I SA/Bd 86/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-03-07
Skład orzekający: Mirella Łent, Halina Adamczewska – Wasilewicz, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, gdy strona skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną i zdrowotną, pomimo wezwania do ich złożenia?Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ strona skarżąca nie wykazała, zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, że jej trudna sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwia opłacenie należności lub pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, a strona nie przedstawiła wymaganych dokumentów, mimo wezwania.Stan faktyczny
Skarżąca W. G. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na brak możliwości ich uregulowania, status bezrobotnej, brak dochodów od 2012 roku (poza stypendium w 2016 r.) oraz pomoc teściowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając brak całkowitej nieściągalności i niewykazanie przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną i zdrowotną, mimo wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę
W dniu [...] czerwca 2017r. W. G. (skarżąca) wystąpiła
o umorzenie należności z tytułu składek, uzasadniając wniosek brakim możliwości uregulowania zobowiązań. Podniosła, że do kwietnia 2017 r. zarejestrowana była jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. W 2016r. uczestniczyła w kursie zorganizowanym przez PUP w I., z tego tyt. uzyskała stypendium w kwocie 1994,80 zł i był to jedyny dochód osiągnięty od 2012 roku. Dodała, że po ukończeniu kursu nie otrzymała żadnej propozycji pracy, poszukiwanie pracy indywidualnie również nie przyniosło rezultatu. Strona stwierdziła, że jej egzystencja jest zagrożona, a w kwestiach żywieniowych pomaga jej teściowa, która ma 81 lat i utrzymuje się z niewielkiej emerytury. Wyjaśniła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, który również jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów.
Decyzją nr [...] z [...] września 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, z powodu nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności, o której stanowi art. 28 ust. 2 i 3 oraz z uwagi na brak podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, dalej "u.s.u.s.").
W wyniku złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżoną decyzją z dnia 29 listopda 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2017r. uznając, że brak jest przesłanek jednoznacznie przemawiających za umorzeniem należności.
W uzasadnieniu organ rozpatrując sprawę pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle przepisów art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie taki stan nie zachodzi. Organ podał, że w przepisie tym wymieniono siedem przypadków,
w których zachodzi całkowita nieściągalność należności. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności składkowych. W tym kontekście organ podał, iż ustalono, że wobec majątku skarżącej jest prowadzone administracyjne postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 28 ust 3 pkt. 5 u.s.u.s. Zakład może umorzyć należności składkowe w przypadku gdy, Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ wyjaśnił przy tym, że wszczęcie i formalne przeprowadzenie egzekucji oznacza w konsekwencji konieczność stwierdzenia jej bezskuteczności w sposób zgodny z odpowiednimi przepisami ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji. O przesłance "bezskutecznej egzekucji" można mówić wyłącznie jeżeli nie ma wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku zobowiązanego, a taką pewność daje tylko stosowny akt organu egzekucyjnego.
W ocenie Zakładu do sytuacji strony nie ma również odniesienia art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Organ podał, że wprawdzie skarżąca faktycznie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i z tego tytułu utraciła źródło dochodu, jednak posiada ona majątek nieruchomy, na którym Zakład, jako wierzyciel dokonał zabezpieczenia poprzez wpisanie hipoteki. Organ podkreślił, że jak skarżąca sama stwierdziła, aktualnie postępowanie egzekucyjne wobec jej majątku prowadzi również inny organ egzekucyjny tj. Komornik Sądowy, a kwota zobowiązań to ok. 180 tyś. zł. W tych okolicznościach uznanie przez Zakład, że występują przesłanki całkowitej nieściągalności, również
w oparciu art. 28 ust. 3, pkt 6 u.s.u.s. byłoby działaniem przedwczesnym i wręcz nieracjonalnym.
Ponadto rozstrzygając o odmowie umorzenia należności organ rozpatrzył sytuację strony pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s., dających możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności oraz w wydanym na podstawie tego przepisu Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne
(Dz.U. nr 141, poz. 1365), zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Organ w tym kontekście przedstawił ustaloną w trakcie postępowania sytuację strony. Podkreślił przy tym, że w złożonym w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie powołała ona dodatkowych argumentów, nie wskazała również aby jej sytuacja finansowa, rodzinna i zdrowotna uległa zmianie od momentu wydania przez Zakład decyzji z [...] września 2017r. Wskazano, że zgodnie z danymi uzyskanymi z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wpis o działalności gospodarczej został wykreślony z rejestru [...] czerwca 2016r. Aktualnie skarżąca nie jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych. W dniu [...] kwietnia 2017r. została wyrejestrowana z PUP
w I.. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym majątkowym oraz sytuacji materialnej wynika, że wnioskodawczyni ma 52 lata, jest mężatką, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Ponadto oświadczyła, że nie pracuje, nie pobiera emerytury lub renty, nie osiąga dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z Urzędu Pracy, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Stwierdziła również, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem, w tym
z tytułu: miesięcznych opłat (np. czynsz) - 500,00 zł, opłat eksploatacyjnych (energia elektryczna, gaz, woda , opał, itp.) - 400,00 zł, leczenia ( np. wykup leków, badania, wizyty lekarskie) - 100,00 zł. Ponadto skarżąca potwierdziła, że posiada inne zobowiązania w kwocie ok. 180.000,00 zł, których dochodzeniem zajmuje się komornik sądowy. Oświadczyła, że jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 66 m2. Podała ponadto, że w 2014r. usunięto jej guz piersi, leczy się onkologicznie oraz leczy depresję w poradni zdrowia psychicznego.
Organ wskazał, że stwierdzenia zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym nie zostały potwierdzone przez skarżącą żadnym dowodem. W związku z tym nie wyjaśniona przez stronę pozostaje kwestia jej utrzymania, w tym źródła dochodu z jakiego ponosi wydatki wykazane w oświadczeniu. Organ stwierdził, że analizując jej aktualną sytuację materialną, tylko w oparciu o złożone oświadczenie
z [...] czerwca 2017r., można byłoby uznać, że nie jest ona łatwa. Jednak ostateczna ocena stanu faktycznego winna mieć miejsce na podstawie dostarczonych przez skarżącą dokumentów, a takie w trakcie postępowania nie zostały złożone. W złożonym wniosku o umorzenie i oświadczeniu skarżąca podała, że nie posiada żadnego źródła dochodu, w kwestiach żywieniowych pomaga teściowa oraz, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W tym kontekście organ wyraził wątpliwość z jakiego źródła wnioskodawczyni pokrywa wydatki np. na zakup środków czystości lub odzież i z jakich środków pokrywa deklarowane wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, opłatami eksploatacyjnymi i leczeniem.
Również w odniesieniu do stanu zdrowia skarżącej organ podniósł, że nie przedłożyła ona jakiegokolwiek zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego chorobę nowotworową lub depresję czy też orzeczenia, które potwierdzałoby, że stan zdrowia ogranicza lub uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, a tym samym uzyskiwanie dochodów.
W konsekwencji oceniając sprawę w zakresie przepisów umożliwiających umorzenie należności ze względu na ważny interes zobowiązanego w tym § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003r., organ stwierdził, że występuje w niej szereg informacji niepotwierdzonych przez stronę dowodami. Wyjaśnił, że skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, to znaczy, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy.
Mając na uwadze powyższe fakty oraz to, że zadłużenie nie powstało w wyniku zdarzenia losowego, organ uznał, że w omawianym przypadku brak jest udokumentowanych przesłanek pozwalających na umorzenie należności.
Zakład wskazał przy tym na szczególny charakter należności z tytułu składek
i wyjaśnił, że ewentualne umorzenie zadłużenia wobec ZUS stałoby w sprzeczności
z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych. Zdaniem organu nawet fakt znajdowania się w trudnej sytuacji finansowej nie może uwalniać płatników od obowiązku opłacania wymaganych prawem składek i skutkować automatycznym umarzaniem zaległości z tego tytułu. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Na zakończenie rozstrzygając o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek organ powołał się na uznanie administracyjne.
Konkludując organ stwierdził, że okoliczności sprawy nie uzasadniają umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 oraz 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Stwierdziła, że nie zgadza się
z zaskarżonym rozstrzygnięciem i podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 - t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje to, że w dniu [...] czerwca 2017 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem
o umorzenie należności z tytułu składek, w którym powołała na brak możliwości uregulowania zobowiązań. Ponadto wskazała na to, iż do kwietnia 2017r. zarejestrowana była jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, w 2016r. uczestniczyła
w kursie zorganizowanym przez PUP w I., z tego tyt. uzyskała stypendium w kwocie 1994,80 zł i był to jedyny dochód osiągnięty od 2012 roku, po ukończeniu kursu nie otrzymała żadnej propozycji pracy, poszukiwanie pracy indywidualnie również nie przyniosło rezultatu, jej egzystencja jest zagrożona, a w kwestiach żywieniowych pomaga teściowa, która ma 81 lat i utrzymuje się z niewielkiej emerytury, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, który również jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów.
Bezspornie ustalono, że wobec majątku skarżącej jest prowadzone administracyjne postępowanie egzekucyjne. Zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i z tego tytułu utraciła źródło dochodu. Posiada majątek nieruchomy, na którym Zakład, jako wierzyciel dokonał zabezpieczenia poprzez wpisanie hipoteki. Postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej prowadzi również Komornik Sądowy, a kwota zobowiązań to ok. 180 tys. zł. Wpis działalności gospodarczej został wykreślony z rejestru [...] czerwca 2016r. Aktualnie skarżąca nie jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych. W kwietniu 2017r. została wyrejestrowana z PUP
w I.. Bezspornym i znajdującym potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym pozostaje również to, że stwierdzenia zawarte w złożonym oświadczeniu
o stanie rodzinnym i majątkowym nie zostały poparte przez skarżącą żadnym dowodem.
Wojewódzki Sąd administracyjny wyjaśnia, że do postępowania odwoławczego mają zastosowanie wszystkie zasady postępowania administracyjnego, w tym zasada praworządności i dochodzenia w postępowaniu do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), znajdująca rozwinięcie w unormowaniach art. 77 § 1, 80 i 81 k.p.a.
z których wynika obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie odwoławcze pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja organu I instancji odpowiada prawu czy też wydana została z jego naruszeniem oraz na wydanie stosownej decyzji, w której uzasadnieniu organ odwoławczy obowiązany jest zawrzeć wszystkie elementy uzasadnienia wskazane w art. 107 k.p.a. Przede wszystkim należy stwierdzić, że postępowanie dowodowe ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego
w kontekście określonej normy prawa. Jednocześnie oceny występowania przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należy dokonać w oparciu o wszelkie dostępne dowody pozwalające stwierdzić, czy wnioskujący o umorzenie rokuje spłatę w przyszłości swoich zobowiązań, mając na uwadze konieczność ochrony interesu publicznego w tego rodzaju sprawach.
W sprawie organy prawidłowo przywołały podstawę rozstrzygnięcia
w niniejszej sprawie, którą stanowił przepis art. 28 u.s.u.s. Przepis ten w ust. 1-3a stanowi, że 1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. 2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. 3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek
o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn,
o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zapisano, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Należy wskazać, że wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek a zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia tych należności. Przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2016 r., II GSK 1694/14). Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2012 r. sygn. ii GSK 1322/11, w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 s.u.s. mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS.
Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, o czym stanowi art. 28 ust. 3a u.s.u.s., mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przesłanki te ujęte zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności
z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"), zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych
w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Kwestia zaistnienia, to jest wystąpienia albo braku wystąpienia, którejś
z powyżej przywołanych materialnoprawnych podstaw do umorzenia należności z tytułu składek wyjaśniona być powinna z zachowaniem procesowych wymagań wynikających z przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a.").
WSA stwierdził, że powyższy bezsporny stan faktyczny oraz stan prawny, została prawidłowo przyjęty, zrozumiany i zastosowany w sprawie.
