I SA/Bd 788/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 marca 2010 r. sprawy ze skargi E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2007 r. 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat A. K. zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 73,20 zł (siedemdziesiąt trzy złote dwadzieścia groszy). Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz Sz. ustalił dla E. I., R. I., D. I., P.Ł. I. i A.M. K. wysokość zobowiązania w podatku rolnym za rok 2007 w kwocie 410 zł oraz w podatku od nieruchomości w kwocie 90 zł, od gruntów położonych w Ch. gmina Sz. o powierzchni 8,82 ha. Niezgadzając się z powyższą decyzją E. I. wniósł odwołanie, w którym zarzucił jej, iż jest wadliwa merytorycznie, formalnie i materialnie, a istota całej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, iż "ze względu na warunki istniejące obiektywnie nie jest możliwe prowadzenie tego gospodarstwa". Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż odwołujący się wraz z R. I., D. I., Pr. I., A. I. z męża K. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z budynkami o powierzchni 8,82 ha położonego w Ch. Fakt ten wynika z wypisu z rejestru gruntów z dnia 2 października 2008r. oraz z odpisów księgi wieczystej nr KW [...] i KW [...]. Organ podatkowy stwierdził, iż żaden ze współwłaścicieli nie prowadzi samodzielnie przedmiotowego gospodarstwa rolnego (brak oświadczenia którejkolwiek ze stron o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa). Organ opisując przebieg postępowania przed organem I instancji podał, iż Burmistrz Sz. wezwał wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości do przedłożenia druków informacji w sprawie podatku od nieruchomości i w sprawie podatku rolnego. Adresaci wezwanie pozostawili bez odpowiedzi. W toku wszczętego postępowania podatkowego organ podatkowy zwrócił się do Starostwa Powiatowego w N. Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Filia w Sz. o podanie powierzchni użytkowych budynków znajdujących się na działce zabudowanej w Ch. nr 69. W odpowiedzi poinformowano, o stanie nieruchomości i potwierdzono, że w nieruchomości tej nie dokonywano żadnych zmian. Organ podatkowy wykorzystał także w toku prowadzonego postępowania materiały z postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia wymiaru podatku za 2008r., tj. protokół z kontroli z dnia 14 listopada 2008r. oraz protokół z oględzin, z którego wynika, że grunty gospodarstwa E. I. i współwłaścicieli nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Następnie SKO stwierdziło, iż zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) podatnikami podatku rolnego są m.in. właściciele gruntów, a z ust. 5 tego artykułu wynika, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny podmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Organ podkreślił, że przepisy te nie odnoszą się do faktycznego prowadzenia czy użytkowania gospodarstwa, jako faktu koniecznego do opodatkowania nieruchomości. Zdaniem organu, zgodnie z przywołanymi regulacjami sam fakt posiadania gospodarstwa powoduje powstanie obowiązku podatkowego. Organ podatkowy, jak podkreśliło SKO, jest zobowiązany do opodatkowania nieruchomości na podstawie zapisów zawartych w ewidencji gruntów, co wynika z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.). Dane w niej zawarte mają status dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60) Ordynacja podatkowa, czyli stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w postępowaniach podatkowych za lata 2006-2009 postawiono mu nieuzasadniony zarzut niezłożenia deklaracji podatkowych w terminie 14 dni od zaistnienia zdarzenia mającego zmieniający wpływ na wysokość podatku od budynku, w którym od ponad 60 lat zamieszkuje. Zdaniem skarżącego nie musiał on i nie mógł takiego oświadczenia złożyć, gdyż nie zaistniały żadne zmiany, co zostało potwierdzone w piśmie z dnia 8 lipca 2009r. Starostwa Powiatowego w N. Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami. Ponadto skarżący zarzucił organowi podatkowemu, że wszczął postępowanie podatkowe z naruszeniem art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej. Wskazał także, że postępowanie podatkowe wszczęte w dniu 22 października 2008r. za rok 2008 zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 281 § 2, art. 284 § 3 i art. 285 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucił organom działanie niezgodne z prawem poprzez nienależyte i nieprawdziwe przedstawienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych (znanych organom z prowadzonych nieustannie w latach 2002-2009 spornych postępowań podatkowych) z pozycji "przeciwnika" niechcącego zrozumieć obywatela, wyczekującego w uciążliwych i zawiłych postępowaniach podatkowych jego nieuniknionych i dyskwalifikujących błędów. Ponadto skarżący zarzucił Burmistrzowi Sz. zignorowanie orzeczenia Naczelnego Sadu Administracyjnego z 16 października 2003r., sygn. akt SA/Bd 1628/03, w którym Sąd stwierdził, że "ze względu na warunki istniejące obiektywnie nie jest możliwe prowadzenie tego gospodarstwa". Końcowo skarżący podniósł, że zagrożona jest jego egzystencja, gdyż został pozbawiony jedynego źródła dochodów na utrzymanie i leczenie. Wskazał także, że do ruiny gospodarstwa wydatnie przyczynił się organ nierozwiazując kwestii dostępu do drogi, w związku z czym decyzje zobowiązujące do niemożliwego świadczenia są niezgodne z prawem, zasadami współżycia społecznego i ustalonymi zwyczajami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 – dalej p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2007r. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W myśl art. 2 tej ustawy za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Podatnikami podatku rolnego są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym). Jeżeli natomiast grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6 (art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym). Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. W myśl zaś art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej osób, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Zgodnie natomiast z art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). W myśl zaś art. 6c ust. 2 tej ustawy łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). W rozpatrywanej sprawie Burmistrz Sz. uznał, że skoro zgodnie z wypisem z rejestru gruntów i odpisem księgi wieczystej E., R., P. i D. I. oraz A. K. są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 8,82 ha położonego w miejscowości Ch. to są oni – w świetle powołanych przepisów - podatnikami podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości i ustalił dla tych osób łączne zobowiązanie pieniężne. W skardze strona podniosła zarzut naruszenia art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej. Stwierdziła, że nie jest możliwe prowadzenie gospodarstwa rolnego i że zagrożona jest jej egzystencja. W myśl art. 165 § 5 pkt 1 O.p. nie wszczyna się postępowania w drodze postanowienia w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Postanowieniem z dnia 14 maja 2009r., na podstawie art. 165 § 1 i 2 O.p., Burmistrz Sz. wszczął postępowanie podatkowe w celu określenia łącznego zobowiązania podatkowego za 2007r. W postanowieniu tym wskazano, że wszczęcie postępowania stało się konieczne ze względu na stwierdzenie nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzji Burmistrza Sz. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku rolnym za 2007r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sąd zauważa, że określone w art. 247 O.p. stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania), jeżeli taka decyzja zawiera wadę (podstawę stwierdzenia nieważności. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym dotyczącym tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest wadami określonymi enumeratywnie w art. 247 § 1 O.p., czy też wady te nie występują (por. Dowgier Rafał, Etel Leonard, Kosikowski Cezary, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Presnarowicz Sławomir Komentarz do art. 247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Ponadto, jak wynika z akt sprawy, dnia 20 maja 2009r. wysłano do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości wezwanie do przedłożenia Burmistrzowi Sz. druków informacji w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego na 2007r. na załączonych do wezwania formularzach. Współwłaściciele nie wykonali powyższego obowiązku. Do dalszego toku postępowania wykorzystano materiał dowodowy zebrany w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008r., tj. m.in. protokół oględzin, którego przedmiotem był budynek mieszkalny i budynki inne niż mieszkalne oraz gospodarstwo rolne. Ponadto w odpowiedzi na zapytanie organu Starostwo Powiatowe w N. poinformowało o braku jakichkolwiek zmian powierzchni w latach 2006-2007 w obrębie przedmiotowego gospodarstwa. W ocenie Sądu, z uwagi na stwierdzenie przez SKO w B. nieważności decyzji Burmistrza Sz. z dnia [...]r. Nr [...] ustalającej wysokość zobowiązania w podatku rolnym za 2007r., organ podatkowy był zobligowany dokonać ponownego wymiaru podatku rolnego. Jednocześnie Sąd zauważa, że wobec niezłożenia stosownych informacji przez współwłaścicieli, organ podatkowy zasadnie wydał postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w celu ustalenia danych niezbędnych dla wymiaru podatków i nie naruszył art. 165 § 5 pkt 1 O.p. Odnośnie naruszenia art. 281 § 2, art. 284 § 3 oraz art. 285 § 1 i 3 O.p. Sąd podkreśla, że zarzuty te, jak wskazał sam skarżący, dotyczą postępowania w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2008. Decyzja SKO w B. kończąca to postępowanie była przedmiotem orzekania przez tut. Sąd. I tak wyrokiem z dnia 11 stycznia 2010r. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr SKO-[...] w przedmiocie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2008r. Na marginesie Sąd zauważa, że w sprawie zawisłej przed tut. Sądem, o sygn. akt I SA/Bd 787/09 ze skargi E. I. na decyzję SKO w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2006 rok, Sąd wyrokiem z dnia 24 lutego 2010r. skargę strony oddalił. Sąd dostrzega, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna, jednakże nie powoduje to zniesienie obowiązku podatkowego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości. Obowiązek ten jest związany z własnością gruntu, powstaje z mocy prawa i nie zależy od sytuacji osobistej podatnika. Wskazując na swoją sytuację skarżący może ewentualnie w odrębnym postępowaniu złożyć wniosek o umorzenie należności podatkowych na podstawie art. 67a) Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy i §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota obejmuje VAT.