnika nie zwalnia go całkowicie z obowiązku zapłaty należnych podatków. Organ zgodził się ze stanowiskiem Prezydenta Miasta T., że ulga w postaci umorzenia ma wyjątkowy charakter i nie może, prowadzić do zwolnienia z zapłaty podatku. Tym bardziej, że strona sama przyczyniła się do skumulowania zaległości a interes publiczny przemawia za tym aby wszyscy członkowie społeczności realizowali zobowiązania podatkowe. Zdaniem organu odwoławczego Prezydent Miasta T. szczegółowo rozważył sytuację podatnika i uzasadnił motywy swojego rozstrzygnięcia, a tym samym nie przekroczył uznania administracyjnego. Na decyzję organu II instancji L. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wskazał, że jest uczciwym obywatelem, nigdy nikogo nie oszukał, również w tym przypadku przyznał się do prawdy. Zawsze starał się odpowiadać na wszelkie pisma kierowane do niego z Urzędu Miasta T., jednak nikt go nie poinformował jak należy postępować w tym przypadku. Oczekiwał, że jeśli zgłosi sprawę kradzieży samochodu na Policję, to Policja, Prokuratura lub Sąd pouczą go o dalszych obowiązkach. Dalej skarżący wskazał na przedłużające się postępowanie, w trakcie którego nie otrzymywał żadnych pism od organu. Ponadto podał, że jest osobą schorowaną i leczy się u różnych specjalistów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Podstawą działania był art. 67a § 1 pkt 3) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2005r., Nr 8, poz.60 ze zm.), zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Ten przepis oznacza, że uznanie administracyjne nie wyraża się w dowolności ocen okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięciu nawet przy istnieniu ważnego interesu podatnika. Spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika nie stwarza po stronie organu obowiązku umorzenia należności. Wynika to z użytego w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. sformułowanie "organ podatkowy może". Ocena czy w konkretnej sytuacji występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych pozostawiona więc została uznaniu organów podatkowych, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Ważny interes podatnika występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo, itp. Są to oczywiście tylko przykładowe sytuacje. Skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym ważny interes podatnika musi posiadać tę samą cechę, a co za tym idzie musi charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 16 lipca 2008r., I SA/Ol 108/08). W sprawie, organ umorzył część zaległości podatkowych, co oznacza, że uznał istnienie ważnego interesu strony. W takim wypadku decyzja zapadła w ramach uznania administracyjnego, czyli w sytuacji, kiedy to ustawodawca pozostawił organowi do wyboru przyznanie bądź odmowę przyznania ulgi i sąd administracyjny nie ma podstaw prawnych do tego, by takie rozstrzygnięcie kwestionować. Zatem w ocenie WSA kontrolowana decyzja nie naruszała prawa i stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), należało skargę oddalić. Podniesiona przez skarżącego kwestia ewentualnej ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty, stosownie do 67c § 1 pkt 2) op, może być odrębną sprawą i w obecnym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może być kontrolowana. H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent L. Kleczkowski