I SA/Bd 89/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. orzekł o solidarnej odpowiedzialności R. B., jako członka zarządu spółki [...] Sp. z o.o., za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od towarów i usług za II kwartał 2012 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł i za III kwartał 2012r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł. Następnie, w dniu [...] czerwca 2017r. wystawił na te należności tytuły wykonawcze nr [...] oraz [...]. Łączna kwota należności głównej dochodzona tymi tytułami wykonawczymi wynosi [...] zł. W trakcie postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 29 czerwca i [...] lipca 2017r. podjął nieskuteczne próby zajęcia rachunków bankowych strony. Pismem z dnia [...] lipca 2017r. skarżący złożył na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2017r. poz. 1201 ze zm., dalej "u.p.e.a.") zarzuty przedawnienia zobowiązania oraz nieistnienia obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego. Poinformował również, że powyższe kwestie zostały przez niego podniesione w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oraz, że w związku z tą skargą złożył do Sądu wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., uznał w oparciu o przepis art. 34 §1a u.p.e.a. złożone zarzuty przedawnienia zobowiązania oraz błędu co do osoby zobowiązanego za niedopuszczalne. W złożonym od powyższego rozstrzygnięcia zażaleniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie egzekucji. Wskazała, że podniesione w skardze argumenty są na tyle istotne, że nie można uznać stanowiska organu egzekucyjnego, iż przedstawienie ich w zarzutach jest niedopuszczalne. Jednocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania podnoszonych argumentów przez Sąd, gdyż w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym mogą wystąpić nieodwracalne skutki prawne po stronie skarżącego. Istotnym argumentem jest według strony również fakt, że w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, a rozstrzygnięcie to będzie miało kluczowe znaczenie dla sprawy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił zasady rozpoznawania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał przy tym na treść art. 34 § 1a tej ustawy nakazującej wydanie postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu jeżeli jest lub był on przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym. Organ odwoławczy podał w tym kontekście, że z treści złożonej przez stronę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2017r. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017r. znak: [...], którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, jako członka zarządu spółki [...] Sp. z o.o., za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2012 r. wynika, że podnosi ona te same zastrzeżenia, jakie zgłosiła w zarzutach wniesionych do organ egzekucyjnego. W skardze zarzuca m. in. naruszenie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., w związku z przedawnieniem dochodzonego zobowiązania podatkowego, jak również naruszenie art. 116 § 1 tej ustawy poprzez przyjęcie, że zaistniały przesłanki do zastosowania tego przepisu w stosunku do strony i orzeczenia o jej odpowiedzialności za zaległości [...] Sp. z o.o. Organ odwoławczy stwierdził, że argumenty te będą podlegały ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skutkuje niedopuszczalnością zgłoszenia tożsamego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Z tego względu, zgodnie z zasadą niekonkurencyjności środków prawnych, wyrażoną w powyższym przepisie, organ egzekucyjny zasadnie stwierdził niedopuszczalność tych zarzutów. Organ wyjaśnił, że uregulowanie zawarte w art. 34 § 1a u.p.e.a. ma na celu wyeliminowanie prowadzenia kilku różnych postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia. Dodał, że uznanie zgłoszonych zastrzeżeń w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy i uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017r., odnosić będzie skutek również w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak w obecnym stanie faktycznym decyzja z dnia [...] kwietnia 2017r. jest decyzją ostateczną i podlega wykonaniu, zgodnie z art. 239e ustawy Ordynacja podatkowa. Nie zostało również wydane rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał, że organy powinny wziąć pod uwagę fakt, że w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie przed WSA, który wypowie się w tej sprawie, a wydane rozstrzygnięcie będzie miało kluczowe znaczenie dla całej sprawy. Zdaniem skarżącego, podniesione w skardze argumenty są na tyle istotne, że nie można uznać stanowiska organów, w którym stwierdzają, że przedstawienie ich w zarzutach jest niedopuszczalne za właściwe stanowisko organu podatkowego. Istotne kwestie prawne, które podlegają ocenie Sądu a także nieodwracalne skutki prawne jakie mogą wystąpić po stronie skarżącego w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego mają podstawowe znaczenie w kwestii wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania podnoszonych argumentów przez Sąd. Tym bardziej, że organ podatkowy może a nie musi do czasu rozpoznania skargi wstrzymać postępowanie egzekucyjne. Skarżący wniósł również o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego ponieważ, zachodzą uzasadnione powody takiego postępowania. Wskazał, że ma na utrzymaniu rodzinę, a wszczęcie egzekucji spowoduje, że nie będzie w stanie zaspokoić jej potrzeb. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, w sprawie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczących przedawnienia zobowiązania oraz błędu co do osoby zobowiązanego za niedopuszczalne. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być okoliczności enumeratywnie wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a., w tym identyfikowane przez strony i wymienione w pkt 1 i 4 tego przepisu: przedawnienie obowiązku oraz błąd co do osoby zobowiązanego. W klasycznej postaci, błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, oraz sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiła decyzja z dnia [...] grudnia 2016r. wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I., orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, jako członka zarządu spółki [...] Sp. z o.o., za zaległości podatkowe [...] Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2012 r., utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r., od której skarżący wniósł skargę do WSA w Bydgoszczy. Skarżący w zgłoszonych zarzutach oraz wniesionej w tej sprawie skardze nie rozwija szerzej zarzutów przedawnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego, akcentując jedynie, że w tej sprawie wypowie się Sąd Administracyjny, a jego rozstrzygnięcie będzie mieć kluczowe znaczenie dla całej sprawy. W aktach sprawy znajduje się skarga R. B. z dnia [...] maja 2017r. ( k. 41-57 ) wniesiona od w/w wymienionej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r., w której podnoszono m.in. kwestię nieuwzględniania przez organ podatkowy faktu przedawnienia oraz tego, że w związku z wystąpieniem przedawnienia zobowiązanie podatkowe wygasło. Podnoszona jest w niej również kwestia niezasadnego wydania wobec skarżącego decyzji o jego odpowiedzialności podatkowej, z uwagi na błędną ocenę wystąpienia przesłanek określonych w art. 116 Ordynacji podatkowej. Zatem podniesione w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty, skarżący w sposób jednoznaczny sytuuje w kontekście wniesionej skargi na wymienioną decyzję podatkową organu odwoławczego, orzekającą o jego odpowiedzialności za zaległości [...] Sp. z o.o. oraz wskazanych w niej zarzutów, dotyczących przedawnienia obowiązku oraz błędnego wydania decyzji podatkowej wobec skarżącego. Podkreślić zatem należy, iż stosownie do art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Przepis ten zatem wskazuje na wierzyciela, jako podmiot uprawniony do stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, w miejsce stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Unormowanie zawarte w art. 34 § 1a u.p.e.a. odnosi się również do organu egzekucyjnego, w przypadku, gdy (jak w rozpoznawanej sprawie) organ ten jest jednocześnie wierzycielem. Zaistnienie zatem okoliczności, o której mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a., obliguje organ egzekucyjny będący wierzycielem, do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Uzupełniająco wskazać należy, że zastosowany przez organy w niniejszej sprawie art. 34 § 1a u.p.e.a. został wprowadzony przez art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 10 września 2003 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 193, poz. 1884). Skoro więc, w rezultacie wniesionej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r., została podniesiona kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz błędnego wydania decyzji podatkowej wobec skarżącego, to pokrywające się z nimi zarzuty, dotyczące przedawnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego, są przedmiotem analizy i oceny w odrębnym postępowaniu sądowym. Charakter prawny postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu z art. 34 § 1a u.p.e.a. wyklucza możliwość merytorycznego badania zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli zagadnienia ich dotyczące były, są lub będą przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu, dotyczącym tego samego obowiązku. Nie ma bowiem uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących kwestii, które zostały lub zostaną ocenione w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia. Rację ma zatem organ odwoławczy, że cytowana regulacja ma na celu wyeliminowanie mnożenia ilości postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia, czy problemu, w ramach różnych postępowań. Rozstrzygnięcie danej kwestii w ramach jednego postępowania tj. głównego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, pozbawia zobowiązanego możliwości ponownego jego zgłoszenia w ramach postępowania wykonawczego, egzekucyjnego. Norma ta ma także na celu wykluczenie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowania (v. wyroki NSA: z 22 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1473/12, z 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09, publik. CBOSA). Marginalnie można wskazać, że tut Sądowi z urzędu znany jest fakt, iż wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2018r., sygn. akt I SA/Bd 671/17 skarga wniesiona od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r., została oddalona. Sąd wyjaśnia również, że nie posiada kompetencji do wstrzymania egzekucji. Uprawnionym do stosowania środków przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest bowiem organ egzekucyjny prowadzący postępowanie, a więc w tej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w I.. Uznając zatem zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną oddalił. s. E. Kruppik-Świetlicka s. J. Szulc s. L. Kleczkowski