I SA/Bd 783/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda - Ossowska Asesor WSA Ewa Kruppik – Świetlicka ( spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lutego 2009r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania oddala skargę Na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] S. L. zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki S., nr nadwozia [...], rok produkcji [...]. Do zgłoszenia celnego załączyła między innymi fakturę nr [...] z dnia [...] na wartość [...] franków belgijskich. W celu upewnienia się, co do prawidłowości danych zadeklarowanych w w/w zgłoszeniu celnym, faktura nr [...] z dnia [...]. została przekazana belgijskiej administracji celnej w celu dokonania jej weryfikacji w siedzibie firmy sprzedającego. Z przeprowadzonej weryfikacji wynikało, że przedmiotowy samochód został sprzedany za [...] franków belgijskich, a nie jak deklarowano za [...] franków belgijskich. W związku z powyższym organ I instancji w dniu [...]. wydał postanowienie nr [...] wszczynające z urzędu postępowanie w sprawie kontroli zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu wydał w dniu [...]. decyzję nr [...], w której uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...]. za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego oraz zapisów w polach [...], [...], [...], [...], [...] i określił kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego. Doręczenie w/w decyzji nastąpiło zgodnie z art.150 §1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa. W dniu [...]r. do Naczelnika Urzędu Celnego w T. wpłynął wniosek strony o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...] z dnia [...]. Za podstawę wszczęcia postępowania wznowieniowego strona wskazała art. 240 §1 pkt 4 i 5 ustawy - Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu podniosła, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, natomiast jako nowy dowód w sprawie przedstawiła postanowienie Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...]., sygn. akt [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w T. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...]r. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, żądając: - zmiany decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...]. poprzez wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...]r., - uchylenia decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...]., na skutek przeprowadzonego ponownie postępowania, - przeprowadzenia w ramach wznowionego postępowania dowodu z akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w T., sygn. akt [...], zakończonej postanowieniem z dnia [...]. o umorzeniu postępowania. Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją nr [...] z dnia [...]. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi I instancji. Biorąc powyższe pod uwagę, postanowieniem nr [...] z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w T. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...]. W dniu [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w T. wydał decyzję nr [...], w której odmówił uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...]. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o przepis art. 245 §1 pkt 3 b) ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 w/w ustawy odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 §1, lecz wydanie nowej decyzji orzekającej, co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub 70. Pismem z dnia [...]. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, żądając: - uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...] z dnia [...]. - przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Powyższej decyzji zarzuciła naruszenie art. 245 §2 w zw. z art. 245 § 1 pkt 3 b) w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej w T. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...] z dnia [...]. i orzekając co do istoty sprawy odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...] z dnia [...]. z uwagi na brak istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazał, że strona wniosła o przeprowadzenie w ramach wznowionego postępowania dowodu z akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w T., sygn. akt [...], zakończonej postanowieniem z dnia [...]. o umorzeniu postępowania. Nie wskazała natomiast, jakie nowe fakty zostały ujawnione w postępowaniu karnym, a które nie były brane pod uwagę przez organ celny przy rozstrzyganiu sprawy. Organ stwierdził, iż postępowanie administracyjne i postępowanie karne mają charakter autonomiczny. Organ celny dysponował pełnym materiałem dowodowym niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto zaznaczył, że nowe fakty lub dowody powinny istnieć już w chwili wydania decyzji ostatecznej. Dyrektor wyjaśnił, że Prokuratura Rejonowa w G. w dniu [...]. pod sygn. [...]wszczęła śledztwo w sprawie podrobienia i posługiwania się podrobionymi dokumentami przy imporcie na polski obszar celny z terenu Belgii pojazdów samochodowych, w tym w sprawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...]., złożonego przez J. P., działającego z upoważnienia S. L. Śledztwo przejęte przez V Wydział Śledczy Prokuratury Okręgowej w T. zakończono postanowieniem Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...]