I SA/Bd 835/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. oddala skargę 2. nakazuje zwrócić skarżącemu z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem nadpłaconego wpisu Wnioskiem z dnia [...] strona skarżąca wystąpiła do Naczelnika Urzędu Celnego w B. o umożliwienie dokonania oględzin samochodu osobowego marki [...] w miejscu jego przechowywania, w celu ustalenia rzeczywistego ubytku wartości tego samochodu, wywołanego ponad pięcioletnim zajęciem przez organy celne. Strona wniosła również o udzielenie informacji odnośnie postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] nr [...]. W odpowiedzi organ, postanowieniem z dnia [...] odmówił wszczęcia postępowania, podnosząc, że wskazany pojazd nie znajduje się w dyspozycji organu celnego, nadto wnioskodawca nie jest i nigdy nie był stroną żadnego postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w B., którego przedmiotem byłby przedmiotowy samochód osobowy. Na powyższe postanowienie wnioskodawca złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej przez odmowę wszczęcia postępowania celnego w sytuacji rażącego naruszenia przepisu art. 241 § 1 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny polegającego na niewydaniu samochodu osobowego jego właścicielowi, pomimo uiszczenia należności celnych ciążących na ww. towarze oraz pomimo posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego we wszczęciu postępowania. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wyjaśnił, że wniosek, w przedmiocie którego odmówiono wszczęcia postępowania, dotyczył żądania okazania przedmiotu postępowania, którego wnioskodawca nie był stroną, nie zaś żądania wydania tego przedmiotu. Postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia pojazdu do postępowania celnego zostało zakończone w wyniku wydania ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...], a pojazd zwolniono w związku z wypełnieniem przez strony obowiązków wynikających z przepisów prawa celnego. Wnioskodawca nie był stroną tego postępowania. Organ podkreślił, że zarówno w przepisach celnych, jak i podatkowych brak jest podstaw do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania celnego, czy też podatkowego. Żadne przepisy postępowania administracyjnego, które stosuje naczelnik urzędu celnego nie przewidują postępowania w przedmiocie okazania przedmiotu. Wprawdzie postępowanie w przedmiocie przeprowadzenia oględzin regulowane jest przepisami prawa podatkowego w Rozdziale 11 Działu IV Ordynacji podatkowej, jednak rozdział ten dotyczy postępowania dowodowego, które to organ podatkowy wykonuje w trakcie toczącego się postępowania i służyć ma temu postępowaniu. Przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B. nie toczyło się jednak żadne postępowanie, w toku którego można byłoby przeprowadzić wnioskowane oględziny. Nadto, żądanie dotyczyło udostępnienia przedmiotu wnioskodawcy, który samodzielnie, z udziałem własnego rzeczoznawcy, miałby dokonać tych oględzin. Procedura taka w wymienionych przepisach nie została uregulowana. Zdaniem organu odwoławczego, przesłanka braku podstawy prawnej do rozpatrzenia treści żądania w przedmiotowej sprawie stanowi wystarczającą podstawę do odmowy wszczęcia postępowania we wnioskowanym zakresie. Na postanowienie organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie zażalenia na postanowienie organu I instancji wobec ewidentnego uchybienia przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. przepisowi art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewszczęcie postępowania celnego w sytuacji rażącego uchybienia przez ten organ przepisowi art. 241 § 1 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. Kodeks Celny polegającego na niewydaniu samochodu osobowego [...] jego właścicielowi, pomimo uiszczenia należności celnych ciążących na ww. towarze oraz pomimo posiadania interesu prawnego we wszczęciu postępowania. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że pomimo uiszczenia należności celnych, przedmiotowy samochód nie został jej zwrócony, jako właścicielowi, lecz został wydany bliżej nieokreślonym osobom trzecim, co wynika z treści zaskarżonego postanowienia. Organ I instancji dopuścił się zatem rażącego naruszenia art. 241 ustawy Kodeks celny. Postępowanie organu stanowi w ocenie strony przejaw bezprawnego pozbawienia właściciela przedmiotu jego własności. Wskazany przepis nie zezwala organom celnym na wydawanie towaru osobom nieuprawnionym po zapłaceniu należności celnych z pominięciem prawowitych właścicieli. Taka interpretacja jest niezgodna również z konstytucyjną zasadą ochrony prawa własności przewidzianą w art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ podkreślił, że zarzut skargi dotyczy innego postępowania, które toczyło się przed organami celnymi I i II instancji w zakresie uregulowania sytuacji prawnej w Polsce spornego samochodu. W sprawie zabezpieczenia nielegalnie wprowadzonego pojazdu wydane zostało postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]. Postępowanie celne w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu zakończone zostało ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...], natomiast wydanie towaru nastąpiło zgodnie z procedurą celną osobie uprawnionej, stosownie do postanowień § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego. Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż zarzuty skargi nie dotyczą postępowania zakończonego ostatecznie postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia[...], wniosek o oddalenie skargi organ uznał za uzasadniony. W piśmie złożonym tuż przed rozprawą strona skarżąca, odnosząc się do odpowiedzi na skargę, podniosła, że nie miała wpływu na wynik postępowania zakończonego wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. postanowienia z dnia [...] albowiem organy nie doręczyły mu tego orzeczenia, ale wręcz odmówiły takiego doręczenia, kiedy występował o to wprost w swoich pismach. Strona skarżąca podkreśliła, że organy od początku odmawiały jej przyznania statusu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem wskazanego wyżej postanowienia. Taka postawa organów celnych tym bardziej, w ocenie strony skarżącej, uzasadnia uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy podkreślić, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis ten znajduje w sprawie zastosowanie w związku z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r Prawo celne, który w zakresie postępowania w sprawach celnych odsyła do wskazanych w nim przepisów ordynacji podatkowej. Kolejny przepis, art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi z kolei, że jeśli żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten formułuje dwie niezależne przesłanki skutkujące odmową wszczęcia postępowania. Analizując drugą ze wskazanych w cytowanym przepisie przesłankę w postaci "innych przyczyn", należy wskazać, że praktyka i piśmiennictwo wypracowały pogląd, że ta niezdefiniowana jednoznacznie przesłanka oznacza m. in. te postępowania, dla których w ustawach celnych lub podatkowych, o ile znajdują zastosowanie w sprawach celnych, nie można znaleźć podstawy prawnej do rozpatrzenia żądania wniosku w trybie postępowania podatkowego. Można rozważać wszczęcie takiego postępowania i następnie umorzenie go, choć względy ekonomiki procesowej przeczą takiej praktyce. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należy mieć przede wszystkim na uwadze, że stanowił on załatwienie wniosku strony z dnia [...] w zakresie "umożliwienia skarżącemu dokonania oględzin samochodu osobowego marki [...], nr nadwozia [...] w miejscu jego przechowywania, przy udziale wybranego przez niego rzeczoznawcy majątkowego, celem ustalenia rzeczywistego ubytku wartości tego samochodu, wywołanego ponad pięcioletnim zajęciem przez organy celne". Poza takim żądaniem strona domagała się także w przedmiotowym wniosku udzielenia informacji o wyniku innego postępowania odwoławczego oraz "uruchomienia procedury tranzytu T1". Organ jednak wyraźnie wyodrębnił do rozstrzygnięcia poszczególne żądania, uwzględniając również wcześniejszą korespondencję. Abstrahując nawet od okoliczności, że w momencie składania wniosku organy celne nie posiadały już spornego auta, które zostało wydane dnia [...] - a więc nie miały faktycznej możliwości pozytywnie załatwić wniosku strony, to istotę rozstrzygnięcia stanowi ustalenie, że nie ma w przepisach prawnych podstawy do wszczęcia postępowania o takim przedmiocie. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, kiedy można przeprowadzać oględziny rzeczy, zasadnie podkreślając, że działanie takie mieści się w obrębie postępowania dowodowego prowadzonego w ramach już wszczętego postępowania. Nie ma innych postępowań, które odpowiadałyby treści żądania strony. Organy mają obowiązek działania w granicach prawa, co zabiera im swobodę samodzielnego, pozaustawowego kreowania postępowania, w ramach którego realizowałyby swoje ustawowe kompetencje. Z powyższych względów samo uznanie przez organ w zaskarżonej decyzji, że postępowanie nie może być wszczęte z innych przyczyn, przesądzało już o odmowie wszczęcia postępowania. Stąd nie było niezbędne dla wydania zaskarżonego postanowienia przesądzenie przez organ o tym, czy wnioskodawca mógłby być stroną takiego postępowania, skoro nie ma postępowania o takim przedmiocie. Zarówno skarga, jak i pisma, na które powołuje się strona, podnoszą szereg okoliczności i zarzutów, które mijają się z istotą rozstrzygnięcia w sprawie. Nie można bowiem z odmowy wszczęcia niniejszego postępowania wyprowadzić wniosku, że działanie takie narusza przepis art. 241 § 1 Kodeksu celnego z dnia 09 stycznia 1997r. Postępowanie, ani zaskarżone postanowienie w niniejszej sprawie nie przesądzają o kwestii naruszenia art. 241 § 1 Kodeksu Celnego, ani o tym czy strona skarżąca w postępowaniu dotyczącym uregulowania sytuacji prawnej spornego samochodu mogła mieć status strony albowiem pozostaje to poza istotą rozstrzygnięcia. Są to kwestie, które mogą być przedmiotem w innych postępowaniach, ale ich wynik i tak nie zmieniłby treści zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Jednocześnie na podstawie art. 225 orzeczono o zwrocie nadpłaconego wpisu sądowego, który w takiej wysokości został uiszczony bez wzywania strony przez Sąd.