I SA/Bd 796/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. (F.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i poszczególne miesiące od marca do grudnia 2014 r. postanawia: odrzucić skargę Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] r. określającą skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych. Na powyższą decyzję M. B. wniosła osobiście skargę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podając, że uprawnionym do wniesienia skargi jest wyłącznie syndyk masy upadłości – C. D. Zarządzeniem z dnia 28 listopada 2016 r. wezwano syndyka do udzielenia, w terminie 7 dni, informacji, czy przystępuje do postępowania w charakterze skarżącego oraz złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej – postanowienia sądu, z którego wynikałoby uprawnienie do złożenia skargi – pod rygorem uznania, że nie kontynuuje postępowania w sprawie. Wezwanie doręczono syndykowi w dni 6 grudnia 2016 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia syndyk nie udzielił informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu z powodu wniesienia jej przez osobę nieuprawnioną. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z kolei przepis art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 233 ze zm.), stanowi że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Należy w tym miejscu wskazać, że skutki ogłoszenia upadłości dotyczą sfery legitymacji formalnej upadłego w postępowaniach dotyczących masy upadłości. Zgodnie bowiem z art. 144 Prawa upadłościowego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka i przeciw niemu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym stwierdzono, iż legitymację syndyka określa się jako tzw. legitymację formalną lub podstawienie (substytucja) procesowe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1171/08, dostępne www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Istotą tego podstawienia jest to, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnoprawnym występuje jako strona w znaczeniu procesowym inny podmiot – syndyk. Tym samym dochodzi do eliminacji możliwości występowania w procesie strony w znaczeniu materialnoprawnym, przy czym eliminacja taka ma charakter trwały (bezwzględny) i pozbawia stronę w znaczeniu materialnoprawnym w ogóle możliwości inicjowania określonej kategorii postępowań (procesów) oraz ich ewentualnego dalszego prowadzenia. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym, jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem po jego stronie zdolności prawnej, tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), czyli działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości pozostaje upadły. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. zapadła w postępowaniu administracyjnym wydana została dla syndyka masy upadłości M. F. (B.). W związku z powyższym skarżąca M. B. nie posiadała już legitymacji procesowej do wniesienia skargi. Przepis art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego jest kategoryczny i przesądza o tym, że tylko syndyk ma legitymację procesową do wszczęcia postępowań oraz udziału w toczących się postępowaniach dotyczących masy upadłości (por. wyrok NSA z 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 1033/08). Syndyk natomiast, mimo wezwania do udzielenia stosownej informacji oraz złożenia odpowiedniego dokumentu, nie przystąpił do postępowania sądowoadministracyjnego w charakterze skarżącego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Mając na uwadze okoliczność, że skarga została wniesiona przez osobę nieuprawnioną, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.