I SA/Bd 782/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda - Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 07 marca 2007 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006 r. nr[...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości Pismem z dnia [...] 2006 r. Z. M. wniósł skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego - Prezydenta Miasta G. Zobowiązany w uzasadnieniu wniesionej skargi podniósł, m. in., że podatki od środków transportowych już nie istnieją, w związku z tym nie można płacić podatków bez podstawy prawnej. Ponadto wskazał, że po pięciu latach powyższe zobowiązania ulegają przedawnieniu, zaś w ostatnim okresie nie podpisywał żadnej dokumentacji podatkowej. Podniósł dodatkowo, że organ egzekucyjny nie sprawdził wiarygodności posiadania środków transportowych w danym okresie. Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. oddaliło skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego - Prezydenta Miasta G. Pismem z dnia 18 sierpnia 2006 r. strona ponownie wniosła o rozpatrzenie sprawy. Zobowiązany w uzasadnieniu podniósł, że nie jest prawdą, iż został mu doręczony tytuł wykonawczy, gdyż osobiście takich tytułów nie otrzymywał i nie podpisywał własnoręcznym podpisem. Ponadto stwierdził, że od kilku lat otrzymywał zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, bez żadnych wezwań i szans wyjaśnień, a także wskazał na przewlekłość prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 29 § 1 omawianej ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie zobowiązany Z. M. złożył skargę w odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego - świadczenia rentowego. W uzasadnieniu wniesionej skargi podniósł szereg argumentów dotyczących istnienia egzekwowanego obowiązku. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zobowiązanemu prawidłowo doręczono tytuł wykonawczy z dnia [...] 1997 r., nr [...] oraz tytuł wykonawczy z dnia [...] 1997 r., nr [...]. Doręczenie tytułów wykonawczych spowodowało wszczęcie egzekucji administracyjnej. Zobowiązany nie musiał osobiści odebrać odpisu tytułu wykonawczego, gdyż zgodnie z przepisem art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, który znajduje w niniejszej sprawie zastosowanie poprzez odesłanie zawarte w przepisie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Doręczenie zastępcze jest równoważne z osobistym doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Organ za zasadne uznał stwierdzenie zobowiązanego, że organ egzekucyjny w sposób przewlekły prowadził wszczęte postępowanie egzekucyjne. Powyższe uchybienie nie wpływa jednak na prawidłowość zastosowanego środka egzekucyjnego - zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego. Zgodził się również ze stwierdzeniem, że trwające kilka lat postępowanie egzekucyjne spowodowało powstanie odsetek, które obciążają zobowiązanego, jednak niezrozumiałym jest zarzut zobowiązanego wobec organu egzekucyjnego, gdyż sam zobowiązany mógł wykonać ciążący na nim obowiązek, czym uniknąłby płacenia odsetek i kosztów postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zarówno postanowienie z dnia 13 lipca 2006 r., jak i z dnia 14 września 2006 r. nie stanowią odpowiednich odpowiedzi na przedstawione zarzuty. Stwierdził, że nie uznaje za prawidłową przeprowadzonej egzekucji. Świadczenie zostało zajęte wcześniej, zanim minął termin czternastodniowy na wniesienie odwołania. Ponadto organ w zaskarżonym postanowieniu przyznał zasadność twierdzenia o przewlekłości prowadzonego postępowania i powstaniu w jego efekcie znacznych odsetek. Wskazał, że nie rozumie, dlaczego ma ponosić konsekwencje finansowe za niewłaściwie prowadzone postępowanie. Oświadczył, że pierwsze pismo urzędowe otrzymał w maju 2006 r., tj. po dziesięciu latach. Jest inwalidą I grupy niezdolnym do samodzielnej egzystencji, większość dochodów przeznacza na lekarstwa, rehabilitację i opiekę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 tej ustawy Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo. Pismem z dnia 13 czerwca 2006 r. skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne w związku z zajęciem prawa majątkowego w postaci świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego z tytułu niezapłaconego podatku od środków transportowych za rok 1996 i 1997. Podniósł, że organ egzekucyjny przewlekle prowadził postępowanie egzekucyjnego oraz nie ustalił czy za okres, za który są egzekwowane należności pojazdy były jego własnością. Sformułował także zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. W myśl art.54 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarga przysługuje na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego ( art.1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Z