I SA/Bd 873/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-03-21
Skład orzekający: Jarosław Szulc, Halina Adamczewska – Wasilewicz, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania, gdy wniosek o wznowienie opierał się na przesłankach z art. 240 § 1 pkt 2 (decyzja wydana w wyniku przestępstwa) i art. 240 § 1 pkt 4 (strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) Ordynacji podatkowej, a organ odwoławczy uznał, że przesłanka z pkt 2 nie została spełniona z powodu braku prawomocnego wyroku skazującego, a przesłanka z pkt 4 została wniesiona z uchybieniem terminu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie narusza prawa. W przypadku przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (decyzja wydana w wyniku przestępstwa), brak jest podstaw do wznowienia bez prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego popełnienie przestępstwa. Natomiast w odniesieniu do przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), wniosek został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu od dnia powzięcia wiadomości o decyzji.Stan faktyczny
Skarżący R. G. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 2014 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych. Wniosek o wznowienie postępowania opierał się na zarzutach, że decyzja została wydana w wyniku przestępstwa oraz że skarżący nie brał udziału w postępowaniu z własnej winy. Organy podatkowe odmówiły wznowienia, wskazując na brak dowodów przestępstwa i uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie z powodu nieuczestniczenia w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę
Decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. określił R. G. (skarżącemu), jako pożyczkobiorcy wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 6.748,00 zł. z tytułu umowy pożyczki środków pieniężnych zawartej w dniu [...] maja 2009r.
W dniu [...] lutego 2014r. do Dyrektora Izby Skarbowej w B. wpłynęło odwołanie od wymienionej decyzji organu pierwszej instancji. W odwołaniu tym podatnik nie podał adresu swojego miejsca zamieszkania lub pobytu. Wobec stwierdzonego braku formalnego, jakim był brak wskazania adresu osoby, od której pochodziło podanie, Dyrektor Izby Skarbowej w B. pozostawił je bez rozpatrzenia.
W dniu [...] września 2015r. skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, określonego decyzją tego organu z dnia [...] stycznia 2014r. W uzasadnieniu powołał się na uchybienia procesowe przedmiotowej decyzji ostatecznej mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie, prowadzące do błędnych ustaleń faktycznych, w tym w szczególności brak możliwości obrony swoich praw, naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej, jak również wprowadzenie w błąd przez organ pierwszej instancji poprzez uznanie sposobu odbioru korespondencji za prawidłowy, czym uniemożliwiono stronie skuteczne zastosowanie środka odwoławczego, a tym samym naruszono prawo do obrony praw podatnika.
Decyzją z dnia [...] listopada 2015r. organ odmówił wznowienia postępowania ze względu na niedopuszczalność z przyczyn formalnych, wskazując, że wniosek nie został oparty o żadną z podstaw wznowienia postępowania. W wyniku złożonego odwołania powyższe rozstrzygnięcie uchylił Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] marca 2016r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, wskazując, iż braki w podaniu w postaci nie wskazania lub niedokładnego wskazania przez stronę podstawy wznowienia są brakami usuwalnymi, i zalecając organowi pierwszej instancji podjęcie czynności mających na celu doprowadzenie do usunięcia wątpliwości co do treści żądania skarżącego, co umożliwiłoby wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.
Rozpatrując sprawę ponownie Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. odmówił wznowienia, na wniosek strony postępowania podatkowego zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, iż niedopuszczalne jest wznowienie postępowania, gdy żądanie strony o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p.") zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 ww. ustawy. Ponadto w decyzji tej organ podatkowy wykazał przyczynę niedopuszczalności wznowienia postępowania z powodu wniesienia przez stronę żądania o wznowienie postępowania na podstawie 240 § 1 pkt 4 O.p. po upływie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości zarówno o wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2014r. jak i rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w B. (adnotacja z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...]
