I SA/Bd 902/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2017r. sprawy ze skargi W. S. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Dyrektor ZUS Oddział w B. prowadzi do majątku Szpitala postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. obejmującego zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2013 r. w kwocie [...]zł, za maj 2014 r. w kwocie [...]zł, za sierpień 2014 r. w kwocie [...]zł i za wrzesień 2014 r. w kwocie [...]zł należności głównej. Celem wyegzekwowania powyższej należności zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego Szpitala w Banku Z. W. S..A.. we W.. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu dnia [...] r. doręczono Szpitalowi odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego. P. z dnia [...] r. Szpital złożył zarzuty na wszczęcie postępowania egzekucyjnego po uregulowaniu należności objętych tytułem wykonawczym. Strona podniosła, że pierwotnie ZUS wydał na rzecz Szpitala zaświadczenie z dnia [...] r., w którym stwierdził, iż Szpital nie zalega z opłatami na poczet należności z tytułu składek, a układy ratalne na lata 2008-2012 zostały spłacone w dniu [...] r. Jednocześnie pismami z dnia [...] i [...] r. oraz [...] r. Szpital został powiadomiony o szeregu zaległości z tytułu należności publicznoprawnych. Szpital podał, że ZUS odmówił udostępnienia dokumentacji wskazującej rzekome kwoty zaległych składek oraz okresy, za jakie powstały zaległości. Wskazał, że jedynym sposobem na ustalenie okresów i kwot zaległości jest konfrontacja dokumentacji posiadanej przez ZUS oraz przez Szpital. Wobec podniesionego zarzutu Szpital przedłożył dowód wpłaty składki na ubezpieczenie społeczne za okres wskazany w przedmiotowym tytule wykonawczym. Wniósł o uwzględnienie zarzutów i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału ZUS w B. odmówił uwzględnienia zgłoszonego zarzutu. Na skutek złożonego zażalenia postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w uzasadnieniu podkreślając, iż nie jest umocowany do ingerowania w stanowisko wyrażone przez ZUS, jako wierzyciela. Orzeczenie powyższe, jak również postanowienie organu egzekucyjnego, w związku ze złożoną przez Szpital skargą, zostały prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 52/16 uchylone w całości. Sąd wskazał, że brak jest wyczerpującego odniesienia się do uzasadnienia zarzutu sformułowanego zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Rozpoznając sprawę ponownie, Dyrektor Oddziału ZUS w B. wydał dnia [...] r. postanowienie, którym odmówił uznania wniesionego zarzutu. Na postanowienie to pismem z dnia [...] r. Szpital złożył zażalenie ponownie wnosząc o uwzględnienie zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W pierwszej kolejności podkreślił, z czym również zgodził się w przywołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, iż Dyrektor Izby Skarbowej nie jest organem nadzoru nad ZUS, jako wierzycielem. To zaś sprawia, że w zakresie stanowiska wierzyciela niemożliwa jest polemika w tym przedmiocie. Wobec powyższego w zakresie podniesionego przez Szpital zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zarówno organ egzekucyjny, jak i Dyrektor Izby Skarbowej na mocy art. 34 § 1 ustawy związani są wypowiedzią wierzyciela w tym zakresie. Organ podał, że wypełniając zalecenia WSA w Bydgoszczy wskazane w wyroku z dnia 15 marca 2016r. sygn. akt I SA/Bd 52/16, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawił szczegółowo sposób rozliczenia składek za grudzień 2013 r. i maj, sierpień, wrzesień 2014 r., objętych postępowaniem egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. w konfrontacji z argumentacją Szpitala, tj. odnosząc się do korekt deklaracji składanych przez Szpital i wskazywanych przez niego nadpłat. Wyjaśniając treści "Raportu zestawienia deklaracji i wpłat" z [...] r. wskazał, że wyliczona przez Szpital nadpłata powstała w wyniku różnicy kwoty należności ogółem i kwot dokonanych przez niego wpłat ogółem i nie stanowi rozliczenia konta, co było przez pracowników ZUS przekazywane zobowiązanemu. Szpital był wielokrotnie informowany, iż przedmiotowe zestawienie nie uwzględnia kwot opłaconych odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów egzekucyjnych oraz kwoty dokonanego przez ZUS w dniu [...] r. zwrotu na konto Szpitala. Organ dodał, że zobowiązany może poddać kontroli prawidłowość niezaskarżalnego odrębnie stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji oraz postanowienia go poprzedzającego oraz umorzenie przedmiotowego postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., tj. nierozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, mające wpływ na rozstrzygnięcie postępowania. W uzasadnieniu strona podała, organ sam przyznaje, iż nie analizował materiału dowodowego w sprawie i nie badał okoliczności podnoszonych przez skarżącego w zażaleniu, zaś kwestie te pozostawił do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym – tym samym skarżący stwierdził, że sygnalizowane przez niego w zażaleniu rażące błędy w rozliczeniu przez ZUS rachunku Szpitala i dokonywanych wpłat pozostawione zostały bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania przed tutejszym Sądem, który wyrokiem z dnia 15 marca 2016 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 52/16 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wraz z postanowieniem ZUS-u z dnia [...] r. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zatem jak wynika z treści uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 15 marca 2016 r., wierzyciel miał przy ponownym rozpoznaniu sprawy szczegółowo (precyzyjnie i jasno) wskazać, czy Szpital wywiązał się z obowiązku zapłaty składek przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i odnieść się do dokumentów skarżącego wskazanych w załączniku do zażalenia w porównaniu z własnymi, gdyż jak stwierdził Sąd, tylko szczegółowe rozliczenie wszystkich deklaracji, korekt oraz wpłat pozwoli na rozwiązanie sporu. Wskazany powyżej przepis art. 153 p.p.s.a. determinuje również działania sądu, który po ponownym rozpoznaniu sprawy bada, czy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej. Związanie oceną prawną organów i sądu oznacza również to, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się ocenie prawnej w pełnym zakresie. Takie samo stanowisko zawiera m.in. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 września 2016 r. w sprawie I SA/Ol 131/16, jak również wyrok WSA w Białymstoku z 22 września 2016r. w sprawie I SA/Bk 442/16, w którym sąd ten sformułował następującą tezę: "Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej". Na podstawie art. 134 i 135 p.p.s.a., stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności sądów wojewódzkich po wyroku z dnia 16 lipca 2015 r. II FSK 1522/13 zmieniła się na tyle, iż sądy również orzekają w sprawie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Niemniej zdaniem WSA zapis ten nie odbiera prawa do kontroli, o jakim mowa w powyżej, gdyż jest to wyłączenie jedynie ze względu na ich incydentalność i możliwość ich kontroli w ramach kontroli postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, CH. Beck, Warszawa 2015, s. 61). Po kontroli postanowienia Dyrektora ZUS zawierającego stanowisko wierzyciela Sąd wyrokiem z dnia 15 marca 2016 r. stwierdził, że ustalenia we wskazanym zakresie prawa nie zostały dokonane w całokształcie materiału dowodowego, którego ponadto nie zgromadzono i zbadano w sposób wyczerpujący. Dlatego WSA uznał za zasadny zarzut w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. WSA uznał, że ZUS w postanowieniu z dnia [...] r. nie odpowiedział na wszystkie zarzuty. WSA podał, że w uzasadnieniu postanowienia wskazano kwotę do zapłaty wynikającą ze złożonych przez Szpital deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za grudzień 2013r. ([...] zł), za maj 2014 ([...] zł), za sierpień 2014r. ([...] zł), za wrzesień 2014r. ([...] zł) i kwotę wpłaconą (odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł oraz [...] zł) wyjaśniając przy tym, że rozliczona została zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia [...]. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2008r. Nr 78, poz. 465 ze zm.) i zgodnie z oznaczeniem płatnika. Innych wpłat nie dokonano. Uznano, że w kwestii podnoszonej przez Szpital okoliczności spłaty w dniu [...]. zaległości objętych układami ratalnymi zawieranymi w latach 2008 - 2012 zauważono, że dochodzone należności za grudzień 2013r. oraz maj, sierpień i wrzesień 2014r., nie były objęte układami ratalnymi. WSA zauważył, że Szpital wielokrotnie zwracał się do ZUS-u o udostępnienie dokumentacji, a ZUS w odpowiedzi, odmawiając udostępnienia dokumentów wskazał, że tylko "konfrontacja" dokumentacji obu instytucji da rezultat. Ignorując wnioski strony wszczął postępowanie egzekucyjne mimo, że Szpital w załączniku do zażalenia wskazał konkretne kwoty, daty korekt i rozliczeń, które wskazywały na nadpłatę a organ się do powyższego nie odniósł. Według Sądu istniał spór co do stanowisk obu instytucji, a w szczególności poprzez brak wyczerpującego odniesienia się do zarzutów Szpitala w zakresie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a , gdyż zdaniem Sądu tylko szczegółowe rozliczenie wszystkich deklaracji, korekt oraz wpłat pozwoli na ustalenie, która strona ma rację, a odpowiedzi wymaga pytanie, czy skarżący wywiązał się z obowiązku zapłaty składek przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego lub czy istnieje zaległość. Zdaniem WSA wierzyciel nie wyraził jasnego i precyzyjnego na tyle, aby stwierdzić, iż dane zawarte w załączniku podważają ustalenia ZUS. WSA uznał, że stanowisko wierzyciela narusza prawo, gdyż nie było adekwatne do postawionego zarzutu. WSA wskazał, że w ponownym postępowaniu ZUS ma obowiązek odnieść do dokumentów, jakimi dysponuje Szpital co do spłaty zaległości, co do danych przez niego podnoszonych tez w stosunku do załącznika do zażalenia i to w oparciu o dokumenty istniejące w gestii ZUS. Dlatego WSA w wyroku uchylającym postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. uznał, że dopiero tak szczegółowe i przekonujące uzasadnienie może być uznane za wypełniające obowiązki wierzyciela w zakresie wyrażenia stanowiska z art. 34 u.p.e.a. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, badając zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, Sąd doszedł do wniosku, że spełnia ono wszystkie wskazania co do dalszego postępowania wskazane w wyroku z dnia 15 marca 2016 r. Na początku należy przywołać stan faktyczny sprawy i wskazać, że Dyrektor ZUS-u wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] r. postanowił odmówić uwzględnienia zarzutu wniesionego przez Szpital w piśmie z [...] r. Zdaniem Szpitala obowiązek, którego organ egzekucyjny dochodzi – został wykonany przed wszczęciem egzekucji. Powyższe oznacza, ze Szpital powołał się na zarzut wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: "wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku". Niniejsza sprawa dotyczy zaległości z tytułu składek za grudzień 2013 r. w kwocie [...]zł, za maj 2014 r. w kwocie [...]zł, za sierpień 2014 r. w kwocie [...]zł i za wrzesień 2014 r. w kwocie [...]zł należności głównej. Wpłat na poczet przedmiotowej należności Szpital nie uiścił. Na pokrycie tych składek nie zostały również rozliczone żadne środki pochodzące z nadwyżek, na które powołuje się płatnik. Zdaniem organu powyższa niedopłata istniała w dniu wysłania upomnienia, jak również w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, tj. na dzień [...] r. Zatem najważniejszy problem został zdaniem Sądu rozstrzygnięty, gdyż stwierdzono, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego zaległość istniała za grudzień 2013 r., za maj, sierpień i wrzesień 2014 r. W tym miejscu należy wskazać, że ZUS bardzo szczegółowo odniósł się do zarzutów Szpitala i szczegółowo wyjaśnił okoliczności powstania niedopłaty. Zatem swój obowiązek wykonał. Szpital natomiast nie przedstawił żadnych przeciwdowodów pozwalających na zanegowanie tego stwierdzenia. Należy stwierdzić, że jak wskazano w wyroku z dnia 15 marca 2016 r., stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego, którym w niniejszej sprawie jest Dyrektor Izby Skarbowej. Zatem od powyższego stanowiska nie przysługuje zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. Stanowisko to, jak trafnie wskazał tut. Sąd w poprzednim wyroku, podlega jedynie kontroli Sądu, a nie Dyrektora Izby Skarbowej, tak jak chce tego Szpital. Ma rację Dyrektor, ze w tej sytuacji bezzasadne są zarzuty co do naruszenia przez ZUS art. 10, art. 81, art. 77 §1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż Dyrektor Izby Skarbowej nie prowadził postępowania dowodowego w celu weryfikacji stanowiska wierzyciela. W tej sytuacji tylko Sąd może dokonać oceny, czy wierzyciel zasadnie wywiódł, iż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego niedopłata istniała. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że niedopłata ta istniała i to w kwocie wskazanej przez wierzyciela. Należy również wskazać, że Szpital nie przeprowadził przeciwdowodów na obalenie tego stwierdzenia w postaci dokumentów, gdyż na poczet tej należności żadna wpłata nie wpłynęła. Organ wskazał również, że na spotkaniu w dniu [...] r. przedstawiono stronie raporty dotyczące deklaracji i wpłat na ww. dzień za czas prowadzenia działalności, wskazując jednocześnie, że raport ten nie może być podstawą rozliczenia konta, bo nie zawiera kwot odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnień, dokonanych zwrotów, wpłat w postępowaniu egzekucyjnym, o czym pracownicy ZUS poinformowali w dniu spotkania. Organ podał, ze na dzień [...] r. wyliczono saldo winien w kwocie [...]zł, co oznacza, wbrew opinii strony, że nie ma nadpłaty. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro niedopłata istniała, to odpadła przesłanka do uwzględnienia zarzutu wykonania obowiązku. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. uznając skargę za nieuzasadnioną, orzekł jak w sentencji.