Za istotę sporu uznano to, że skarżąca nie załączyła do sprawy żadnych dowodów. Należy podkreślić, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. opiera się na stwierdzeniu "jeżeli zobowiązany wykaże". Zatem to na skarżącej spoczywał ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do umorzenia zaległości. Orzeczenie organu zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. To na osobie ubiegającej się
o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków, sytuacji rodzinnej czy zdrowotnej. W sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że organ nie może ocenić sytuacji wnioskodawcy i musi odmówić umorzenia zaległości. Należy zatem wskazać, że ciężar argumentacji przedstawianej na potwierdzenie prawa do umorzenia zaległości zawsze obciąża wnioskodawcę, gdyż to on zna swoją sytuację i to on jest w stanie wybrać, dotrzeć, zgromadzić i przedstawić dowody na potwierdzenie swojego stanowiska. Rolą organu, w tym wypadku ZUS, jest takie prowadzenie postępowania, by wnioskodawca wiedział czego oczekuje się od niego w postępowaniu administracyjnym, by wszystkie możliwe dowody były zgromadzone i na koniec rolą ZUS jest ich ocena według reguł prawa.
Analizując sprawę w powyższym kontekście, Sąd doszedł do przekonania, że organy wywiązały się ze swych obowiązków. Oceniono wniosek stosownie do jego treści, zgromadzono wszystkie możliwe dowody, [...] października 2017 r. skierowano do skarżącej pismo, w którym poinformowano o możliwości przedłożenie dokumentów mogących mieć wpływ na rozpatrzenie przedmiotowego wniosku (pismo odebrał Pan P. G. określony w zwrotnym potwierdzeniu odbioru jako pełnomocnik), czyli wezwano skarżącą do przedstawienia dokumentacji na okoliczności przez nią podnoszone.
Organ trafnie analizując aktualną sytuację materialną skarżącej, w oparciu
o złożone oświadczenie z [...] czerwca 2017 r., uznał, że w formie opisanej, nie jest ona łatwa. Prawidłowo ocenił, że jednak ostateczna ocena stanu faktycznego winna mieć miejsce na podstawie dostarczonych przez skarżącą dokumentów, a takie w trakcie postępowania nie zostały złożone. Zgodnie z pismem przyjął, że w złożonym wniosku
o umorzenie i oświadczeniu stwierdzono, że skarżąca nie posiada żadnego źródła dochodu, w kwestiach żywieniowych pomaga teściowa oraz, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Trafnie określono wątpliwość co do tego z jakiego źródła skarżąca pokrywa wydatki np. na zakup środków czystości lub odzież i z jakich środków pokrywa deklarowane wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, opłatami eksploatacyjnymi i leczeniem? Poprawnie przyjmuje, że skarżąca nie przedłożyła zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego chorobę, na którą się powołuje czy orzeczenia, które potwierdzałoby, że stan zdrowia ogranicza lub uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, a tym samym uzyskiwanie dochodów. Słusznie zauważono, że w decyzji Zakładu z [...] września 2017r. kwestia braku dokumentacji lekarskiej potwierdzającej stan zdrowia była podnoszona i mimo to, korzystając z prawa do złożenia wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy takich dowodów skarżąca nie przedstawiła.
Dodatkowo należy stwierdzić, że uzasadnienie decyzji jest pełne i jasne. Spełnia formalne wymogi prawa.
Na koniec Sąd podkreśla, że również jak lakoniczne było stanowisko wyrażane w trakcie postępowania administracyjnego, tak lakoniczną była treść skargi. Tutaj skarżąca poprzestała na złożeniu wniosku o uchylenie decyzji, wyrażeniu braku zgody na nią w całości i określenie argumentów w niej zawartych jako chybionych. Takie skrótowe przedstawienie stanowiska nie pozwala obecnie Sądowi na odpowiedź konkretnie na to dlaczego skarżąca uważa, że decyzja narusza prawo, a więc zastosowanie art. 145 p.p.s.a.
Dlatego też stosownie do art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent U. Wiśniewska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło