I SA/Bd 823/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-05-22
Skład orzekający: Zdzisław Pietrasik, Leszek Kleczkowski, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zabezpieczeniu na majątku zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług może zostać wydana przy istnieniu uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego, mimo braku ostatecznego ustalenia wysokości zobowiązania?Ratio decidendi
Decyzja o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na majątku podatnika jest dopuszczalna, gdy istnieje uzasadniona obawa niewykonania tego zobowiązania, co organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych. Wystarczające jest uprawdopodobnienie takiej obawy, a nie wykazanie pewności niewykonania. W szczególności nierzetelne prowadzenie ewidencji, wystawianie fikcyjnych faktur oraz działania zmierzające do wyzbycia się majątku mogą uzasadniać zastosowanie zabezpieczenia.Stan faktyczny
Skarżący J. Z. prowadził działalność gospodarczą w zakresie skupu i sprzedaży złomu. W wyniku kontroli stwierdzono, że posługiwał się fikcyjnymi fakturami VAT dokumentującymi nieistniejące transakcje, co skutkowało zaniżeniem podatku należnego za 2009 rok. Organ podatkowy dokonał zabezpieczenia na majątku skarżącego zobowiązania podatkowego z tytułu VAT za 2009 rok, wskazując na uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania, m.in. z powodu nierzetelnej ewidencji, wystawiania fikcyjnych faktur oraz wyzbycia się majątku poprzez darowiznę nieruchomości na rzecz syna.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant asyst. sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. oddala skargę.
I SA/Bd 823/11
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], którą dokonał zabezpieczenia na majątku skarżącego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. w wysokości [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł.
Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. u J. Z. stwierdzono nieprawidłowości w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 roku Nieprawidłowości polegały na odliczeniach podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawionych przez firmę "[...]" T. K. z siedzibą w I., dokumentujących transakcje nabycia złomu metali nieżelaznych przez J. Z., które w rzeczywistości nie miały miejsca, a także na wystawianiu faktur sprzedaży złomu na rzecz innych odbiorców i wprowadzaniu ich do obrotu gospodarczego. W oparciu o powyższe uznano, że transakcje sprzedaży nie mogły mieć miejsca, bowiem nie można sprzedać złomu, którego nie zakupiono, a inne źródła jego pochodzenia nie zostały wskazane. Natomiast faktury VAT wystawione przez skarżącego i jego kontrahenta zostały uznane za dokumenty, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Odliczenie podatku naliczonego z tzw. "pustych" faktur VAT, wystawionych przez firmę "[...]" T. K. spowodowało zaniżenie podatku należnego za wymienione okresy rozliczeniowe.
Ponadto w okresie objętym kontrolą skarżący wystawiał faktury VAT, dokumentujące sprzedaż złomu na rzecz P.H.U. "[...]" s.c., "[...]" s.c. oraz "[...]" Spółka Jawna. W toku postępowania ustalono, że faktury sprzedaży wystawione na rzecz w/w podmiotów są fakturami nieodzwierciedlającymi faktycznych transakcji, dotyczą bowiem dostaw złomu, którego skarżący nie nabył. Wystawianie przez skarżącego faktur sprzedaży fikcyjnie nabytego złomu i wprowadzanie ich do obrotu spowodowało nie tylko wystąpienie u w/w obowiązku podatkowego, ale również dawało możliwość odliczenia podatku naliczonego od należnego odbiorcom tych dokumentów. Potwierdzeniem tych okoliczności jest ostateczna decyzja wystawiona na T. K. (kontrahenta skarżącego), z której wynika, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza była fikcyjna.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. pismem z dnia [...] stycznia 2011 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lutego 2011 r., zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z wnioskiem o zabezpieczenie na majątku skarżącego zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 roku.
W dniu [...] maja 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. wydał decyzję Nr [...], którą orzekł o dokonaniu zabezpieczenia na majątku J. Z. na poczet należności głównej z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. w przybliżonej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę od tej należności naliczonymi na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu w wysokości [...] zł. Zatem łączna przybliżona kwota należności podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę wynosi [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy pierwszej instancji - jako przyczyny zabezpieczenia - wskazał, iż J. Z. nie posiada majątku wystarczającego na pokrycie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami, które zostanie określone w przyszłej decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. oraz zaistnienie przesłanki w postaci uzasadnionej obawy niewykonania tego zobowiązania. Działania skarżącego, polegające na posługiwaniu się w prowadzonej działalności gospodarczej wystawionymi przez inne podmioty i samego siebie dokumentami nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, wzbudziły obawę że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane.
