I SA/Bd 780/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Ewa Kruppik-Świetlicka (spr) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2008 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokat M.J. kwotę 292,80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu I SA/Bd 780/07 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] Nr [...]utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] Nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn w kwocie 5.862,00 zł. W uzasadnieniu organ przywołał dotychczasowy przebieg sprawy, wskazując, że pismem z dnia [...] 2007r. K.M. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o umorzenie zaległości w podatku od spadku i darowizn. W związku z czym, wniosek skarżącej zgodnie z art. 209 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) oraz w oparciu o przepis art. 18 ust. 2 z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 2 poz. 1966 ze zm.) został przesłany do Prezydenta Miasta [...] w celu zajęcia stanowiska w sprawie. Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówił wyrażenia zgody na umorzenie zaległości w podatku od spadków i darowizn w stosunku do skarżącej. Organ podatkowy pierwszej instancji, mając na względzie ww. rozstrzygnięcie Prezydenta - decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości. Skarżąca nie zgodziła się z ww. rozstrzygnięciem i pismem z dnia [...] wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w B. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] Nr [...]utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Strona powyższą decyzję zaskarżyła do Sądu, wnosząc o jej uchylenie i o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Sąd postanowieniem z dnia [...] przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 67a 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez nieuwzględnienie ważnego interesu podatnika. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że organ podatkowy drugiej instancji niewłaściwie ocenił przesłankę ustawową "ważnego interesu podatnika" w stosunku do jej sytuacji materialno-życiowej. Nie zgodziła się z oceną, że jej sytuacja jest ciężka jedynie w jej subiektywnym odczuciu. Strona podniosła , że gdyby odziedziczyła majątek w gotówce, to zapłata podatku nie stanowiłaby dla niej problemu, natomiast z uwagi na fakt, że odziedziczony majątek stanowi współwłasność nieruchomości, to spieniężenie go wiązałoby się z jego marnowaniem. Skarżąca podkreśliła, iż ta właśnie okoliczność stanowi o jej ważnym interesie. Stwierdziła także, że skoro organ podatkowy uważa, że w jej sytuacji materialnej jest w stanie uregulować przedmiotowe zobowiązanie, to winien wskazać źródło pozyskania środków na jego zapłacenie. Ponadto poinformowała, iż jest gotowa przepisać na Skarb Państwa udział we własności nieruchomości odpowiadający kwocie zaległości. Jednocześnie nadmieniła, że w przyszłym roku akademickim podejmie studia magisterskie i z tego względu wzrosną koszty jej utrzymania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując wbrew twierdzeniu strony, iż nie dopatrzył się wystąpienia ważnego interesu podatnika. Organ wskazał, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Organ podniósł, że umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym wobec generalnej zasady prawa podatkowego, jaką jest płacenie podatków. Z tego względu przesłanki umożliwiające jej zastosowanie muszą mieć również charakter wyjątkowy. Indywidualne decyzje wydawane w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ administracji publicznej nie jest zobligowany do udzielenia ulgi, nawet przy stwierdzeniu zaistnienia w sprawie ustawowych przesłanek jej udzielenia, którymi są "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działania administracji publicznej pod kątem zgodności tych działań z prawem. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani procedury , co oznacza, że skarga podlega oddaleniu. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły skarżącej uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od spadku i darowizn uznając, iż w sprawie nie wystąpił ważny interes podatnika, o którym mowa w art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej Op. Na podstawie ww. przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67 b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Ze względu na konstrukcję art. 67 a § 1 pkt 3, użyte w nim zwroty "ważny interes podatnika i " interes publiczny" odnoszą się do hipotezy normy i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę. Organ podatkowy dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie normy, będzie mógł zastosować uznanie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany.( por. M. Jaśkowska, Glosa do wyroku NSA z dnia 26 września 2002 r. III SA 659/01, OSP 2003, Nr 9, s. 481). W sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi, ze w sprawie nie zachodzą przesłanki , o których mowa w komentowanym przepisie, tj. brak "ważnego interesu strony" lub " interesu publicznego" , przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero stwierdzenie przez organ podatkowy jednej z tych przesłanek lub obu łącznie powoduje konieczność rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona, a jeżeli tak, to w jakiej części. ( por. Ordynacja podatkowa Komentarz Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Roman Hauser, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka – Medek – wydanie 4 Warszawa 2007). Należy podkreślić, że ważny interes podatnika to sytuacja, w której z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań wobec Skarbu Państwa. O zaistnieniu tej przesłanki nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast kryterium interesu publicznego odwołuje się do wartości uniwersalnych, takich jak sprawiedliwość i równość wobec prawa, zaufanie do organów państwa, które skutkuje podporządkowaniem się narzuconym regułom postępowania. Zaległość, stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania, dotyczy podatku od spadków i darowizn, który zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz.1966 ze zm.), należy do źródeł dochodów własnych gminy. Oznacza to, że udzielanie ulg podatkowych, umarzanie, rozkładanie na raty takiej należności możliwe jest wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, wydawanych w formie postanowienia (art. 18 ust. 3 cytowanej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego). Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., stosując się do ww. uregulowań, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, prawidłowo pismem z dnia [...] nr [...] zwrócił się do Prezydenta Miasta W.o wydanie opinii w ww. sprawie. Prezydent po zbadaniu okoliczności faktycznych, w oparciu o materiał dowodowy dokonał ich oceny pod kątem przesłanek wynikających z art. 67a § 1 cyt. ustawy Ordynacji podatkowej i nie wyraził zgody na umorzenie zaległości w podatku od spadków i darowizn. Należy zaznaczyć, że dla organu podatkowego powyższe postanowienie miało moc wiążącą i stało się okolicznością, która została wzięta pod uwagę przy podejmowaniu decyzji. Umorzenie zaległości podatkowej jest sposobem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, równoznacznym z ostatecznym odstąpieniem od poboru podatku. Oznacza to umniejszenie środków, z których korzysta całe społeczeństwo i w których tworzeniu całe społeczeństwo solidarnie uczestniczy. Rozgraniczenie sprzecznych interesów: z jednej strony podatnika ubiegającego się o ulgę, a z drugiej - budżetu Państwa i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności konkretnej sprawy, jest istotą rozstrzygnięcia podejmowanego w oparciu o cytowany wyżej art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2007r. domagała się umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków darowizn w kwocie 5.862,00 zł. Zdaniem skarżącej jej sytuacja rodzinna i finansowa pozwala na zastosowanie wnioskowanej ulgi, zwłaszcza, że nie posiada majątku w gotówce a w nieruchomościach. Spieniężenie majątku naraziło by ją na utratę zabezpieczenia i jest to w jej opinii ważny interes podatnika. W opinii strony, organy niewłaściwie oceniły przesłankę ustawową " ważnego interesu podatnika" w stosunku do jej sytuacji materialno – życiowej, która jest ciężka, nie tylko w jej subiektywnym odczuciu. Zauważyć jednak należy, iż skarżąca w wyniku spadkobrania stała się jedyną spadkobierczynią majątku ojca w postaci : • ½ udziałów w dwóch zabudowanych nieruchomościach, tj. nieruchomości o powierzchni gruntu 7.221 m wraz z zabudowaniem, • części nieruchomości o powierzchni gruntu 437 m wraz z zabudowaniem. Ponadto skarżąca posiada działkę o powierzchni 0,5 ha, którą oddała w nieodpłatne użytkowanie Wójtowi Gminy F. Wartość masy spadkowej oceniono na kwotę 140.185,30 zł. Ponadto na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono , że strona studiuje oraz utrzymuje się z renty po ojcu w wysokości 1.037, 39 zł. W konsekwencji nie narusza prawa ocena organów podatkowych, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu strony z art. 67 a § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej , niezbędna do zastosowania wnioskowanej ulgi. Strona bowiem osiąga stałe dochody jak również posiada udziały w dwóch nieruchomościach zabudowanych położonych we Włocławku, z czego działkę o pow. 0,5 ha, skarżąca oddała w nieodpłatne użytkowanie Wójtowi Gminy Fabianki. W tej sytuacji należy zauważyć, że posiadanie majątku, który potencjalnie można wykorzystać w celu uzyskania przychodu poprzez najem czy dzierżawę jest okolicznością, która nie przemawia za wystąpieniem ważnego interesu podatnika, koniecznego do przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości. Stwierdzić należy, iż organy podatkowe przed wydaniem decyzji w sposób prawidłowy zebrały i zbadały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, do czego były zobowiązane w oparciu o art. 187 § 1 cyt. ustawy Op. i na jego podstawie dokonały prawidłowej oceny ( art. 191 tejże ustawy). Ponadto uwzględniły stanowisko organu samorządu terytorialnego tj. Prezydenta Miasta W.. Na marginesie Sąd zauważa, że istnieje możliwość skorzystania z ulgi jaką jest rozłożenie należności na raty, co wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z tym Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).