I SA/Bd 802/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 października 2024 r. nr 2085/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne oddala skargę T. K. (dalej: Skarżąca, Strona, Wnioskodawca) wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek wskazując na swoją trudną sytuację zdrowotną. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi (dalej także: Zakład, ZUS, organ) odmówił Stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek za poszczególne okresy rozliczeniowe od sierpnia 2009 r. do sierpnia 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu składek w kwocie [...]zł i odsetek w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżąca na etapie składania wniosku podała, iż w 1980 r. urodziła dziecko z wadą serca. Poinformowała, że w związku z problemami zdrowotnymi córki uprawiona była do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, a później otrzymała uprawnienia do świadczenia emerytalnego. Wyjaśniła, że otworzyła działalność gospodarczą, a po 8 latach prowadzenia działalności otrzymała informacje w placówce ZUS, że jeżeli pobiera świadczenie emerytalne, nie jest zobowiązana opłacać składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wskazała, że przez 12 lat nie otrzymała żadnego upomnienia w sprawie zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Poinformowała, że ma problemy zdrowotne, była kilkukrotnie hospitalizowana, leżała w śpiączce na OlOM-ie oraz na intensywnej terapii. Wyjaśniła, że ma problem z nogami i obecnie porusza się na wózku inwalidzkim. Dodała, że nieodwracalnie straciła widzenie w jednym oku. Ponadto ma inne problemy zdrowotne - astma. Wskazała, że mąż wydaje w aptece kwotę ponad [...] zł miesięcznie na leki. Dodała, że córki pomagają jej w miarę swoich możliwości. Strona nie korzysta z pomocy opieki społecznej i nie ma innych zobowiązań pieniężnych. Skarżąca przedłożyła dokumenty medyczne oraz wskazała, że dojazdy do lekarzy wiążą się z dodatkowymi kosztami związanymi z eksploatacją samochodu. Poinformowała, że mąż jest opiekunem i zawozi ją do lekarzy oraz szpitala. Wskazała, że ostatnia naprawa pojazdu wyniosła [...] zł. Dodała, że w większości korzysta z wizyt prywatnych lekarzy, które kosztują około [...] zł miesięcznie. Organ podał, że analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wykazała, iż Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem S. A., który uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto (ze świadczenia dokonywane są potrącenia w wysokości [...] zł). Wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej. Rodzina ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł oraz kosztów leczenia w kwocie [...]zł. Poza przedmiotowym zadłużeniem Skarżąca nie posiada innych zobowiązań pieniężnych. Nie jest właścicielem nieruchomości, co potwierdza Internetowa Baza Ksiąg Wieczystych. Zgodnie z Centralną Ewidencją Pojazdów i Kierowców, Strona nie jest właścicielem ruchomości. W zakresie wymagalności należności Zakład w oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 ustawy z dnia [...] r. o systemie ubezpieczeń społecznych – dalej: "u.s.u.s." – ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. W dniu [...] r. wszczęto bowiem postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek, które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Okres ten trwał do uprawomocnienia się wyroku Sądu Apelacyjnego, tj. do dnia [...] r. Wszczęcie dnia [...] r. postępowania egzekucyjnego spowodowało, iż bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu i będzie trwał do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia. Zatem należności nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Odnosząc się do przesłanek umorzenia należności wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład podał, że w stosunku do Strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą w sprawie. Z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 4a u.s.u.s również w tej sytuacji nie ma zastosowania. Zaległości figurujące na koncie Wnioskodawcy w dniu [...] r. zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym przez Dyrektora Oddziału ZUS w B.. W ramach egzekucji dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego. Egzekucja jest skuteczna. Na przestrzeni ostatnich 6 miesięcy na poczet zadłużenia wyegzekwowano 3.256,44 zł. Zakład nie wyczerpał możliwości przymusowego dochodzenia należności. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zawieszone. W związku z powyższym organ uznał, że okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. nie zaistniały w sprawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z ww. powodów nie zachodzą wobec Strony przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygniecie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W zakresie przesłanek umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne – dalej: "rozporządzenie" – organ wskazał, że Strona pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...]zł brutto, tj. [...] zł netto (po potrąceniach na rzecz zaległości wobec ZUS). Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, który uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Na ogólną sytuację finansową rodziny mają wpływ dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a więc są to również dochody współmałżonka. Łączny dochód rodziny wynosi zatem [...] zł. Rodzina ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat na utrzymanie w kwocie [...]zł (z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie [...]zł oraz kosztów leczenia w kwocie [...]zł.). Zdaniem organu, nie można uznać, że powyższe opłaty są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem oraz leczeniem. Po opłaceniu wykazanych kosztów rodzinie pozostaje kwota [...]zł netto. W ocenie Zakładu, przedstawiona sytuacja materialna umożliwia Stronie zaspokojenie potrzeb życiowych dwuosobowego gospodarstwa domowego. Ponadto w toku postępowania Skarżąca nie dołączyła do akt sprawy dokumentów wskazujących na występowanie trudności w terminowym wywiązywaniu się z podstawowych i bieżących opłat. Nie wykazała, że posiada zaległości z tego tytułu. Nie wskazała również, że brakuje jej środków finansowych na pokrycie kosztów leczenia. W związku z powyższym, zdaniem organu, można domniemywać, że realizacja tych opłat odbywa się płynnie, więc nie potwierdza trwałego lub wyjątkowego charakteru występujących trudności. Ograniczone możliwości płatnicze nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona. Ponadto, odwołując się do kwoty minimum socjalnego dla l kwartału 2024 r. organ wskazał, że Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) na podstawie notowań cen udostępnionych przez Główny Urząd Statystyczny, ustalił dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego kwotę minimum socjalnego w wysokości 2.949,23 zł. Dochód rodziny Wnioskodawcy jest wyższy niż ustalona kwota minimum socjalnego dla 2-osobowego gospodarstwa domowego. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje więc podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa. Strona posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego. Organ zatem uznał, że Strona nie przedstawiła sytuacji potwierdzającej istnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Odnosząc się do wskazywanych przez Stronę problemów zdrowotnych Zakład wskazał, że podchodzi ze zrozumieniem do tych problemów, jednak przesłanka dotycząca stanu zdrowia ma zastosowanie, wtedy kiedy z uwagi na sytuacje zdrowotną dłużnik nie ma możliwości osiągnięcia dochodu. Taka sytuacja w stosunku do Strony nie ma miejsca, ponieważ Skarżąca pobiera świadczenie emerytalne, które stanowi stałe źródło dochodu, niezależnie od stwierdzonych schorzeń. W związku z powyższym Zakład nie mógł uznać, że wystąpiły okoliczności potwierdzające istnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zakład w zakresie trzeciej przesłanki wymienionej w rozporządzeniu podał, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. W świetle powyższego Zakład nie mógł stwierdzić istnienia przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. W zakresie podnoszonej przez Wnioskodawcę okoliczności braku świadomości w konieczności opłacania składek Zakład stwierdził, że instytucja umorzenia zaległości jest ściśle uregulowana prawnie. Jej zastosowanie w odniesieniu do zaległości jest możliwe tylko w oparciu o przesłanki wynikające z art. 28 u.s.u.s. Nie przewidują one natomiast takich okoliczności, jak niewiedza o obowiązku opłacania składek. Osoba prowadząca działalność gospodarczą ponosi pełną odpowiedzialność za wszelkie rozliczenia z ZUS. W skardze Strona wskazała, że nie zawiniła w sprawie powstania zadłużenia i została poszkodowana materialnie. Wyjaśniła, że otrzymała informację od pracownika w placówce ZUS, że nie jest zobowiązana opłacać składek na ubezpieczenie zdrowotne, w momencie kiedy pobiera świadczenie emerytalne. Podniosła, że pracownicy ZUS wiedzieli, że nie opłaca składek zdrowotnych. Wskazała, że przez 10 lat nie otrzymała żadnego upomnienia w sprawie zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Poinformowała, że jej stan zdrowia pogarsza się błyskawicznie. Wniosła o uczciwe rozpatrzenie jej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 32 ust. 1 u.s.u.s. do składek m.in. na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Z uwagi na to, że składki, o umorzenie których Skarżąca wnosiła, dotyczyły okresu od sierpnia 2009 r. do sierpnia 2015 r. w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii ich wymagalności. Niedopuszczalne jest bowiem objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w 2009 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Od dnia [...] r., na podstawie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. poz. 1378), nastąpiła zmiana okresu przedawnienia – zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 1 powołanej wyżej nowelizacji z dnia 16 września 2011 r. do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. W myśl zatem tych regulacji, do należności składkowych nieprzedawnionych do 01 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 01 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady wynika z art. 27 ust. 2 ustawy nowelizującej z 16 września 2011 r., który stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 01 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Ponadto myśl art. 24 ust. 5f u.s.u.s. (w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie) w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W tym kontekście organ wskazał, że w związku ze wszczęciem w dniu [...] r. postępowania w sprawie wymiaru składek oraz prawomocnością wydanej w tym postępowaniu decyzji z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Apelacyjnego (6 czerwca 2018 r.) doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jak podał Zakład kolejny okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu [...] r., kiedy doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jak bowiem stanowił art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Niezależnie od zmiany treści tego przepisu od dnia 1 stycznia 2022 r., zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1621) w niniejszej sprawie znajduje on zastosowanie w przytoczonym powyżej brzmieniu. Organ w uzasadnieniu podkreślił, że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek w niniejszej sprawie pozostaje zawieszony, gdyż postępowanie egzekucyjne nadal się toczy, a egzekucja ze świadczenia emerytalnego jest skuteczna. Okolicznościom tym Skarżąca nie zaprzeczyła, potwierdzając przy tym w treści oświadczenia o stanie majątkowym, fakt prowadzenia egzekucji administracyjnej przez ZUS. Mając na uwadze wyżej cytowane przepisy art. 24 ust. ust. 5b i ust. 5f u.s.u.s., organ zasadnie stwierdził, nie doszło do przedawnienia dla należności objętych wnioskiem o umorzenie należności składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365) – dalej: "rozporządzenie" – zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności. Oceniając zastosowanie omówionych wyżej przesłanek umorzenia związanych z nieściągalnością należności z tytułu składek organ zasadnie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie one nie wystąpiły. Fakt, że wobec Skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, czy likwidacyjne wykluczało przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. Ponadto nie została spełniona przesłanka umorzenia przewidziana w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym wynoszącą 16 zł (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej). Nie zachodzi też okoliczność wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Nie zachodzi przesłanka umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., gdyż choć Skarżąca zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, to posiada majątek (środki pieniężne), z którego prowadzona jest skuteczna egzekucja. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji Zakład prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne, w którym w okresie 6 miesięcy przed wydaniem zaskarżonej decyzji wyegzekwowano kwotę [...]zł. Wobec powyższego organ zasadnie przyjął, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności przewidziane w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Odnosząc się natomiast do przesłanek umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie ich płatnikami pomimo braku ich całkowitej nieściągalności określonych, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia, zdaniem Sądu należy wskazać, że organ również prawidłowo ustalił, że w rozpoznawanej sprawie one nie wystąpiły. Nie ulega wątpliwości, że nie zaszła przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Skarżąca bowiem, jak wynika ze złożonego wniosku o umorzenie, nie prowadzi już działalności gospodarczej. Organ zasadnie też wykazał, że w przedmiotowej sprawie nie została dowiedziona przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Wyjaśnić należy, że okoliczności wymienione w tym przepisie muszą być spełnione kumulatywnie, w tym znaczeniu, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym zaznaczyć trzeba, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po Stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. W toku postępowania Skarżąca podnosiła, że od wielu lat cierpi na szereg dolegliwości i chorób. Do akt sprawy