Jako dodatkową okoliczność potwierdzającą obawę niewykonania przyszłego zobowiązania podatkowego wskazano dokonanie darowizny w 2008 r. (w trakcie prowadzenia postępowania podatkowego u E. Z. - małżonki skarżącego) na rzecz syna Państwa J. i E. Z. – D. Z. Przedmiotem darowizny była nieruchomość o wartości [...] zł położona w L., gm. I. Wskazano, że dniach od [...] października 2007 r. do [...] listopada 2007 roku organ podatkowy prowadził u E. Z. - żony podatnika, postępowanie kontrolne. W toku tego postępowania ustalono, że działalność gospodarczą w zakresie handlu złomem prowadził w imieniu E. Z. jej mąż – J. Z., który zeznał, że żona była tzw. figurantem i nie miała pojęcia o dokonanych transakcjach. Organ podniósł, że już w 2007 r. skarżący miał wiedzę na temat czynności podejmowanych przez organy podatkowe w zakresie weryfikacji prawidłowości prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie handlu złomem.
Pismem z dnia [...] maja 2011 r. J. Z. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie w całości decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. W odwołaniu podniesiono zarzut błędnego zastosowania przepisu art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na brak materiału dowodowego wskazującego na istnienie okoliczności uzasadniających obawę niewykonania zobowiązania podatkowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przesłanką do wydania decyzji zabezpieczającej zobowiązanie podatkowe na majątku podatnika w trybie art. 33 § 1 O.p. jest istnienie uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Katalog przesłanek uzasadniających wszczęcie postępowania zabezpieczającego ma charakter otwarty. Ustawodawca za takie w szczególności uznał trwałe zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.
Organ odwoławczy wskazał, że nierzetelne prowadzenie ewidencji i związane z tym zaniżanie podatku należnego oraz wystawianie fikcyjnych faktur sprzedaży stwarzają domniemanie, że podatnik nie wywiąże się z obowiązku, który zostanie określony w przyszłości w decyzji wymiarowej. Współpraca z kontrahentem zmierzająca do pozyskania dokumentów faktur nieodzwierciedlających faktycznych transakcji, jak również wystawianie takich dokumentów i wprowadzanie ich do obrotu - stanowią podstawę do obaw o wykonanie obowiązku podatkowego w przyszłości.
Organ II instancji wskazał również, że w sprawie zabezpieczenia istotną kwestią jest również sytuacja majątkowa podatnika. Z przeprowadzonej analizy wielkości przychodów i dochodów uzyskiwanych przez J. Z. z działalności gospodarczej w latach 2008, 2009 i 2010 wynika systematyczny wzrost przychodów przy jednoczesnym spadku dochodów. W roku 2009 nastąpił wzrost -w stosunku do roku 2008 - przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej o ponad 10%, natomiast dochody spadły o ponad 35%. Podobna tendencja wystąpiła w roku 2010, w którym to wystąpił wzrost przychodów o ponad 15% w stosunku do roku poprzedniego, przy jednoczesnym spadku dochodów o prawie 14%. Organ podkreślił, że dochody, jakie podatnik wykazywał w zeznaniach rocznych PIT-36 za wskazane lata podatkowe były niewspółmiernie niskie w stosunku do uzyskiwanych przychodów.
Ponadto ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący aktualnie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie skupu i sprzedaży złomu w m. L. Według oświadczenia zawartego w protokole z dnia [...] czerwca 2011 roku prowadzona działalność gospodarcza jest jego jedynym źródłem dochodu.
Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący nie jest współwłaścicielem ani właścicielem nieruchomości. Zamieszkuje w lokalu PGKiM w I., a nieruchomość w L. dzierżawi od syna nieodpłatnie.
Ponadto, od dnia [...] czerwca 2011 r. J. Z. pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonką E. Z. - akt notarialny Rep. A – nr [...].
Okoliczności powyższe, zdaniem organu wskazują, że działania podatnika zmierzają do uszczuplenia należności budżetowych.
Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego, J. Z. pismem z dnia [...] września 2011 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W skardze podniesiono następujące zarzuty:
błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa poprzez dokonanie zabezpieczenia na majątku skarżącego przy braku jakiegokolwiek materiału dowodowego, wskazującego na okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające w przypadku kontrolowanego J. Z. uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego będącą przesłanką zabezpieczenia na majątku skarżącego,
sprzeczność ustaleń organu podatkowego z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez błędne i pozostające w sprzeczności z materiałem dowodowym wskazanie w zaskarżonej decyzji, iż J. Z. utrzymywał kontakty handlowe z zakwestionowanem przez organ podatkowy, rzekomo nieistniejącym podmiotem, tj. przedsiębiorstwem prowadzonym przez T. K. pod nazwą "[...]" T. K. z/s I.
