I SA/Bd 774/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2016 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] listopada 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne wspólne gospodarstwo domowe wraz mężem, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Jako majątek skarżący wskazał mieszkanie o powierzchni 56,95 m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Poza tym wnioskodawca podał, że posiada zadłużenie z racji pożyczki, której wartość wynosi [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaś przepis ten wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji wnioskodawca powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem skarżący uzyskuje miesięcznie dochód w kwocie [...]zł. Skarżący bez wątpienia ponosi koszty związane z zapłatą czynszu za mieszkanie, zakupem ubrań środków czystości, higieny, odzieży, żywności oraz z racji podeszłego wieku również koszty na lekarstwa – w zakresie powyższych wydatków nie wskazano ich wysokości. Jednakże we wniosku skarżący nie wskazał, że jego sytuacja jest wyjątkowa, a koszty wskazane powyżej ponoszą wszyscy obywatele. Orzekający zdaje sobie sprawę, że z racji podeszłego wieku skarżący bez wątpienia ponosi wyższe koszty związane z opieką medyczną niż młodsi obywatele, jednakże mając na uwadze wysokość uzyskiwanego dochodu tj. [...] zł stwierdzić należy, że wnioskodawca nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Podkreślenia również wymaga, że aktualnie koszty sądowe sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł. Mając na uwadze uzyskiwany przez skarżącego dochód, przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem wnioskodawca ma możliwość jednorazowo opłacić koszty związane z wniesieniem skargi. Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika. Wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06). Ponadto odnosząc się do okoliczności spłaty rat pożyczki wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.