I SA/Bd 805/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 805/14 UZASADNIENIE Wraz ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. wpłynął do tut. Sądu złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci. W rubryce dochody skarżący wskazał, że w 2013r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął dochód w kwocie [...] zł, natomiast jego żona za powyższy okres z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazała stratę w kwocie [...]zł. Rubryka oszczędności pozostała niewypełniona. Do wniosku załączono: postanowienie Sądu Okręgowego w B. zwalniające skarżącego od uiszczenia opłaty od apelacji, zestawienie środków trwałych, zestawienie leasingów, PIT 36L skarżącego oraz jego żony za 2013r., z których wynika, że wnioskodawca za powyższy okres uzyskał dochód w kwocie [...]zł (przychód [...]zł), natomiast jego żona wykazała stratę w kwocie [...]zł (przychód [...]zł), bilans za 2013r. Zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2014r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych informacji o jego sytuacji majątkowej, m.in. przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych i lokat, udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, samochodu, zakupem lekarstw, dokumentów związanych z prowadzoną przez skarżącego oraz jego żonę działalnością gospodarczą za okres ostatnich sześciu miesięcy (książki przychodu i rozchodu itp.). Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. W dniu 02 września 2014r. skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 100 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Art. 246 § 1 p.p.s.a. bowiem - dla przyznania prawa pomocy - wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że Referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Wezwano skarżącego m.in. do złożenia oświadczeń, potwierdzonych stosownymi dokumentami o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach oraz do nadesłania np. wyciągów z rachunku bankowego, czyli zasadniczego i miarodajnego dowodu obrazującego stan posiadania i możliwości płatniczych skarżącego. Mając, zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez skarżącego wykonane, uznać należy, że nie wykazał on, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać również należy, że w dniu 02 września 2014r. skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 100 zł. Z powyższego wynika, że ze skarżący odstąpił od wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponadto z przedłożonych dokumentów (zeznania podatkowe za lata 2013) wynika, że skarżący oraz jego żona prowadzą działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Za 2013r. skarżący wykazał dochód w [...]zł (przychód [...]zł), natomiast jego żona wykazała stratę w kwocie [...]zł (przychód [...]zł). Godzi się w tym miejscu wskazać, że sam fakt ponoszenia dużych kosztów prowadzenia działalności nie oznacza braku środków finansowych. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą takiej aktywności nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Skarżący oraz jego żona prowadząc działalność gospodarczą należą do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że skarżący oraz jego żona uzyskiwali przychody z działalności i kształtowały się one na znacznym poziomie. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.