Od ww. decyzji strona złożyła odwołanie, wskutek którego organ odwoławczy decyzją z dnia [...] listopada 2016r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] sierpnia 2016r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie odniósł się co do drugiej objętej żądaniem przesłanki wznowieniowej, jaka określona jest w art. 240 § 1 pkt 2 O.p., tj. zarzutu, że decyzja wydana została w wyniku przestępstwa.
Ponownie rozpoznając sprawę pismem z dnia [...] lutego 2017r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o dowody wskazujące na to, że przedmiotowa decyzja została wydana w wyniku przestępstwa.
W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia [...] lutego 2017r. wskazał, że organ podatkowy świadomie wprowadził go w błąd, w związku z tym decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, co uniemożliwiło stronie złożenia środka odwoławczego w postaci oceny jej poprawności przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. odmówił uchylenia w całości lub w części decyzji z dnia [...] stycznia 2014r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych od zawartej w dniu [...] maja 2009 r. umowy pożyczki środków pieniężnych w wysokości 342.403,44 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji odniósł się merytorycznie do przesłanki z art. 240 § 1 pkt 2 O.p., tj. zarzutu, że przedmiotowa decyzja została wydana w wyniku przestępstwa oraz z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. t.j. sytuacji gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ wskazał, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania ze względu na złożenie wniosku z uchybieniem terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1, do organu nie wpłynął też wniosek o jego przywrócenie.
W złożonym odwołaniu podatnik zarzucił naruszenie norm procesowych. W odniesieniu do postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] stycznia 2014r. podniósł, że umowa przedmiotowej pożyczki została zawarta, jednak w terminie trzech dni odstąpiono od niej na skutek błędu, gdyż pożyczkodawca nie dysponował kwotą umożliwiającą udzielenie pożyczki. W piśmie z dnia [...] lipca 2017r. skarżący ponowił zarzut dotyczący wprowadzenia go w błąd przez organ podatkowy pierwszej instancji poprzez uznanie formy odbioru korespondencji w wyznaczonym przez stronę terminie w siedzibie organu za prawidłowy, co uniemożliwiło skarżącemu zastosowanie środka odwoławczego.
Rozpatrując złożone odwołanie zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił w części decyzję organu pierwszej instancji, gdyż żądanie w zakresie przesłanki określonej w przepisie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. zostało wniesione z przekroczeniem terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. i w tej części umorzył postępowanie oraz utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że inicjując wznowienie postępowania skarżący wskazał na podstawę wznowienia wynikającą z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. - "decyzja wydana została w wyniku przestępstwa" oraz z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. - " strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wbrew twierdzeniom strony, organ I instancji trafnie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła druga z podstaw wznowienia postępowania, określona w przepisie art. 240 § 1 pkt 2 O.p. i zasadnie odmówił uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania, gdyż nie stwierdzono istnienia przesłanki określonej w tym przepisie. Wyjaśniono, że wskazany przepis stanowi, że wznawia się postępowanie jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Muszą być zatem spełnione trzy przesłanki, aby można na tej podstawie wznowić postępowanie. Po pierwsze, musi zostać popełnione przestępstwo. Przy czym wprowadzając tą przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego, ustawodawca posłużył się zwrotem przestępstwa w rozumieniu przepisów prawa karnego (ustawodawca w ustawie Ordynacja podatkowa nie zawarł definicji przestępstwa), a więc zdefiniowanego w kodeksie karnym. Po drugie, fakt popełnienia przestępstwa musi być stwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu, zgodnie z zasadą domniemania niewinności. Jedyny wyjątek dotyczy sytuacji określonej w art. 240 § 2 Ordynacji podatkowej. Po trzecie, pomiędzy faktem popełnienia przestępstwa a wydaniem decyzji objętej wnioskiem o wznowienie zachodzi związek przyczynowy.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej okoliczności wskazane w piśmie z dnia [...] lutego 2017r. dotyczące prawidłowości doręczania pism i dokumentów w siedzibie organu podatkowego w żadnej mierze nie świadczą popełnieniu przestępstwa. Organ podniósł, że skarżący nie przedłożył żadnych dowodów (np. prawomocnych orzeczeń sądowych), które świadczyłby o tym, że decyzja ostateczna Naczelnika Urzędu Skarbowego w I., której uchylenia w trybie nadzwyczajnym się domaga została wydana w wyniku przestępstwa. Zatem przedstawione okoliczności i wyjaśnienia nie mogły stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 2 O.p. Organ podkreślił przy tym, że sam skarżący poddał wątpliwość możliwość zaistnienia przestępstwa wynikającego z przepisu art. 240 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzając; "decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (zakładając, że świadome wprowadzenie w błąd strony traktować można jako przestępstwo)".
Niezależnie od powyższego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej rozpatrując sprawę w toku kontroli instancyjnej stwierdził uchybienia przy wydaniu zaskarżonej decyzji, które rzutują na wynik postępowania odwoławczego. Zdaniem organu, w sytuacji niezachowania przez stronę ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p., niedopuszczalne było wznowienie postępowania i merytoryczne odniesienie się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że jedną z przyczyn niedopuszczalności wznowienia postępowania jest wniesienie przez stronę żądania o wznowienie postępowania, na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p., po upływie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Z akt sprawy a także z zaskarżonej decyzji wynika, iż wiadomość o wydaniu decyzji ostatecznej skarżący powziął w dniu [...] stycznia 2014r. W tym dniu osobiście odebrał przedmiotową decyzję w Urzędzie Skarbowym w I. potwierdzając to własnoręcznym podpisem. W związku z tym termin do wniesienia żądania o wznowienie postępowania, określony w art. 241 § 2 pkt 1 O.p., bezsprzecznie upłynął z dniem [...] lutego 2014r. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania, powołując się m.in. na przesłankę określoną ww. przepisie skarżący złożył w dniu [...] września 2015r., tj. ponad 1,5 roku po upływie miesięcznego terminu, określonego w art. 241 § 2 pkt 1 O.p.
W związku z tym organ I instancji nie mógł prowadzić postępowania przewidzianego w art. 243 § 1 i 2 O.p. W przypadku stwierdzenia, że nastąpiło uchybienie terminu obowiązkiem organu podatkowego było wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania, a nie odmowa uchylenia decyzji ostatecznej, gdyż nie dochodzi do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Z tego też powodu wznowienie postępowania przez organ I instancji - w odniesieniu do tej przesłanki - było zdaniem organu odwoławczego niedopuszczalne. W związku z tym brak było podstaw do wznowienia w tym zakresie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] stycznia 2014r., a w konsekwencji wydania przez organ I instancji rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 245 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa.
W złożonej do tut. Sądu skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy oraz o umorzenie postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego określonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] stycznia 2014r. Zdaniem skarżącego argumenty podane w treści uzasadnienia decyzji są chybione. W sprawie wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania, zmiany decyzji, lub umorzenia postępowania z uwagi na przedawnienie. Skarżący podniósł, że swoje stanowisko przedstawił we wszystkich pismach kierowanych do organów podatkowych. Zarzucił, że organ I instancji, w trakcie trwania postępowania określającego zobowiązanie podatkowe, przyjął formę przebiegu korespondencji. Taka forma obowiązywała przez cały okres postępowania, do złożenia odwołania od decyzji włącznie. Dawało to przeświadczenie a nawet gwarancję, iż w postępowaniu odwoławczym, przyjęta forma przebiegu korespondencji zostanie utrzymana. Okazało się, że organ odwoławczy zignorował ustalenia urzędu skarbowego, pozostawiając odwołanie bez rozpatrzenia. Skarżący podniósł, że jego próby doprowadzenia do umożliwienia złożenia środka odwoławczego wynikały z tego powodu, iż jego zdaniem świadomie pozbawiono go prawa do uczciwego postępowania podatkowego, a w konsekwencji prawa do sądów.
Strona zarzuciła ponadto, że organ odwoławczy nie odniósł się do informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. odnośnie przerwania biegu terminu przedawnienia. Jej zdaniem bieg terminu przedawnienia nie został skutecznie przerwany. Skarżący wyjaśnił, że w 2014r. nie posiadał rachunków bankowych w Banku PKO BP. Umowy prowadzenia rachunków bankowych zostały w 2009 i 2010r. wypowiedziane przez bank, a następnie na podstawie umów przelewu wierzytelności, zobowiązania zostały sprzedane innym podmiotom. Z tego powodu strona uważa, że postępowanie w sprawie zobowiązania podatkowego określonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] stycznia 2014r., winno być umorzone z uwagi na przedawnienie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 - t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył.
Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje to, że skarżący ostatecznie złożył wniosek o wznowienie postępowania na podstawie 240 § 1 pkt 2 oraz 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p."). Takie ustalenie było wynikiem postępowania wyjaśniającego, jakie zostało przeprowadzone przez organy i pozostało bez sprzeciwu skarżącego. Poza tym w ocenie Sądu, ustalenie to pozostaje w zgodzie z treścią pism, jakie skarżący złożył w ramach procedury.
Zatem wniosek skarżącego prawidłowo oceniono w ramach instytucji wznowienia postępowania, która to doczekała się jednolitości w ocenie, iż należy ją rozpoznawać w powiązaniu z jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego, jaka jest uregulowana w art. 128 O.p., tj. zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Omawiana zasada ogólna jest istotna z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania państwa prawa. Gwarantuje pewność obrotu prawnego oraz stabilność skutków prawnych aktów organów administracji publicznej. Powołany przepis, ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych, przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. Owe granice wynikają z możliwości wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z takich trybów jest właśnie instytucja wznowienia postępowania, która, jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych, musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 240 § 1 O.p. W związku z tym, że instytucja wznowienia postępowania stanowi szczególny tryb postępowania, przesłanki jej zastosowania należy interpretować ściśle (wąsko). Nie można w takiej sytuacji przypisywać przesłankom wznowienia szerszego znaczenia, niż wyrażone wprost w przepisie prawa. Zasada, zgodnie z którą przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco, pełni funkcję gwarancyjną z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 O.p). Pozwala bowiem ograniczyć sytuacje, w których jedna sprawa będzie rozpoznawana kilkukrotnie, wyłącznie do przypadków kwalifikowanych wadliwości, wskazanych m.in. w art. 240 § 1 O.p.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 2 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Oznacza to, że jeżeli nie ma wyroku skazującego, to nie ma przestępstwa, przez co odpada jeden z powodów wznowienia zakończonego już postępowania. Sformułowanie "decyzja wydana w wyniku przestępstwa" odnosi się wyłącznie do przestępstw dotyczących wydawania decyzji przez organ administracji publicznej; norma ta nie ma zastosowania, gdy okoliczności faktyczne sprawy były wynikiem przestępstwa. Nie można stosować art. 240 § 1 pkt 2 O.p., jeżeli przestępstwo, o którym w przepisie tym mowa, nie zostało stwierdzone we właściwym w tym zakresie postępowaniu karnym; organy podatkowe i sądy administracyjne nie zastępują organów postępowania karnego w ustalaniu dokonania, sprawstwa i winy przestępstwa. Nie można od organów postępowania podatkowego wymagać, aby na podstawie art. 240 § 3 O.p. ustalały prawno karnie winę i sprawstwo osób, które w postępowaniach karnych nie zostały zindywidualizowane, za czyny, co do których organy postępowania karnego ustaliły: że nie mają znaczenia dla prawa karnego bądź też brak jest dostatecznych dowodów uzasadniających popełnienie przestępstwa.
W sprawie, pismem z [...] lutego 2017r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o dowody wskazujące na to, że przedmiotowa decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, a mianowicie: wskazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy faktem popełnienia przestępstwa, a wydaniem decyzji, wskazanie osób, które zdaniem skarżącego dokonały przestępstwa, przedłożenie dowodów (wyroków), że popełnienie przestępstwa zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, wskazanie, które dowody spośród zgromadzonych dokumentów zostały niezasadnie przyjęte jako dowód w postępowaniu, oraz które wnioski dowodowe strony zostały pominięte.
Pismem z [...] lutego 2017r. skarżący złożył wyjaśnienia, w których wskazał, że organ podatkowy świadomie wprowadził go w błąd, w związku z tym decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, co uniemożliwiło złożenia środka odwoławczego w postaci oceny jej poprawności przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny.
Zdaniem Sądu, takie, bezsporne ustalenia dawały podstawę do tego, by, stosownie do art. 245 § 1 pkt2 O.p., za prawidłową uznać odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, z powodu braku wystąpienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 2 O.p.
Przekonanie skarżącego, że został wprowadzony w błąd, nie jest wystarczające, gdyż, jak wyjaśniono wcześniej, do zastosowania tej przesłanki, wymaganym jest prawomocny wyrok stwierdzający przestępstwo, a taki nie został okazany w sprawie.
Jednocześnie za prawidłowe należało uznać stanowisko organu, w którym ostatecznie stanął on na stanowisku, że nie można wznawiać postępowania z przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jednocześnie należy mieć na względzie zapis art. 241 § 2 pkt 1 O.p., zgodnie z którym, wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Przy czym, określenie "powzięcia wiadomości" dotyczy rzeczywistego powzięcia wiadomości, a nie formalnej poprawności doręczenia decyzji z punktu widzenia przepisów.
W sprawie, Sąd przyjął, że o nieostatecznej decyzji z [...] stycznia 2014r. skarżący dowiedział się [...] stycznia 2014r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 90). W dniu [...] kwietnia 2014r. zapoznał się z aktami, które wróciły z Izby Skarbowej (k. 109). W aktach tych znalazło się pismo Dyrektora Izby Skarbowej, w którym wyjaśniono, że odwołanie pozostawiono w aktach sprawy, gdyż nie zawierało adresu (k. 108b).
W tym miejscu należy wyjaśnić, że obecnie nie jest zadaniem Sądu ocena prawidłowości zakończenia sprawy w trybie art. 169 § 1a O.p.
Z kolei, brak podania przez stronę adresu, skutkujący pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia należy zrównać z sytuacją, kiedy to strona rezygnuje ze złożenia odwołania, zatem i w tym przypadku decyzja staje się ostateczna (art. 128 O.p.). WSA uznał, że skarżący najpóźniej [...] kwietnia 2014r. powziął wiadomość o już ostatecznej decyzji i biorąc pod uwagę wszelkie wątpliwości stanu faktycznego wynikające z akceptowanej praktyki według jakiej skarżący funkcjonował w kontaktach z urzędem skarbowym, nawet jeśli tę datę przyjąć za graniczną, to miesięczny termin, o jakim mowa w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. upłynął z dniem [...] maja 2014r. natomiast wniosek o wznowienie postępowania wpłynął [...] września 2015r. Niewątpliwie zaszła sytuacja przekroczenia terminu z art. 241 § 2 pkt 1 O.p.
Dla porządku można przypomnieć, że w ramach etapu formalnego badania wniosku o wznowienie postępowania, organ powinien dokonać jego oceny pod względem taki, czy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej do jego złożenia oraz czy został złożony - w przypadku powołania się na okoliczność, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. - w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, czy spełnia warunki podania określone w art. 168 O.p. i czy powołuje ustawową podstawę wznowienia.
Skoro w ramach badania (formalnego) wniosku o wznowienie stwierdzono by przekroczenie terminu na jego złożenie, to należało by odmówić wznowienia. Jednak, jeżeli dokonano tego dopiero na etapie badania decyzji wydanej w trybie art. 245 O.p., to prawidłowym jest stanowisko, że decyzja w tej części jest nieprawidłowa, a postępowanie należało umorzyć.
Mając na względzie powyższe oraz art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło