I SA/Bd 852/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 852/12 UZASADNIENIE Wraz ze skargą na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach L. N. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała na brak środków finansowych. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z czwórką małoletnich dzieci. Wnioskodawczyni podała , że uzyskuje dochód w kwocie 1500 zł z tytułu otrzymywanych na dzieci alimentów oraz , że korzysta z pomocy rodziny. Oświadczyła, że posiada dwa mieszkania o łącznej powierzchni ok. [...] m²oraz [...] ha nieużytków rolnych. Podała ponadto, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Nie podała żadnych informacji na temat wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem. W wykonaniu zarządzenia referendarza z dnia 27 września 2012 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270, dalej p.p.s.a.), zobowiązano skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów i oświadczeń obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Na powyższe wezwanie pełnomocnik strony w piśmie z dnia 9 października wskazał, że źródłem utrzymania skarżącej oraz jej rodziny są alimenty otrzymywane na nieletnie dzieci; skarżąca nie składała zaznania podatkowego za 2011 r.; nie posiada rachunków bankowych ani lokat terminowych; nie korzysta z pomocy opieki społecznej; posiada samochód osobowy marki [...] z 2004r.; opłaty związane z utrzymaniem domu były realizowane przez właściciela domu, który jest ojcem dzieci skarżącej. Ponadto skarżąca otrzymuje pomoc finansową od rodziców. Postanowieniem z dnia 16 października 2012r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uzasadniając, że wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 25 października 2012r. pełnomocnik wnioskodawcy nie zgodził się z twierdzeniem zawartym w postanowieniu referendarza, że wyjaśnienia skarżącej budzą wątpliwości. Podał, że źródłem utrzymania jej i dzieci, są alimenty wpłacane przez ojca tych dzieci, zaś opłaty związane z utrzymaniem domu realizowane były przez właściciela domu. Skoro alimenty oczywiście nie pozwalają na pokrycie bieżących wydatków, jedynie wsparcie rodziców pozwala utrzymać pięcioosobową rodzinę. Odnosząc się do posiadanego przez stronę samochodu, wyjaśnił, że w znacznej mierze utrzymanie tego auta możliwe jest także dzięki wsparciu rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy wyjątkowy charakter prawa pomocy, bowiem instytucja ta może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie. W konsekwencji prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Z kolei koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, w tym wpis i opłatę kancelaryjną, oraz zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 1 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa na urzędowym formularzu stosowny wniosek (art. 252 § 2 p.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie jej sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej. Jednakże w razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny, wybiórczy powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe regulacje należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż we wniosku strona oświadczyła, że uzyskuje dochód w kwocie 1500 zł z tytułu otrzymywanych na dzieci alimentów oraz , że korzysta z pomocy rodziny. Posiada dwa mieszkania o łącznej powierzchni ok. [...] m² oraz [...] ha nieużytków rolnych. Podała ponadto, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Nie podała też żadnych informacji na temat wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego Sąd wezwał ją na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Pełnomocnik skarżącej przedłożył jedynie oświadczenie powielające w zasadzie wcześniej informacje, nie przedstawiając żadnych dokumentów je potwierdzających. W konsekwencji uznać należy, że składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy, z naruszeniem spoczywającego na stronie obowiązku nie wykazała i nie udokumentowała podnoszonych we wniosku okoliczności. Zatem w ocenie Sądu nie uprawdopodobniła, że jej sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku. Skarżąca oprócz ogólnych stwierdzeń, że nie posiada środków finansowych, korzysta z pomocy rodziny oraz pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi uchyliła się od przedstawienia rzetelnych informacji pozwalających ustalić jej sytuację finansową. Nie przedłożyła informacji obrazujących wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego czy też codziennym utrzymaniem rodziny. Nie podała informacji na temat źródła pochodzenia oraz wysokości środków koniecznych dla utrzymania posiadanych prze siebie mieszkań. Nie wskazała w jakiej wysokości otrzymuje pomoc od członków rodziny. W związku z powyższym w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącej, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżąca jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na brak możliwości oceny sytuacji skarżącej wpływają ponadto takie okoliczności jak posiadanie przez nią nieruchomości o znacznej wartości czy też fakt, że swoich oświadczeń nie udokumentowała przedstawiając jakiekolwiek pisemne dowody chociażby odnośnie ponoszonych wydatków czy też dotyczących otrzymywanych środków pieniężnych z tytułu alimentów. W tych okolicznościach brak właściwej oceny możliwości finansowych skarżącej w kontekście szczególnego charakteru instytucji prawa pomocy, jako skierowanej do osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną nie pozwala na jej zastosowanie w przypadku wnioskodawczyni. W świetle powyższego Sąd uznał, iż skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.