Podstawą zabezpieczenia w ocenie skarżącego nie może również być jednostkowa czynność darowizny dokonana przez skarżącego przed wszczęciem u niego postępowania kontrolnego, przy braku jakichkolwiek innych czynności dokonanych w toku trwającego postępowania kontrolnego, mających za przedmiot zbywanie jego mienia, co w żaden sposób nie może uzasadniać tezy, jakoby kontrolowany wyzbywał się swojego majątku w celu udaremnienia ewentualnej egzekucji administracyjnej.
Natomiast sama przewidywana wysokość zobowiązania podatkowego nie może zdaniem skarżącego stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania instytucji zabezpieczenia, o ile nie zostanie wykazane, że w zestawieniu z sytuacją majątkową strony zachodzi uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania przez skarżącego zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r., co uprawniało do dokonania jego zabezpieczenia na majątku podatnika. Poza sporem pozostaje natomiast kwestia określonej przez organy przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego oraz kwoty odsetek za zwłokę.
Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie zabezpieczające, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 2 O.p. – przeprowadzone w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego – jest postępowaniem szczególnym, mającym charakter pomocniczy względem postępowania egzekucyjnego. Zasadniczym celem tego postępowania nie jest przymusowy pobór podatków (to jest istotą postępowania egzekucyjnego), a zagwarantowanie środków na zaspokojenie należności podatkowych, których wysokość na tym etapie nie jest jeszcze znana. Pomimo ciążącego na organach obowiązku uprawdopodobnienia, że zaległość w określonej w sposób przybliżony wysokości istnieje, postępowanie to nie ma charakteru zastępczego wobec postępowania wymiarowego. Z tych względów nie przeprowadza się w jego ramach pełnego postępowania dowodowego. Określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. Nie oznacza to jednak, iż jest to kwota rzeczywiście obciążającego go zobowiązania, to bowiem określi dopiero decyzja wymiarowa.
Decyzja wydawana na podstawie przepisów art. 33 O.p. jest odrębną decyzją, nieprzesądzającą treści decyzji wymiarowej. Istotą tej decyzji jest dokonanie zabezpieczenia. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że publicznoprawny charakter zobowiązań podatkowych wymaga stworzenia odpowiedniej ochrony prawnej ich wykonywania. Instytucja zabezpieczenia należności podatkowych na majątku podatnika stanowi szczególną formę skutecznego egzekwowania zobowiązań podatkowych. Podstawowym jego elementem jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela. Przy czym nie prowadzi ono do wykonania zobowiązania, gdyż zgodnie z art. 33a § 1 O.p. decyzja o zabezpieczeniu wygasa po wydaniu decyzji wymiarowej, a jedynie stwarza pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do jego wyegzekwowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 29 listopada 2011 roku, I SA/Gd 986/11).
W myśl przepisu art. 33 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe może być zabezpieczone na majątku podatnika, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.
Przesłanką zastosowania instytucji zabezpieczenia jest więc uzasadniona obawa co do wykonania przyszłego zobowiązania podatkowego (prawdopodobieństwo jego niewykonania). Przyjmuje się, że uzasadniona obawa to taka, która ma swoje źródło w obiektywnie stwierdzonym stanie faktycznym sprawy, jednakże ocena, czy zaistniała ona w konkretnym przypadku pozostawiona została do uznania organu podatkowego. Uznanie to nie może oznaczać dowolności działania lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, w sposób czytelny uprawdopodobnione dla podatnika w uzasadnieniu decyzji. Pojęcia "uzasadnionej obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane" z uwagi na jego rozległy zakres ustawodawca nie zdefiniował.
Zdarzenia wymienione w przytoczonym art. 33 § 1 zd. 1 in fine są jedynie mieszczącymi się w ogólnej formule przykładami zachowania sugerującego zaistnienie przesłanki ustawowej. Są to "trwałe zaprzestanie regulowania zobowiązań o charakterze publicznoprawnym" lub "dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję". Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby organ podatkowy orzekający o zabezpieczeniu wskazał na inne okoliczności, które tę obawę też uzasadniają. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wyliczenie zawarte w art. 33 § 1 o. p. stanowi jedynie egzemplifikację przykładowo wybranych okoliczności, które mogą uzasadniać stan "obawy" niewykonania zobowiązania podatkowego. Nie oznacza to jednak, że okoliczności te muszą wystąpić, aby o obawie takiej można było mówić.
