I SA/Bd 836/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 05 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ,,S." Sp. z o.o. w N. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług należnego z tytułu importu towaru postanowił odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 2000 zł skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na trudną sytuację finansową, w jakiej się znalazła od momentu wszczęcia postępowań podatkowych przez organ celny tj. od 2009r. Podniosła, że sukcesywnie notuje się spadek obrotów i obniżanie konkurencyjności na rynku świadczonych usług. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr) strona skarżąca posiada środki pieniężne na rachunku bankowym w wysokości 141,08 zł (BNP PARIBAS), za ostatni rok obrotowy uzyskała zysk w kwocie 51.395,93 zł, zaś wielkość kapitału zakładowego opiewa na kwotę 350.000 zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 09 października pełnomocnik Spółki przedłożył: sprawozdanie finansowe za 2011r., kopię zeznania podatkowego za ten rok, odpis deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za okresy styczeń-czerwiec 2012r. stan środków pieniężnych w kasie za okres lipiec -wrzesień 2012r., zestawienie należności i zobowiązań spółki na dzień 30 września 2012r. Postanowieniem z dnia 09 listopada 2012r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia pismem z dnia 27 listopada 2012r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sprzeciw wskazując, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Strona podniosła, że przedstawiony przez nią bilans nie obejmował bilansu oddziału w H., który to oddział zakończył rok 2011 stratą przewyższającą wygenerowane zyski wskazane bilansem firmy S. w N. S.. Bilans ten jednak jest w dalszym ciągu opracowywany, wstępna zaś relacja z prowadzonych prac księgowych wskazuje na stratę oddziału w H. pochłaniającą zyski jednostki macierzystej z N. S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej ustawa p.p.s.a.). w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 2 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających sądowi na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, są więc, co do zasady, okoliczności przytoczone w stosownym wniosku (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Strona winna mieć przy tym świadomość, że wnosząc o omawiane zwolnienie musi uprawdopodobnić w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Na jej korzyść przemawia zamysł ustawodawcy, który nie obciążył wnioskującego obowiązkiem udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia odpowiednich faktów. Jednocześnie informacja ta powinna być na tyle szczegółowa, by możliwa była ocena realnej sytuacji finansowej strony. Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez skarżących kosztów związanych prowadzeniem przez nich postępowania sądowoadministracyjnego (por. art. 199 p.p.s.a.), które są dochodem Skarbu Państwa (por. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Stąd konieczne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy, celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa (w procesie), bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Zatem do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Mając na uwadze powyższe regulacje należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że jak wskazano wyżej zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego, zgodnie z art. 199 ustawy p.p.s.a., natomiast odstępstwem od tej zasady jest przyznanie prawa pomocy. W ocenie sądu, mając na uwadze powyższe rozważania, przedstawiona przez stronę skarżącą we wniosku o udzielenie prawa pomocy sytuacja materialna nie pozwala stwierdzić, iż upawdopodoniła ona, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 350.00,00 zł; stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi 141,08 zł. Z przedstawionej na wezwanie referendarza kopii zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) CIT-8 za rok 2011 wynika, że spółka osiągnęła dochód w wysokości 169.720,92 zł. Z kolei ze sprawozdania finansowego spółki (bez oddziału w H.) za 2011r. , sporządzonego w dniu 26 czerwca 2012r. wynika, że w 2010r. spółka osiągnęła stratę w wysokości 170.055,24 zł, zaś w 2011r. zysk netto w kwocie 51.395,93 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wszczętym tym wnioskiem postępowaniu strona wskazuje na swoją trudną sytuację finansową umożliwiającą uiszczenia kosztów sądowych od zainicjowanych złożonymi skargami spraw toczących się przed tutejszym Sadem. Akcentuje, iż łącznie koszty wpisu w tych sprawach wynoszą 9.000,00 zł. Wskazuje ponadto na stratę oddziału w H. pochłaniającą zyski jednostki macierzystej z N. S.. W ocenie Sądu powyższa argumentacja, w kontekście jej wpływu na przyznanie stronie prawa pomocy w oparciu o przesłankę określoną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, nie znajduje odzwierciedlenia w przedstawionych przez stronę dokumentach i informacjach bądź stoi z nimi w sprzeczności. Wskazać przede wszystkim należy, że wbrew twierdzeniom strony jak wynika ze sprawozdania z działalności firmy oraz złożonego zeznania podatkowego za rok 2011 spółka wygenerowała w ubiegłym roku zysk. W sprawozdaniu w odróżnieniu od wniosku Spółka postrzegając swoją sytuację nie ocenia jej negatywnie. W punkcie "Przewidywane kierunki działania Spółki na 2012r." wskazuje się, że "Spółka zamierza nadal kontynuować i rozwijać działalność w dotychczasowych kierunkach [...] W celu zwiększenia przychodów Spółka zamierza rozszerzyć wachlarz oferowanych usług [...] Dzięki tym wszystkim działaniom Spółka zdobędzie nowych klientów i znacznie rozszerzy pole swojego działania, co w konsekwencji pozytywnie wpłynie na przychody Spółki". W innym miejscu wskazuje się, że "nie planuje się żadnego zaniechania ani ograniczenia prowadzonej działalności w roku następnym". W punkcie zatytułowanym "Poważne zagrożenia dla kontynuacji działalności" widnieje zapis " Spółka będzie kontynuowała w dającej się przewidzieć przyszłości działalność w niezmniejszonym istotnie zakresie. Według stanu na 31.12.2011r. oraz do dnia sporządzenia sprawozdania finansowego wobec naszej Spółki nie jest prowadzone żadne postępowanie upadłościowe, ugodowe, układowe lub likwidacyjne." Podkreślenia wymaga fakt, iż przedmiotowe sprawozdanie zostało sporządzone w dniu 25.06.2012r. i zatwierdzone przez Prezesa Zarządu w dniu 26.06.2012r. Sprawozdanie nie potwierdza stawianej we wniosku tezy o kiepskiej kondycji firmy. Wręcz przeciwnie, Spółka ocenia swoją sytuację jako na tyle stabilną, że planuje i przewiduje dalszy rozwój działalności w celu zwiększenia przychodów. Wprawdzie w przesłanym raporcie kasowym/bankowym dotyczącym konta Spółki w BNP Paribas na dzień 30 września 2012r. widnieje saldo 140,08 zł. jednak po pierwsze wbrew wezwaniu wnioskodawca nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Taki wyciąg pozwoliłby na ocenę realnych przepływów finansowych na koncie Spółki. W tym kontekście wskazać należy, że ze złożonych kopii deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za miesiące od stycznia do czerwca 2012r. wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, która generuje obrót. Wskazana w deklaracjach podstawa opodatkowania w podatku należnym stanowi odpowiednio kwoty: 209.904 zł (styczeń 2012r.), 156.048 zł (luty), 68.589 zł (marzec), 110.378 zł (kwiecień), 148.559 zł (maj) i 78.008 zł (czerwiec 2011r.). Jednocześnie z raportu kasowego wynika, że Spółka w dniu 30 września 2012r. dysponowała środkami finansowymi w gotówce w wysokości 38.484,81 zł. Związku z powyższym mimo braku szczegółowych danych wynikających choćby z wyciągu z konta bankowego nie można stwierdzić, że Spółka utraciła płynność finansową, a co z tym idzie że jej sytuację finansową można ocenić jako złą. W konsekwencji nie można stwierdzić, że spółka uprawdopodobniła, iż jej sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie strona skarżąca zainicjowała postępowanie w pięciu sprawach zawisłych przed tut. Sądem, to jednak ich opłacenie na obecnym etapie postępowania sprowadza się do uiszczenia łącznie kwoty 9000 zł, zaś jak wskazano wyżej Spółka nie uprawdopodobniła, że wykracza to poza jej możliwości płatnicze. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.