I SA/Bd 773/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 773/12 UZASADNIENIE Wraz ze skargą na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. K. Ś. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Uzasadniając wniosek wskazał na trudną sytuację finansową. W złożonym w dniu 10 września 2012 r. formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wnioskodawca podał, iż na jego utrzymaniu pozostaje żona oraz czwórka dzieci. Oświadczył, że utrzymuje się ze zbierania jagód i grzybów, nie wskazując wysokości osiąganego z tego tytułu dochodu. Wnioskujący nie wskazał żadnego majątku, który znajdowałby się w posiadaniu jego lub osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie. Nie podał też żadnych informacji na temat wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem. W wykonaniu zarządzenia referendarza z dnia 12 września 2012 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a" wezwano wnioskodawcę do sprecyzowania wniosku poprzez wskazanie czy wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych czy też częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. Ponadto strona została wezwana o nadesłanie dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W odpowiedzi strona przesłała zeznania podatkowe za 2010r. i 2011r. z których wynika, że wnioskodawca za powyższe okresy wykazał odpowiednio stratę w kwocie 6.806 oraz dochód w kwocie 109.670 zł. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 03 października 2012r. referendarz sądowy oddalił wniosek strony uzasadniając rozstrzygnięcie brakiem możliwości dokonania całościowej oceny materiału, co skutkowało oddaleniem wniosku. Pismem z dnia 29 października 2012r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, nie przedstawiając żadnego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Z kolei koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, w tym wpis i opłatę kancelaryjną, oraz zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 1 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa na urzędowym formularzu stosowny wniosek (art. 252 § 2 p.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie jej sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej. Jednakże w razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny, wybiórczy powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe regulacje należy stwierdzić, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż we wniosku strona oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz czwórką dzieci. Wnioskodawca podał, że utrzymuje się ze zbierania jagód i grzybów, jednakże z nadesłanego zeznania podatkowego wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Powyższe potwierdza również informacja zawarta w formularzu PPF złożonym w sprawie I SA/Bd 748/12 w której strona również wniosła o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wskazał tam jako źródło dochodu działalność gospodarczą zaznaczając, że obecnie nie przynosi ona dochodu. Strona w niniejszej sprawie w urzędowym formularzu nie wskazała żadnego majątku znajdującego się w jej posiadaniu, jednakże w sprawie I SA/Bd 748/12 wskazała, że posiada dom o pow. 180 m², mieszkanie o pow. 100 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 5 ha. Podkreślić ponadto należy, że strona nie przedstawiła pozostałych dokumentów, o które została wezwana zarządzeniem z dnia 12 września 2012r. W konsekwencji uznać należy, że strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, z naruszeniem spoczywającego na stronie obowiązku nie wykazała i nie udokumentowała podnoszonych we wniosku okoliczności. Zatem w ocenie Sądu nie uprawdopodobniła, że jej sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku. Skarżący oprócz ogólnych stwierdzeń, że nie posiada środków finansowych, uchylił się od przedstawienia rzetelnych informacji pozwalających ustalić jego sytuację finansową. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że skarżący nie wykonał w całości i nie przedstawił przyczyny zaniechania w tym zakresie, wezwania referendarza z dnia 12 września 2012r., co do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną. Przede wszystkim wnioskodawca nie przedstawił zeznań podatkowych małżonka oraz pozostałych domowników, wyciągów i wykazów z posiadanych kont bankowych, bilansu z bieżącej działalności przedsiębiorstwa, udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem, wynajęciem mieszkania, domu, samochodu, zakupem lekarstw. Ponadto w zawisłych przed tutejszym Sadem sprawach skarżący podaje sprzeczne informacje, jednocześnie w sprzeciwie nie przedstawił żadnych dodatkowych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej. W związku z powyższym w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącego, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżący jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I Fz 71/09, opubl. Lex 564253, z 23 lipca 2009 r., II Fz 260/09 opubl. Lex 552702, z 28 lipca 2009 r., I Oz 744/09 opubl. Lex 552404). W świetle powyższego Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.