W ocenie Sądu chodzi o takie działania podatnika lub sytuacje z nim związane, które wpływają na stan majątkowy podatnika w kontekście przewidywanych zobowiązań i możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania mamy więc do czynienia przede wszystkim w razie trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego, ewentualnie w przypadku działań skierowanych na wyzbywanie się majątku.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że w rozpoznawanym przypadku zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 33 O.p. uzasadniające dokonanie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, co znajduje odzwierciedlenie w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Przede wszystkim, w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż w kolejnych miesiącach od stycznia do grudnia 2009 r. J. Z. ujął w rejestrach zakupów i rozliczył w deklaracjach VAT-7 podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez firmę "[...]" T. K. dokumentujących transakcje nabycia złomu metali nieżelaznych, które nie zostały dokonane, co skutkowało zaniżeniem podatku należnego za wskazane okresy rozliczeniowe. Potwierdzeniem tych okoliczności jest ostateczna decyzja wystawiona na T. K., z której wynika, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza była fikcyjna.
Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że działania podatnika polegające na posługiwaniu się w prowadzonej działalności gospodarczej wystawionymi przez inne podmioty i samego siebie dokumentami nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, stwarzają domniemanie, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Uwzglęnianie w ewidencjach zakupu "pustych" faktur VAT wystawionych przez firmę "[...]" poprzez odliczenie podatku VAT wykazanego w tych fakturach skutkowało zaniżeniem podatku należnego za okresy objęte kontrolą. Natomiast wystawianie przez stronę faktur sprzedaży fikcyjnie nabytego złomu i wprowadzanie ich do obrotu spowodowało nie tylko wystąpienie u ww. obowiązku podatkowego, ale również dawało możliwość odliczenia podatku naliczonego od należnego odbiorcom tych dokumentów. Skarżący podejmował zatem działania, których celem było unikanie płacenia podatków.
W związku z powyższym wskazać należy, że nierzetelne prowadzenie ewidencji i związane z tym zaniżanie podatku należnego oraz wystawianie fikcyjnych faktur sprzedaży stwarzają domniemanie, że podatnik nie wywiąże się z obowiązku, który zostanie określony w przyszłości w decyzji wymiarowej. Współpraca z kontrahentem zmierzająca do pozyskania faktur nie odzwierciedlających faktycznych transakcji, jak również wystawianie takich dokumentów i wprowadzanie ich do obrotu - stanowią podstawę do obaw o wykonanie obowiązku podatkowego w przyszłości. Okoliczności te bowiem wskazują, że działania podatnika zmierzają do uszczuplenia należności budżetowych.
W sprawie zabezpieczenia istotną kwestią jest również sytuacja majątkowa podatnika. W postępowaniu przeprowadzono analizę wielkości przychodów i dochodów uzyskiwanych przez J. Z. z działalności gospodarczej w latach 2008, 2009 i 2010, z której wynika systematyczny wzrost przychodów przy jednoczesnym spadku dochodów. W roku 2009 nastąpił wzrost -w stosunku do roku 2008 - przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej o ponad 10%, natomiast dochody spadły o ponad 35%. Podobna tendencja wystąpiła w roku 2010, w którym to wystąpił wzrost przychodów o ponad 15% w stosunku do roku poprzedniego, przy jednoczesnym spadku dochodów o prawie 14%. Dochody, jakie podatnik wykazywał w zeznaniach rocznych PIT-36 za wskazane lata podatkowe były niewspółmiernie niskie w stosunku do uzyskiwanych przychodów.
Ponadto, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie skupu i sprzedaży złomu w m. L. Z oświadczenia zawartego w protokole z dnia [...] czerwca 2011 r. wynika, że prowadzona działalność gospodarcza jest jego jedynym źródłem dochodu.
Z akt sprawy wynika, że skarżący nie jest współwłaścicielem ani właścicielem nieruchomości. Zamieszkuje w lokalu PGKiM w I., a nieruchomość w L. dzierżawi od syna nieodpłatnie. Nieruchomość ta bowiem została przekazana synowi Państwa J. i E. Z. w drodze darowizny w 2008 r. w trakcie postępowania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień i maj 2004 r. u E. Z., prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie handlu złomem w okresie od 1 grudnia 2003 r. do 21 grudnia 2004 r. Podatnik wraz z żoną wyzbył się składnika majątku w postaci nieruchomości o wartości darowizny określonej na łączną kwotę [..] zł, co organ zasadnie uznał za okoliczność mającą wpływ na dokonanie zabezpieczenia. Podkreślenia wymaga, że w dniach od [...] października 2007 r. do [...] listopada 2007 r. organ podatkowy prowadził u żony podatnika, postępowanie kontrolne, w którego toku ustalono, że działalność gospodarczą w zakresie handlu złomem prowadził w imieniu E. Z. jej mąż – J. Z., który zeznał, że żona była tzw. figurantem i nie miała pojęcia o dokonanych transakcjach. Z powyższego wynika, że już w 2007 r. Skarżący miał wiedzę na temat czynności podejmowanych przez organy podatkowe w zakresie weryfikacji prawidłowości prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie handlu złomem. To zaś sprawia, że dokonanie darowizny na rzecz syna było działaniem świadomym, mającym na celu wyzbycie się składnika majątku, co w przyszłości utrudnić może przymusowe dochodzenie należności Skarbu Państwa i może uzasadniać obawę, że podatnik zbędzie pozostałe składniki majątku.
J. Z. nie posiada majątku wystarczającego na pokrycie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami, które zostanie określone w przyszłej decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., w związku z tym uznać należy, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania tego zobowiązania.
Od dnia [...] czerwca 2011 r. J. Z. pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonką - akt notarialny Repertorium A - numer – [...].
Należy więc uznać, że w takiej sytuacji istnieje ryzyko niewywiązania się przez podatnika z przyszłego zobowiązania podatkowego, które zostanie określone w decyzji wymiarowej.
Źródłem zatem dokonanego w niniejszej sprawie zabezpieczenia było istnienie uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego w znacznej kwocie w odniesieniu do majątku J. Z., a także działania podatnika zmierzające do uniknięcia płacenia podatków poprzez nierzetelne prowadzenie działalności gospodarczej oraz wyzbycie się składnika majątku.
Podsumowując, w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe szczegółowo przeanalizowały sytuację strony pod względem możliwości wykonania zobowiązania podatkowego, wskazując m.in. na sposób powstania zabezpieczanych zaległości (ewidencjonowanie faktur nie dokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych), czy spadek dochodów podatnika w latach 2008 – 2010. Należy podkreślić, że wcześniejsze zbycie majątku znacznej wartości również może rodzić uzasadnioną obawę niewykonania zabezpieczanych zobowiązań podatkowych. Nie znajduje więc usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne jego zastosowanie w związku z błędnym przyjęciem, że w zaistniałym stanie faktycznym zachodziła uzasadniona obawa niewykonania przez stronę zobowiązania podatkowego.
Zdaniem Sądu również znaczna wysokość przyszłego zobowiązania podatkowego w odniesieniu do sytuacji majątkowej skarżącego przesądza o zasadności dokonanego zabezpieczenia.
Należy zauważyć, iż w niniejszej sprawie organ podatkowy - zgodnie z art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej - miał wykazać, że istnieje uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane przy czym przesłanki trwałego nieuiszczania podatków czy wyzbywania się majątku były przykładowymi w otwartym katalogu przesłanek. Organ nie był zobowiązany wykazać, że skarżący nie wykona tego zobowiązania. Są to niewątpliwie różne sytuacje. Dlatego też dla wykazania istnienia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania przedstawiona przez organ argumentacja była w ocenie Sądu wystarczająca.
W postępowaniu zabezpieczającym wystarczającym jest zatem uprawdopodobnienie przez organy podatkowe istnienia okoliczności nieściągalności zobowiązania podatkowego w przyszłości. Wyliczenie zawarte w art. 33 § 1 O.p. stanowi jedynie egzemplifikację przykładowo wybranych okoliczności, które mogą uzasadniać stan "obawy" niewykonania zobowiązania podatkowego. Organy podatkowe mogą za pomocą wszelkich argumentów, popartych ustalonymi w sprawie okolicznościami, wykazywać, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości uzasadniająca sięgnięcie do instytucji zabezpieczenia (wyrok NSA z 19 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1383/08).
Oczywiście – z uwagi na to, że przepisy o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań podatkowych (art. 33 § 4 O.p.) wymagają określenia w decyzji o zabezpieczeniu jedynie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego – okoliczności mające wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego nie są ustalone w sposób ostateczny, jednak wskazują one również, że wykonanie przez skarżącego przyszłych zobowiązań może być zagrożone (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 16 listopada 2011 r., I SA/Bd 724/11).
Zdaniem Sądu, organ dowiódł istnienia uzasadnionej obawy niewykonania przez skarżącego określonego w przybliżeniu zobowiązania podatkowego.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło