I SA/Bd 870/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz J. U.kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r. J. U. (dalej także Skarżący), powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., zwrócił się, za pośrednictwem Prezydenta M. [...], o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] za lata 2016-2019. Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Inne (dalej także: Kolegium, SKO, organ) odmówiło: 1) wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie [...]zł; 2) wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie [...]zł; 3) wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie [...]zł. Kolegium wyjaśniło, że Wnioskodawca dochodził wznowienia postępowania na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją RP orzekł Trybunał Konstytucyjny. Organ podał, że zgodnie z art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), wznowienie postępowania z tej przyczyny (art. 240 § 1 pkt 8 lub 11 Ordynacji podatkowej) następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt SK 39/19, na który powołał się Wnioskodawca, wszedł w życie w dniu [...] marca 2021 r. (Dz.U. 2021 r., poz.401). Żądanie wznowienia postępowania złożono do organu I instancji w dniu [...] czerwca 2021 r., który przekazał je według właściwości do Kolegium w dniu [...] lipca 2021 r. Wskazując na powyższe organ stwierdził, że żądanie wznowienia postępowania zawarte we wniosku złożonym w dniu [...] czerwca 2021 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Stąd wniosek o wznowienie postępowania załatwiono odmownie. Od tej decyzji Skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości w celu rozpoznania uprzednio zgłoszonego wniosku o przywrócenie terminu lub przystąpienie do procedury zmierzającej do stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w pkt. 1-3 zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2021 r. Decyzją z dnia [...] października 2021 r. Inne utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniosło, że uchybienie terminowi w postępowaniu podatkowym zachodzi wówczas, gdy czynność procesowa nie została dokonana przez stronę w oznaczonym dla tej czynności czasie. Przywrócenie terminu następuje wyłącznie na wniosek strony. Organ podatkowy nie może przywrócić terminu z urzędu. Przesłanką przywrócenia terminu jest zaś brak winy w uchybieniu terminowi. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Organ stwierdził, że brak wiedzy podatnika o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjności przepisu będącego podstawą prawną decyzji nie mieści się w pojęciu braku winy. Jednocześnie z podaniem o przywrócenie terminu należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy organ stwierdził, że do wniosku z dnia [...] czerwca 2021 r., przesłanego do Kolegium za pośrednictwem Prezydenta M. [...], o wznowienie postępowań podatkowych zakończonych ostatecznymi decyzjami organu odwoławczego, Skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie. Ten fakt potwierdził zresztą w rozpatrywanym odwołaniu informując, że takowy złożył dopiero przy nieopisanym bliżej odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2021 r. Zdaniem organu, niespornym jest zarazem, że Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowań po upływie miesięcznego terminu do jego wniesienia. W tych okolicznościach, w ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja z [...] września 2021 r. jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej wzruszenia. Kolegium wyjaśniło ponadto, że w sytuacji, kiedy Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność przepisu, który stanowił podstawę do wydania ostatecznej decyzji podatkowej, jedynym środkiem nadzwyczajnym do jej zmiany jest "instytucja wznowienia postępowania", z zachowaniem wszystkich reguł wymaganych do jej uruchomienia, a przede wszystkim złożenia wniosku w zakreślonym terminie. Stwierdzenie nieważności jest zaś odrębnym środkiem nadzwyczajnym służącym do eliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji podatkowych. Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji zostały zawarte w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej i w tym zakresie nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo organ podkreślił, że przesłanki wymienionych trybów nadzwyczajnych nie mogą być stosowane zamiennie w tym znaczeniu, że okoliczności uprawniające do żądania wznowienia postępowania nie uzasadniają jednocześnie prawa do żądania stwierdzenia nieważności. Skarżący nie zgadzając się z tą decyzją złożył skargę do tut. Sądu, zarzucając: 1) rażące naruszenie procedury dotyczącej całościowego wyjaśnienia sprawy, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej "k.p.a." oraz art. 77 § 1 k.p.a. Podniósł, że Kolegium podeszło do sprawy w sposób zbyt formalny nie mając na względzie słusznego interesu Skarżącego. Rozpoznanie sprawy nastąpiło jedynie pod kątem uchybień czysto formalnych dotyczących przekroczenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami SKO z dnia [...].12.2016 r. sygn. [...], z dnia [...].11.2018 r. [...], z dnia [...].05.2019 r. [...], utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta M. [...]. Skarżący wskazał, że wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych merytorycznie w/w decyzjami, a SKO i Prezydent M. wniosek ten wyraźnie pominęli. Takie działanie stanowi poważną przesłankę rażącego naruszenia prawa, ponieważ w/w organy miały niejako obowiązek zbadania z urzędu zasadności tego wniosku; 2) rażące naruszenie treści i przesłania sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. SK 39/19, który został opublikowany 3 marca 2021 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 401 poprzez pominięcie faktu, że sentencja tego wyroku jest niewątpliwie źródłem prawa, a więc nakłada na organy władzy publicznej i sądowej obowiązek jego powszechnego stosowania. Strona podkreśliła, że niezależnie od faktu, iż wyrok ten jest przesłanką procesową do wznowienia konkretnego postępowania administracyjnego, cywilnego itd., to jest on także przepisem prawa materialnego, którego naruszenie i niestosowanie stanowi samoistną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji merytorycznej. Tak więc, zdaniem Skarżącego, Inne powinno z urzędu uchylić (stwierdzić nieważność) w/w decyzji i nakazać Prezydentowi M. [...], aby ten podjął stosowne decyzje podatkowe z uwzględnieniem sentencji w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] lutego 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2022 r. (k. 22 akt sądowych). Wcześniej Skarżący został poinformowany także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r. Skarżący, powołując się o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, wniósł o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] za lata 2016-2019. Samorządowy organ podatkowy odmówił wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzjami ostatecznymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego: . z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r.; . z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta M. [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 r.; . z dnia [...] maja 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta M. [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2019 r. z uwagi na to, że żądanie strony zostało wniesione po upływie miesiąca od wejścia w życie powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Organ wskazał, że wyrok ten wszedł w życie w dniu [...] marca 2021 r., natomiast żądanie wznowienia postępowania strona wniosła w dniu [...] czerwca 2021 r. Należy zauważyć, że w myśl art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postepowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej [...], ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie natomiast z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że termin wynikający z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest terminem zawitym (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1126/14; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 318/15). Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). W rozpatrywanej sprawie w grę wchodzi regulacja zawarta w 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19, gdyż termin wynikający z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest terminem zawitym. Należy zauważyć, że w związku ze stanem epidemii ustawodawca wprowadził szereg przepisów szczególnych mających na celu zminimalizowanie negatywnych skutków prawnych związanych z nadzwyczajną sytuacją, w tym dotyczących biegu terminów prawa materialnego i procesowego. Na tle poprzednio obowiązującej regulacji zawartej w art. 15zzr ustawy COVID-19 zawierającej podobne przepisy co art. 15zzzzzn2 ust. 1 (w tym pkt 5), NSA w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4485/21 wyraził pogląd, że wykładni zawartego w art.15zzr ustawy COVID-19 (obecnie w art. 15zzzzzn2 ust. 1) pojęcia "prawo administracyjne" należy nadać szerokie rozumienie, " (...) a więc, że przepis ten reguluje bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidzianych w regulacjach prawnych, które zaliczyć można do szeroko rozumianego prawa administracyjnego - w tym i prawa podatkowego (...)". Sąd w składzie orzekającym ten podgląd w pełni podziela i uważa, że odnosi się to także do terminów zawitych zawartych w Ordynacji podatkowej, a więc także wynikającego z art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Od przewidzianego w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19 obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego (w tym w Ordynacji podatkowej), od zachowania którego jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej w okresie stanu epidemii, organ powinien zastosować się do treści powyższego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 923/21). W niniejszej sprawie brak jest dowodów na to, że organ dopełnił powyższy obowiązek. W rezultacie organ naruszył art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 oraz art. 120 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wskazaną regulację zawartą w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1, art. 209 p.p.s.a. T. Wójcik J. Szulc A. Olesińska