I SA/Bd 830/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi I.E. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] stycznia 2021r., wydaną na podstawie ustawy z 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz.1842 ze zm., dalej: "ustawa o COVID"), Inne odmówił wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za listopad 2020r. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 31 zo ust. 10 ustawy o COVID i stwierdził, że według danych figurujących z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), skarżąca na dzień 30 września 2020 r. nie prowadziła działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 93.19.Z, jako rodzaj przeważającej działalności, jak wskazywała we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. Organ podał, że na dzień 30 września 2020 r. skarżąca, jako rodzaj działalności przeważającej, wykazywaną miała działalność oznaczoną kodem PKD 47.51.2. Taki kod zaś nie został ujęty w ramach zwolnienia z obowiązku opłacania składek. W związku z powyższym, w ocenie organu, skarżąca nie ma prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za listopad 2020r. Nie zgadzając się z tą decyzją strona złożyła skargę do tut. Sądu, wnosząc o jej zmianę. Podniosła, że organ nie uwzględnił faktu, iż pomimo że działalność oznaczona PKD 93.19.Z na dzień 30 września 2020r. nie była wpisana jako przeważająca działalność gospodarcza, to jest to jedyna działalność, którą wykonuje od lipca 2019 r i jest jedynym źródłem dochodu. Skarżąca podał, że do dnia 30 czerwca 2019r. prowadziła internetową sprzedaż odzieży damskiej. Kupowała towar od producentów i sprzedawała go na stronie jej sklepu internetowego. W dniu 30 czerwca 2019r. sklep internetowy zamknęła i zlikwidowała. Od lipca 2019r. zajęła się wyłącznie działalnością jako trener personalny na siłowni. Dowodem jest podatkowa księga przychodów i rozchodów, w której jedynym rodzajem przychodu jest działalność trenerska. Oznaczenie PKD zmieniła na zgodną ze stanem faktycznym (na nr 93.19.Z) w dniu 15 grudnia 2020r, gdy dowiedziała się o kryteriach udzielania pomocy z tzw. tarczy antykryzysowej. Nigdy wcześniej kolejność PKD nie miała znaczenia i tylko dlatego pozostała ona u niej niezmieniona, chociaż od lipca 2019r. nie prowadzi już działalności, którą ma wpisaną jako główną PKD, czyli 47.51.Z. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawa o COVID"). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono skarżącej wypowiedzenie się w sprawie. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wystąpiła do ZUS o zwolnienie za listopad 2020 r. z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. Jako przeważający kod działalności według PKD podała 93.19.Z. ZUS odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za listopad 2020 r., gdyż na dzień 30 września 2020 r. przeważający rodzaj jej działalności był oznaczony kodem PKD 47.51.Z. Trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. W myśl art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Organ uznał, że skoro na dzień 30 września 2020 r. skarżąca miała zarejestrowaną przeważającą działalność z kodem PKD 47.51.Z., a powyższy kod nie został wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID, to skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. W skardze strona podniosła, że od lipca 2019 r. faktycznie zajmuje się wyłącznie działalnością jako trener personalny na siłowni, na potwierdzenie czego do skargi załączyła kserokopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od lutego do listopada 2020 r. Wskazała, że nigdy wcześniej kod PKD nie miał znaczenia. Zmiany kodu na PKD 93.19.Z dokonała w dniu 15 grudnia 2020 r., gdy dowiedziała się o kryteriach udzielania pomocy z tzw. tarczy antykryzysowej. Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne jest wyjaśnienie pojęcia "przeważającej działalności" użytego w przywołanym art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID. Wskazać należy, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 ze zm.), wydanym na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 995 ze zm.), została unormowana klasyfikacja PKD. W załączniku PKD – "Zasady Budowy Klasyfikacji (PKD)" w pkt 3 wyjaśniono, że przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. Zgodnie z art. 42 ust. 3 pkt 4 ustawy o statystyce publicznej wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Choć w powyższej ustawie brak definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej", to w art. 46 zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze. Na podstawie tej delegacji zostało wydane rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.) Stosownie do treści § 9 ust. 2 tego rozporządzenia rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku: . osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, których celem jest osiągnięcie zysku, zakładów działalności gospodarczej, stowarzyszeń organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów (pkt 1), . osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla: a) działalności wpisanej do CEIDG, b) działalności rolniczej, c) pozostałej działalności, niewymienionej w lit. a i b, prowadzonej na własny rachunek w celu osiągnięcia zysku (pkt 3) - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. W świetle powyższego podmiot uprawiony do otrzymania zwolnienia powinien prowadzić na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, przeważającą działalność według podanego w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID kodu PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. Należy też zauważyć, że rejestr REGON bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak to wynika z wyroków Sąd Najwyższy, m. in. z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 i z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest kwestią dowodową. Nie jest zatem tak, że wpis w rejestrze REGON przesądza o tym jaki faktyczny przeważający rodzaj działalności prowadzi przedsiębiorca. Wskazać należy, że zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych na mocy ustawy o COVID, w tym w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek, było udzielenie wsparcia najbardziej poszkodowanym przedsiębiorcom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa. Z uwagi na cel ustawy, pomoc ta powinna być udzielona wszystkim przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do jej uzyskania. Istotne jest jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w dniu 30 września 2020 r., a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w rejestrze REGON (czy CEIDG). W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrze REGON (czy CEIDG), a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Podobne stanowisko wielokrotnie już zostało wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 189/21, w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 955/20, w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 140/21, w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 535/21, w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 850/21. Organ nie może przyjąć założenia, że przedsiębiorca, który na dzień 30 września 2020 r. faktycznie prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne, jedynie z uwagi na fakt, że w rejestrze REGON (CEIDG) widnieje inny kod PKD, niż określony przepisami ustawy o COVID, jest pozbawiony prawa do zwolnienia. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się ze wsparciem dla tych, którzy określonymi ograniczeniami byli bezpośrednio dotknięci, i przez co nastąpiło ograniczenia ich prawa do swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) oraz ograniczenie możliwości zarobkowania. Zwolnienie z obowiązku uiszczania składek jest niewątpliwie jedną z form takiego wsparcia. Taka pomoc dla przedsiębiorców stanowi też realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, w odniesieniu do którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się do spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych zawartych w rejestrze REGON. Omawiany rodzaj wsparcia został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255), a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. W tych okolicznościach poprzestanie tylko na formalnej treści wpisu w rejestrze REGON (CEIDG) mogłoby pozbawić pomocy te podmioty, do których ta pomoc została rzeczywiście skierowana. Nadto, poprzestanie na językowej wykładni omawianych przepisów może doprowadzić do sytuacji, że pomoc otrzymają przedsiębiorcy, którzy mają wpisany kod PKD – jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID – choć rzeczywiście nie prowadzą przeważającej działalności w zakresie objętym tym kodem. Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżąca faktycznie wykonywała na dzień 30 września 2020 r. przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 47.51.Z., czy kodem 93.19.Z. Organ naruszył zatem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zawarte w wyroku podglądy co do wykładni art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID i ustali, czy skarżąca rzeczywiście na dzień 30 września 2020 r. prowadziła przeważająca działalność oznaczoną kodem wymienionym w ustawie o COVID. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżąca jest zwolniona z obowiązku ich ponoszenia.