I SA/Bd 802/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2008 r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. N. w przedmiocie odmowy zwrotu nienależnie wyegzekwowanych należności postanawia: odrzucić skargę W dniu 30 października 2007 r. R. N. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na odmowę zwrotu przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. nienależnie wyegzekwowanych pieniędzy w kwocie [...] przez komornika tego Urzędu. W skardze podał, że od 04 października 1994 r. Drugi Urząd Skarbowy w B. prowadził egzekucję z jego emerytury na podstawie tytułu wykonawczego [...] wystawionego przez Bank Rozwoju Rolnictwa ROLBANK Oddział w B. Skarżący stwierdził, że ROLBANK wystawił tytuł za rzekomo niespłacony przez niego kredyt, którego sam Bank był poręczycielem. Podkreślił, że tytuł został skierowany do komornika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., a nie do komornika sądowego, bez sądowej klauzuli wykonalności. Strona podała, że do 5 grudnia 2001 r. wyegzekwowano kwotę [...] zł mimo jej protestów. Skarżący wskazał, że od 1996 r. ROLBANK przestał istnieć, a jego następcą prawnym został Bank Zachodni WBK Oddział w B. Strona podkreśliła, że Drugi Urząd Skarbowy od 1996r. aż do 5 grudnia 2001 r. prowadził jednak egzekucję na rzecz nieistniejącego ROLBANKU mimo, że o likwidacji tegoż wiedział. Dodała, że komornik Urzędu Skarbowego nie zaktualizował ani nie potwierdził tytułu wykonawczego ROLBANKU u następcy prawnego w Banku Zachodnim, nie zweryfikował sald domniemanego zadłużenia, w tym także ze skarżącym. Skarżący zaznaczył, że w dokumentacji komorniczej Urzędu Skarbowego nie ma najmniejszej wzmianki na ten temat. Następnie wyjaśnił, że w grudniu 2001 r. przerwano egzekucję i wszczęto ją ponownie w kwietniu 2007 r. Strona wskazała, że w dniu 16 maja 2007 r. złożyła skargę na czynności komornika do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego, albowiem jak twierdzi, nie ma i nie miała zobowiązań wobec Banku Zachodniego. Skarżący wskazał, że w wyniku weryfikacji jego salda zadłużenia, Bank Zachodni pisemnie stwierdził, iż skarżący nie jest jego dłużnikiem, a podany przez komornika tytuł wykonawczy nie jest w Banku znany. W konsekwencji egzekucję umorzono, a wyegzekwowane w 2007 r. pieniądze Urząd Skarbowy oddał skarżącemu. Pismem z dnia 19 lipca 2007 r. strona skarżąca zwróciła się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy o zwrot kwoty [...] zł wraz z odsetkami, które jej zdaniem, bezzasadnie egzekwowano z jej emerytury od 1996 do 5 grudnia 2001 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 1 sierpnia 2007r. odmówił zwrotu podając, że pieniądze przelano na rzecz Banku Zachodniego. Skarżący zauważył, że nie jest to jednak konto rozliczeniowe wskazanego Banku i nie było nim w przeszłości. W dniu 02 listopada 2007 r. niniejsza skarga została przekazana do organu zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), celem dokonania czynności określonych w § 2 tego artykułu. W dniu 04 grudnia 2007 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. złożył w tut. Sądzie pismo stanowiące odpowiedź na skargę R. N. z dnia 30 października 2007r. Organ wskazał, że odpis tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Bank Rozwoju Rolnictwa ROLBANK Oddział w B., obejmującego należności z tytułu umowy kredytowej zawartej dnia 24 grudnia 1991 r., doręczono zobowiązanemu w dniu 9 sierpnia 1994 r. Następnie zawiadomieniem z dnia 4 października 1994 r. dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego. W dniu 24 maja 2002 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego pismo skarżącego, w którym zwrócił się o podanie ściągniętych kwot na ww. tytuł wykonawczy. W odpowiedzi poinformowano go, iż do 15 grudnia 2001r. na przedmiotowy tytuł wykonawczy ściągnięto z tytułu zajęcia emerytury łącznie kwotę [...] zł. Nadmieniono także, iż w dniu 20 grudnia 2001 r. dokonano zajęcia emerytury na tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych, w związku z czym od stycznia 2002 r. potrącenia z zajętej emerytury przekazywane były na ww. tytuł wykonawczy obejmujący zaległość podatkową. Naczelnik wyjaśnił, że wobec prognozowanego wygaśnięcia zobowiązania podatkowego objętego tytułem wykonawczym nr [...], które nastąpiło dnia 3 kwietnia 2007 r., przekazano tytuł wykonawczy nr [...] do Banku Zachodniego WBK, który w 1996 r. przejął Bank Rolnictwa ROLBANK Oddział w B., celem jego zaktualizowania oraz wskazania numeru rachunku bankowego, na który mają być przekazywane uzyskiwane środki pieniężne. W dniu 16 maja 2007 r. do Urzędu wpłynęło pismo strony zatytułowane skarga na czynności egzekucyjne komornika. Powyższą skargę przekazano do Dyrektora Izby Skarbowej w B., który stwierdził, iż skargę należy rozpatrzyć jako wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz zwrócił się o wyjaśnienie przyczyn "odstąpienia" od realizacji zajęcia na poczet tytułu wykonawczego Nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że przesłał do Centrum Kredytowego Zespołu Windykacji kserokopię pisma skarżącego z dnia 15 maja 2007 r. celem zajęcia stanowiska. Dnia 18 czerwca 2007 r. do Urzędu wpłynęło pismo z Banku Zachodniego WBK S.A. w którym poinformowano, iż skarżący nie figuruje w bazie dłużników Banku Zachodniego WBK S.A. W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Następnie uchylono zajęcie emerytury dokonane w dniu 4 października 1994r. Zdaniem organu, przedmiotowy tytuł wykonawczy prawidłowo został skierowany przez Bank Rozwoju Rolnictwa ROLBANK do egzekucji do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. jako organu egzekucyjnego. Zgodnie z nieobowiązującym już art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359 ze zm.) egzekucja należności bankowych mogła odbywać się według wyboru banku, w trybie określonym w Kodeksie postępowania cywilnego bądź w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ podkreślił, że ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. Nr 140, poz. 939), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. nie daje podstaw do egzekucji należności banku w trybie określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednakże kwestie regulacji przejściowej odnoszącej się do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem 1 stycznia 1998 r. reguluje przepis art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 1966 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. z 1996 r. Nr 149 poz. 703), który wszedł w życie 1 stycznia 1998 r., zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym, według Naczelnika, zasadnie kontynuowano postępowanie egzekucyjne w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ zaznaczył, że do momentu wpływu do Urzędu w dniu 16 maja 2007 r. skargi na czynności egzekucyjne komornika skarżący nie składał żadnych protestów odnośnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Organ wyjaśnił, że podstawowym środkiem zaskarżenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym są stosownie do art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zarzuty, których w niniejszej sprawie zobowiązany nie złożył. Dodał, że innym środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu na podstawie art. 54 ww. ustawy, jest skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Organ wskazał, że zobowiązany nie złożył w niniejszej sprawie skargi na dokonane zawiadomieniem z dnia 4 października 1994 r. zajęcie świadczenia emerytalnego. Jedynym pismem skarżącego, które wpłynęło do Urzędu przed dniem 16 maja 2007 r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułu wykonawczego jest wniosek z dnia 23 maja 2002 r. o udzielenie informacji dotyczących ściągniętych kwot na rzecz Banku Zachodniego S.A. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że nie było potrzeby aktualizowania przedmiotowego tytułu wykonawczego u następcy prawnego Banku Rozwoju Rolnictwa ROLBANK tj. w Banku Zachodnim S.A., gdyż zarówno zobowiązany nie wnosił żadnych zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak również Bank Zachodni nie zwracał się do Urzędu o wyjaśnienie dokonywanych wpłat. Wskazał, że potwierdzeniem przekazywania do wierzyciela wyegzekwowanych należności są odtworzone w komputerowej bazie danych Urzędu wydruki dokonywanych operacji, z których wynika, iż do dnia 8 stycznia 1997 r. środki pieniężne przekazano do Banku Rozwoju Rolnictwa ROLBANK, a od dnia 6 lutego 1997 r. do dnia 17 grudnia 2001r. na rachunek bankowy Banku Zachodniego S.A. nr 11201030/800248-333-31574. Środki pieniężne uzyskane przed dniem 4 października 1996 r. ewidencjonowano ręcznie, w związku z czym nie zachowały się żadne potwierdzenia dokonanych operacji. Organ nadmienił ponadto, iż na podstawie "Załącznika nr 2 Jednolitego Rzeczowego Wykazu Akt Izb i Urzędów Skarbowych" dokumenty księgowe zaliczane do klasyfikacji 32 "Przychody i wydatki budżetowe" po pięciu latach zostały zniszczone. Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, iż dopiero po złożeniu w dniu 16 maja 2007 r. skargi na czynności komornika zaczęto weryfikować saldo zadłużenia w banku zachodnim WBK S.A. Naczelnik wyjaśnił, że wobec prognozowanego wygaśnięcia zobowiązania podatkowego objętego tytułem wykonawczym [...] przy piśmie dnia 20 marca 2007 r. przekazano tytuł wykonawczy nr [...] do Banku Zachodniego WBK S.A. celem jego zaktualizowania oraz wskazania numeru rachunku bankowego na który mają być przekazywane uzyskiwane środki pieniężne. W wykonaniu zarządzenia z dnia 05 grudnia 2007 r. Sąd zwrócił się do skarżącego, aby w terminie 7 dni oświadczył, jakiego aktu administracyjnego dotyczy skarga z dnia 30 października 2007 r., w szczególności czy dotyczy ona postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 26 czerwca 2007r., czy też skarga ma inny charakter, w szczególności czy jest roszczeniem o zwrot kwoty [...] wraz z odsetkami lub roszczeniem odszkodowawczym, przewidzianym w art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie Sąd poinformował skarżącego, że w przypadku braku odpowiedzi w zakreślonym terminie Sąd potraktuje przedmiotową skargę jako roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia w kwocie [...] zł od organu egzekucyjnego, zgodnie z dosłownym brzmieniem żądania. Pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 27 grudnia 2007 r. W zakreślonym terminie, jak również do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie udzielił odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W związku z tym, że przedmiotowa skarga została bezpośrednio złożona w dniu 30 października 2007 r.do tut. Sądu, w dniu 02 listopada 2007 r. została przesłana przez Sąd do właściwego organu – Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. Zauważyć należy, że wobec braku wyjaśnienia skarżącego, co do rzeczywistego charakteru skargi – pomimo wezwania - Sąd potraktował ją, zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie z dnia 10 grudnia 2007 r., jako roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia w kwocie [...] zł od organu egzekucyjnego, a zatem zgodnie z dosłownym brzmieniem skargi. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że skarga nie może być merytorycznie rozpatrzona i podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, gdyż sprawa, której dotyczy nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Podkreślić należy, iż kwestionowana przez skarżącego należność została już wyegzekwowana. Ponadto, analiza treści skargi w kontekście przebiegu dotychczasowych czynności organów administracyjnych wobec dłużnika pozwala na odczytanie rzeczywistego sensu skargi i intencji skarżącego, pomimo braku odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu. Mianowicie za pomocą tego środka prawnego dłużnik chce uzyskać od wierzyciela zwrot wyegzekwowanych należności. Jednocześnie dłużnik uzasadnia swoje stanowisko twierdzeniem jakoby obowiązek wskazany w tytule wykonawczym stanowiącym podstawę przeprowadzonej egzekucji nie istniał. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest uprawniony do badania legalności stanu prawnego polegającego na zaspokojeniu wierzyciela na podstawie tytułu wykonawczego, który nie został wzruszony. Z kolei wzruszenie podstawy postępowania egzekucyjnego, jakim jest tytuł wykonawczy, mogłoby nastąpić w rezultacie zastosowania środków przewidzianych przepisami prawa, a w szczególności w wyniku wniesienia uzasadnionych zarzutów na podstawie art. 33-34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bądź uwzględnienia powództwa opozycyjnego przewidzianego w art. 840 kodeksu postępowania cywilnego. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do podważenia podstawy postępowania egzekucyjnego, zaś roszczenia wskazane w tytule wykonawczym zostały wyegzekwowane. Wobec tego dłużnikowi może ewentualnie przysługiwać uprawnienie do dochodzenia swoich praw w wyniku realizacji roszczenia o charakterze cywilnoprawnym, tj. roszczenia odszkodowawczego lub roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia. W szczególności zgodnie z treścią art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "Zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela, a jeżeli wierzycielem jest obce państwo – od organu wykonującego, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego". Przesłanką wydanego wówczas rozstrzygnięcia powinna być między innymi ocena okoliczności podniesionych przez dłużnika w rozpatrywanej skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Taki pogląd został wyrażony w podobnej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 maja 2003 r. sygn. akt III SA 3206/02 (LEX nr 260269), a tut. Sąd w pełni go podziela. W związku z powyższym, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.