., sygn. akt [...], o jego umorzeniu. Zatem, rozstrzygnięcie w tej sprawie zapadło już po wydaniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...] z dnia [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że kolejnym warunkiem koniecznym do wznowienia postępowania jest to, że nowe okoliczności faktyczne lub dowód muszą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy uwzględnienie określonej okoliczności faktycznej lub dowodu spowodowałoby wydanie odmiennej decyzji, niż zapadła poprzednio. Ocena istotności nowych okoliczności lub dowodów została przez ustawodawcę pozostawiona decyzji organów podatkowych rozstrzygających w danej sprawie. Dyrektor zauważył, że obowiązkiem organu celnego jest ustalenie wartości celnej towaru w prawidłowej wysokości. Wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie celne zmierzające do wydania decyzji ustalającej kwotę długu celnego oraz podatku od towarów i usług toczyło się niezależnie od postępowania w sprawie karnej, którego celem było rozstrzygnięcie kwestii fałszerstwa dokumentów. W wyniku przeprowadzonego postępowania organy celne ustaliły wartość celną towaru na podstawie nadesłanego przez belgijskie służby celne raportu. Dyrektor powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawie przedłożonego przez stronę dowodu w postaci wyciągu z postanowienia Prokuratury Okręgowej w T. z dnia [...]., sygn. akt [...] podkreślił iż to, że materiał dowodowy zebrany przez Prokuratora nie dawał podstaw do stwierdzenia by w sprawie doszło do wyczerpania znamion czynu zabronionego oraz, że osoby dokonujące zgłoszenia celnego miały świadomość posługiwania się podrobionymi fakturami, nie wpływa ani na uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe, ani na wysokość długu celnego. Stwierdził, że postępowanie to jest ukierunkowane na wydanie orzeczenia karnego, gdzie głównie chodzi o ustalenie winy sprawcy, a to nie ma wpływu na ocenę zgłoszenia celnego w postępowaniu prowadzonym przez organy celne. Reasumując, w opinii Dyrektora Izby Celnej w T. w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 240 §1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Następnie organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Celnego w T. wydał w dniu [...]. decyzję nr [...], w której odmówił uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...]., wskazując jako podstawę art.245 § 1 pkt 3 b) Ordynacji podatkowej. Zgodnie z w/w artykułem organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub 70. Dyrektor zauważył, że organ celny I instancji nie wskazał w swojej decyzji na istnienie przesłanek umożliwiających wznowienie postępowania, określonych w art. 240 §1 Ordynacji podatkowej. Natomiast zgodnie z art. 245 § 2 Ordynacji podatkowej, odmawiając uchylenia decyzji w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3, organ podatkowy w rozstrzygnięciu stwierdza istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji. Organ odwoławczy zauważył, że strona w złożonym wniosku wskazała również drugą przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 240 §1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Podnosi, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Dyrektor wskazał jednakże, że jak wynika z akt sprawy, strona brała udział w prowadzonym postępowaniu, odbierała wcześniejszą korespondencję. W dniu [...]. odebrała postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...]. o wszczęciu z urzędu postępowania, o czym świadczy podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...]. organ celny I instancji wyznaczył stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jak wynika z zapisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, strona odebrała powyższe postanowienie w dniu [...]., jednak nie skorzystała z przysługującego jej prawa do zapoznania się z aktami sprawy. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...]. w części odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...] z dnia [...]. i przekazanie w tej części sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Celnej w T. oraz o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w T. sygn. akt [...], zakończonej postanowieniem z dnia [...]. o umorzeniu postępowania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a dokładnie art. 240 § 1 pkt 5, art. 121 § 1 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne. W uzasadnieniu strona podniosła, że o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji określającej prawidłową wysokość długu celnego dowiedziała się dopiero w momencie otrzymania zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, którego nie odebrała osobiście. Na zawiadomienie nie zareagowała, gdyż i tak nie byłaby w stanie stawić się w siedzibie organu, z uwagi na swój wiek i stan zdrowia. Zdaniem strony, przedmiotowa decyzja nie została jej de facto doręczona prawidłowo. Ponadto pozostawała w przekonaniu, że sprawa została umorzona z powodu wcześniejszej weryfikacji deklaracji poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. O decyzji i jej przedmiocie strona dowiedziała się dopiero w momencie otrzymania zawiadomienia o wszczętym z urzędu przez Urząd Skarbowy w G. postępowaniu w przedmiocie wymiaru podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług. Przedmiotową decyzję otrzymała dopiero w dniu [...]., na skutek złożonego wniosku o jej doręczenie. Następnie skarżąca wskazała na przebieg postępowania przed organami administracyjnymi. W jej ocenie zaskarżona decyzja jest pierwszą decyzją rozstrzygającą sprawę merytorycznie, jednakże nie do końca zrozumiałą. Skoro organ I instancji stwierdził istnienie przesłanek wznowienia postępowania z art. 240 § 1 Ordynacji, to jedynym błędem tego organu było ich niewskazanie w uzasadnieniu, wobec czego, rozstrzygnięcie zostało wyraźnie oparte na art. 245 § 1 pkt 3 tej ustawy. Wówczas, zdaniem strony, decyzja Dyrektora Izby Celnej, narusza art. 234 cyt. ustawy określany jako reformationis in peius. W razie bowiem ustalenia, że przesłanki występują, a decyzji nie można uchylić jedynie z powodu upływu czasu, strona ma jeszcze możliwość wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. W konsekwencji organ odwoławczy po uchyleniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nie powinien orzekać co do istoty sprawy, a przekazać ją do ponownego rozpoznania organowi I instancji, aby nie naruszyć wyrażonej w art. 220 § 1 Ordynacji zasady dwuinstancyjności. W dalszej części skargi, strona nie zgodziła się z ustaleniami organów celnych dotyczącymi wartości przedmiotowego pojazdu, a w szczególności z przyjęciem za dowód raportu belgijskich organów podatkowych. W tym miejscu skarżąca powołała się na postanowienie Prokuratury Okręgowej w T. o umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. akt [...] z dnia [...]. W ocenie skarżącej, nową okolicznością faktyczną istniejącą w momencie wydania decyzji wymiarowej, a nieznaną organowi celnemu była prawdziwość dokumentu faktury stanowiącego podstawę zgłoszenia celnego, a przynajmniej brak świadomości osoby dokonującej zgłoszenia, że mogłaby być ona fałszywa. W związku z powyższym, według strony, organ powinien przeprowadzić dowód z akt postępowania prokuratorskiego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) (zwana dalej p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269). Spór w sprawie dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy organ odwoławczy prawidłowo wskazał jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a cyt. ustawy Ordynacja podatkowa i na jego podstawie orzekł co do istoty sprawy - odmawiając uchylenia decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...]. z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Strona w skardze podniosła, że składając wniosek o wznowienie postępowania wskazała, że w jej opinii zaistniała przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa i tą przesłanką był zdaniem strony fakt umorzenia postępowania karnego, skierowanego na wykrycie sprawcy fałszerstwa faktury, dokumentującej zakup samochodu. W ocenie skarżącej, właśnie umorzenie postępowania jest nową okolicznością faktyczną istniejącą w momencie wydania decyzji wymiarowej, a nieznaną organowi celnemu. Strona poszła dalej w swojej opinii i stwierdziła, że umorzenie postępowania karnego oznacza prawdziwość faktury, a przynajmniej brak świadomości osoby dokonującej zgłoszenia, że mogłaby być ona fałszywa. Dlatego strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w T. sygn. akt [...], zakończonej postanowieniem z dnia [...]. o umorzeniu postępowania. Należy przed wszystkim wskazać, że zarówno postępowanie celne jak i postępowanie karne mają autonomiczny charakter. Odbywają się niezależnie od siebie i różnią się przede wszystkim celem, jakiemu służą. Karne to ewentualna – odpowiedzialność karna a postępowanie celne skierowane jest na określenie ewentualnych należności celnych, w niniejszej sprawie dotyczyło określenia wysokości długu celnego. Zdaniem Sądu umorzenie postępowania karnego nie ma wpływu na zgłoszenie celne, które przecież dotyczy należności celnych a nie odpowiedzialności karnej skarżącego. Oba postępowania toczą się własnym trybem i są od siebie niezależne. W tym miejscu Sąd stwierdza, że wskazana przez skarżącą okoliczność tj. umorzenie postępowania karnego nie jest przesłanką wznowieniową. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 240 § 1 pkt 5 : Wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną , jeżeli : " wyjdą na jaw : • istotne dla sprawy, • nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody; • istniejące w dniu wydania decyzji, • nieznane organowi, który wydał decyzję. Przy czym wszystkie wyżej wskazane warunki muszą być spełnione łącznie. O istotności rozstrzyga organ, stosując taką wykładnię, że gdyby organ znał tę okoliczność w chwili orzekania to jego decyzja byłaby inna, od tej która zapadła. Nowe okoliczności faktyczne lub dowody winny już istnieć w dniu wydawania zaskarżonej decyzji i być nieznane organowi. Na marginesie należy wskazać, że decyzja w sprawie umorzenia zapadła w dniu [...]. a decyzja ostateczna w dniu [...] r. a więc nie istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. To oznacza, że organ I instancji, wskazał nieprawidłową podstawę rozstrzygnięcia tj. art. 245 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, bo w zaistniałym stanie faktycznym niemożliwe było stwierdzenie istnienia przesłanki z art. 240 § 1. Zdaniem Sądu także i druga wskazana przez stronę przesłanka wznowieniowa tj. art. 240 § 1 pkt 4 ( strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) nie zaszła w sprawie, gdyż jak wynika z materiału dowodowego strona odbierała korespondencję także i tą, w której organ wyznaczył stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego ( zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia [...]. )z czego strona nie skorzystała. Natomiast doręczenie decyzji z dnia [...]. w którym organ uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe nastąpiło w trybie art. art. 150 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Należy zauważyć, że powodem wydania takiej decyzji było otrzymanie raportu celnych władz belgijskich o tym, że przedmiotowy samochód został stronie sprzedany za [...] franków a nie za [...] franków, jak wynikało z faktury, przedstawionej w postępowaniu celnym. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest prawidłowe, gdyż organ w sytuacji, gdy stwierdził naruszenie prawa procesowego a wyjaśnienie stanu faktycznego nie było konieczne - to miał prawo zastosować art. 233 Ordynacji podatkowej i orzec w tym przypadku merytorycznie. Należy zauważyć, że jeżeli zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 245 Ordynacji podatkowej to mają zastosowanie tak jak trafnie przyjął organ odwoławczy niczym nieograniczone zasady orzekania określone w rozdziale 15 cyt. ustawy a dotyczące odwołań, w tym także w art. 233 ( vide komentarz do art. 233 ustawy Ordynacja podatkowa – Leon Etel i inni Lex 2007) . Zatem rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest prawidłowe co oznacza, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.