I SA/Bd 905/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję I SA/Bd 905/17 UZASADNIENIE W dniu [...] marca 2017 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek powołując się na trudną sytuację zdrowotną, rodzinną i finansową. Skarżący wskazywał, że jest osobą schorowaną, a zatem z uwagi wiek i zdrowie nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-3a oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek w kwotach i za okres określonych szczegółowo w decyzji. W uzasadnieniu decyzji Zakład podał, że skarżący nie spełnił przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek wynikających z art. 28 ust. 1-3a ustawy systemowej. Stwierdzono, że w przedmiotowej sytuacji nie zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 3 w/w ustawy, ponieważ ubezpieczony pobiera świadczenie emerytalne a zatem istnieje możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji na rzecz Zakładu. Uznano, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3a tej ustawy. Skarżący nie wykazał, że spłata zadłużenia grozi rodzinie ubóstwem. Łączny dochód w rodzinie przekracza wysokość minimum socjalnego określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla dwuosobowej rodziny emeryckiej na [...] zł, a ponadto płatnik spłaca zadłużenie wobec innego wierzyciela - banku, oczekując od [...] rezygnacji ze swoich należności. W decyzji wskazano również, że stan zdrowia nie ma wpływu na źródło i wysokość dochodu skarżącego, ponieważ kwota przyznanej emerytury nie jest uzależniona od stanu zdrowia. Od powyższej decyzji, skarżący złożył do Prezesa [...] wniosek z dnia [...] czerwca 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazał na okoliczności powstania zadłużenia oraz błędy formalne w zaskarżonej decyzji, a także załączył dowody wpłat. Po ponownym przeanalizowaniu argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. organ stwierdził, że w sentencji decyzji wystąpiły istotne wady, które dotyczyły nieprawidłowo wykazanej łącznej kwoty należności oraz nieprawidłowo wykazanego okresu zaległości dotyczącego składek na ubezpieczenie zdrowotne. Tym samym uznano, że nieprawidłowości te powinny zostać usunięte w postępowaniu odwoławczym i została wydana decyzja z dnia [...] sierpnia 2017 r. w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylającą w całości decyzję z dnia [...] maja 2017 r. i rozstrzygającą co do istoty sprawy, a mianowicie odmawiającą umorzenia należności w łącznej kwocie [...]zł, o których mowa na wstępie. Zakład, jak stwierdził w decyzji, nie znalazł podstaw do umorzenia zadłużenia na podstawie art. 28 ust.3 ani art. 28 ust. 3a ustawy systemowej i odmówił umorzenia zadłużenia podkreślając, że instytucja umorzenia ma charakter uznaniowy, co oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek (tzw. uznanie administracyjne), a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Skarżący wniósł o umorzenie zadłużenia wobec Zakładu wskazując, że powstało z przyczyn od niego niezależnych, co również powinno być brane przez Zakład pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie składek, których nie jest w stanie spłacić ze względu na wiek i stan zdrowia. Organ podał, że obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności składkowych. Natomiast umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym charakterze. Zakład podał, że analizował w sposób zindywidualizowany, rzeczowy i wszechstronny podstawy umorzenia zadłużenia wynikające z art. 28 ust. 3 i 3a ustawy systemowej w odniesieniu do sytuacji przedstawionej przez płatnika. W ocenie Zakładu nie zachodzą ww. przesłanki. W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o zmianę decyzji poprzez umorzenie należności składkowych. Skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją oraz dodał, że przez 25 lat prowadzenia działalności gospodarczej nigdy nie zalegał z płatnościami na rzecz [...] ani innych instytucji. Powstała sytuacja naraziła jego zdrowie i dobre imię. Jest osobą starszą i schorowaną, a błędy formalne i rachunkowe, jakie występują w poszczególnych pismach od [...] pozwalają mu sądzić, że jego wnioski o umorzenie składek są rozpatrywane chaotycznie i sztampowo, bez uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie miały wpływ na powstanie zaległości, o coraz to innej wysokości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia. Zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki umorzenia zaległości z tytułu ww. należności, stąd decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku jest zasadna. W ocenie natomiast strony skarżącej, organ naruszył przepisy prawa odmawiając wnioskowanego umorzenia, co jest skutkiem nieprawidłowej oceny przedstawionych przez skarżącego okoliczności. W pierwszej kolejności należy przywołać art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi: "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli." (art. 7), "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy." (art. 77 § 1), "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona." (art. 80). Na podstawie powyższych przepisów stwierdzić trzeba, że przed oceną prawa właściwego zastosowania materialnego w postaci analizy przesłanek umożliwiających umorzenie należności, należały uznać, że organ uchybił przepisom nakazującym poprawne ustalenie stanu faktycznego. Skarżący już na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączył dowody wpłat, jakich dokonywał za czerwiec, lipiec i sierpień 2014 r. (d.: k. 41-39 akt administracyjnych). Organ natomiast ponownie rozpatrując sprawę nie odniósł się do przedstawionych dowodów, a zatem stwierdzić trzeba, że nie rozpatrzył wnikliwie materiału dowodowego i nie ustosunkował się do wszystkich argumentów i wyjaśnień strony. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez złe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Sąd zwraca uwagę, iż nie wystarczy przywołanie stosownych przepisów, które regulują kwestię sporną, gdyż obowiązkiem organu jest wnikliwe rozpoznanie każdego z argumentów strony. Sąd zauważa uznaniowy charakter decyzji w sprawach ulg, w pierwszej kolejności jednak organ był zobowiązany do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W niniejszej Sąd zwraca uwagę, że organ zanim dojdzie do swobodnego rozstrzygnięcia, powinien rozpoznać dowody załączone przez skarżącego. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję. E. Kruppik-Świetlicka H. Adamczewska-Wasilewicz U. Wiśniewska