konstrukcji skargi wynika, że przysługuje ona na czynności o charakterze wykonawczym. Środek ten nie może być zatem wnoszony na czynności typu aktu administracyjnego, w szczególności na postanowienia i zarządzenia organu egzekucyjnego. Należy też przyjąć, że nie będzie on przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego), albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wwa 1995, s. 88). Należy zauważyć, że zgodnie z art.33 pkt 1 wskazanej ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W sytuacji zatem gdy zobowiązany, oparł skargę na zarzutach, wskazanych w art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to nie może ona odnieść skutku. Dotyczy to podniesionego przez skarżącego zarzutu przedawnienia oraz braku ustalenia czy był właścicielem pojazdu. W pierwszej jednak kolejności organ egzekucyjny powinien sprawdzić czy tytuł egzekucyjny zawiera wszystkie wymagane elementy, określone w art.27§1ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art.27 §1 pkt 3 tej ustawy tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie wysokości egzekwowanej należności pieniężnej. W wyroku z dnia 7 listopada 2000 r., I SA/Ka 1187/99 NSA stwierdził, że przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć podanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki lub w przypadku, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej powołanie w tytule wykonawczym tej decyzji. Natomiast w wyroku z dnia 20 maja 1997 r., I SA/Łd 1662/96 NSA uznał, że wskazanie podstawy prawnej obowiązku obejmuje nie tylko podanie aktu prawnego, na którego podstawie wydano decyzję administracyjną, ale i tę decyzję; wskazanie samego przepisu prawa jest wystarczające tylko wtedy, gdy obowiązek wynika wprost z tego przepisu, bez potrzeby wydawania decyzji. W obydwu wyrokach odwołano się do poglądu zaprezentowanego w piśmiennictwie, zgodnie z którym wskazanie podstawy prawnej obowiązku można pojmować w ten sposób, że chodzi tu o podanie aktu prawnego, na podstawie którego wydano decyzję administracyjną (należy tu podać odpowiedni przepis prawa materialnego) lub też o samą decyzję (postanowienie, orzeczenie, ugodę itd.), wydaną na podstawie tych aktów. Pełną realizacją tego przepisu byłoby podanie obu tych elementów. Nie dotyczy to sytuacji, gdy podstawą egzekucji jest przepis prawa (bez potrzeby wydawania decyzji), z którego wprost wynikają obowiązki. Wówczas tylko ten akt będzie stanowił podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (por. R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna, Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 1995, s. 55). W znajdujących się w aktach administracyjnych tytułach wykonawczych jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano – "podatek od środków transportowych. Ustawa z dn. 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych Dz.U. Nr 9/91poz.31". Powołano się zatem ogólnie na prawo materialne, z którego wynika obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych. Nie wskazano natomiast – co było konieczne – decyzji administracyjnej będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Należy zauważyć, że zgodnie z art.29 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny z urzędu winien badać dopuszczalność egzekucji, tzn. między innymi powinien zwrócić uwagę na to, czy wystawiony tytuł wykonawczy posiada wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 tej ustawy i może zwrócić wierzycielowi tytuł do uzupełnienia braków formalnych (por. R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna, Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 1995, s.58). W przypadku istnienia ostatecznej decyzji określającej skarżącemu podatek od środków transportowych i ewentualnego ponownego wystawienia tytułów wykonawczych, należy najpierw rozpatrzeć podnoszony przez stronę zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego, w świetle art.59 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazującego przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy powołał się na treść art.29 § 1 tej ustawy. W wyroku z dnia 28 maja 1999 r., III SA 1321/98 NSA stwierdził, że z jednej strony organ egzekucyjny w świetle art. 29 § 1 bada wniosek jedynie pod względem formalnym, z drugiej jednak strony zgodnie z art.59 §1 pkt 2 organ egzekucyjny jest obowiązany badać, czy np. obowiązek nie wygasł, bo wtedy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Przedawnienie powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. Aczkolwiek więc organ egzekucyjny nie jest w zasadzie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jest obowiązany do chociażby sprawdzenia, czy wierzytelność (obowiązek) jeszcze istnieje. Mając powyższe uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.