załączyła potwierdzającą te okoliczności obszerną dokumentację medyczną. W uzasadnieniu zaskarżone decyzji organ podkreślił, iż nie neguje problemów zdrowotnych Skarżącej, pomimo to zasadnie przyjął, że w tym przypadku przesłanka zdrowotna nie zachodzi, ponieważ Strona otrzymuje pobiera świadczenie emerytalne, które stanowi stały dochód wypłacany bez względu na stan zdrowia oraz ewentualną konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny i może stanowić źródło sukcesywnej spłaty zadłużenia wobec ZUS. Wobec powyższego zasadna jest konkluzja organu, iż omawiana przesłanka nie zachodzi. W ocenie Sądu, w sprawie nie zaszła też przesłanka umorzenia w postaci pozbawienia Skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych na skutek opłacenia należności z tytułu składek (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Z akt sprawy wynika, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Jak zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum socjalne. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego Strony w wysokości [...] zł (po dokonaniu potrąceń na rzecz ZUS) jest o [...] zł wyższy niż minimum socjalne w I kwartale 2024 r. określone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w czerwcu 2024 r. – aktualne na dzień wydania zaskarżonej decyzji – na kwotę 2.949,23 zł dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego (por. www.ipiss.com.pl/pion-badawczy-polityki-spolecznej/wysokosc-minimum-socjalnego/). Zatem, co słusznie podkreślił organ, nie wskazuje on na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej. Skarżąca oświadczyła, że nie korzysta z żadnych form pomocy skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku. Z przedłożonych oświadczeń, dokumentów i przekazanych informacji wynika, że Skarżąca ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z utrzymaniem w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych - [...] zł oraz kosztów leczenia - [...] zł. Osiągane dochody pozwalają na ich sfinansowanie w całości. W miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywności, ubrań, środków higienicznych itp. jednak wydatki te nie są nadzwyczajnymi kosztami a stanowią zwykłe koszty utrzymania. Po opłaceniu ww. wydatków do dyspozycji pozostaje Stronie kwota [...]zł. Ponadto poza zadłużeniem w ZUS Skarżąca nie posiada innych zobowiązań finansowych. Skarżąca nie wykazała zatem by jej aktualna (na dzień wnoszenia skargi) sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w stosunku do tej ustalonej przez organ. Podkreślić należy, że z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek. Wykazanie tych okoliczności, a nie tylko ich wskazanie, oznacza, że to zobowiązany ma udowodnić te okoliczności. Konstrukcja tego przepisu nie wyklucza wprawdzie realizacji ciążącej na organie administracyjnym zasady prawdy materialnej, niemniej jednak w sposób istotny modyfikuje pozycję procesową strony postępowania administracyjnego aktywizując ją do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym celem wykazania przesłanek określonych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia (por. wyrok z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 3467/18, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji, to Strona powinna wykazać konkretne okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Stąd też, jeżeli Strona stwierdziła w skardze, że ponosi wyższe wydatki na leczenie w porównaniu ze stanem aktualnym na dzień wydania decyzji, to powinna tą okoliczność wykazać, gdyż to ona dysponuje ewentualnymi dowodami w tym zakresie. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w jakiej znalazła się Skarżąca jest na tyle wyjątkowa, że uzasadnia uwzględnienie jej wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Ponownie podkreślić należy, że Skarżąca prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem dysponuje stałym łącznym dochodem w wysokości [...] zł (na dzień wydania zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem potrąceń w ramach egzekucji administracyjnej). Zdaniem Sądu, powyższy dochód umożliwia Stronie uiszczenie zaległych składek np. w formie rat, o czym wspomniał organ w zaskarżonej decyzji. Rozwiązanie to wiąże się m.in. z nienaliczaniem odsetek za zwłokę, czy zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania. Organ zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Z dokonanych ustaleń wynika, że nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności z tytułu składek wymieniona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ obszernie wyjaśnił również przesłanki umorzenia, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia i słusznie uznał, że nie miały miejsca w sprawie. Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. L. Kleczkowski T. Wójcik U. Wiśniewska