I SA/Bd 908/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi B.P. na informację Zarządu Województwa [...] w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dofinansowania projektu w ramach działania Rozwój usług turystycznych i uzdrowiskowych Regionalnego Programu Operacyjnego stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia Pismem z dnia [...] Instytucja Zarządzająca poinformowała stronę skarżącą, że wniosek o dofinansowanie projektu pt. "Ośrodek Turystyczno-Rehabilitacyjny z infrastrukturą techniczną umożliwiający pobyt 30 osób" złożony w ramach Osi Priorytetowej 6. Wsparcie rozwoju turystyki, Działania 6.2 Rozwój usług turystycznych i uzdrowiskowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko - Pomorskiego na lata 2007 – 2013, został odrzucony na etapie oceny formalnej z powodu niespełnienia kryterium rejestracyjnego R.3. Czy suma kontrolna wersji papierowej wniosku jest zgodna z sumą kontrolną wersji elektronicznej? Instytucja Zarządzająca wyjaśniła, że suma kontrolna wniosku o dofinansowanie projektu w wersji papierowej (9EDA-9BFE-ED54-7AF6) jest niezgodna z sumą kontrolną wersji elektronicznej z Generatora Wniosków (OFFF-B7EO-79CB-E7C9). W dniu 26 kwietnia 2010 r. strona wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca wyjaśnił, że prawdopodobną przyczyną zaistniałej niezgodności sum kontrolnych wersji elektronicznej i papierowej było automatyczne otwarcie przez program pocztowy pliku xml z wnioskiem, co spowodowało zmianę sumy kontrolnej. Podano, że wniosek był wypełniany w generatorze wniosków na stanowisku komputerowym, które nie posiada nagrywarki płyt CD, w związku z tym koniecznym było przeniesienie wniosku na inne stanowisko komputerowe, na którym było możliwe przygotowanie wersji elektronicznej wniosku. Wniosek został przesłany pocztą elektroniczną, jednak konfiguracja programu pocztowego powoduje otwarcie każdej przychodzącej wiadomości. Osoba, która tym się zajmowała nie wiedziała, że otwarcie wniosku w wersji xml powoduje zmianę sumy kontrolnej dokumentu i dokonała archiwizacji wersji elektronicznej. Zdaniem wnioskodawcy treść wniosku w wersji elektronicznej i papierowej jest tożsama, pomimo różnicy w sumie kontrolnej. Pismem z dnia [...] Instytucja Zarządzająca rozpatrzyła negatywnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu stwierdziła, że wersja papierowa nie jest tożsama z wersją elektroniczną wniosku o dofinansowanie projektu, a niezgodność dotyczy sumy kontrolnej, która w wersji papierowej wynosi 9EDA-9BFE-ED54-7 AF6, natomiast w wersji elektronicznej OFFF-B7EQ-79CB-E7C9. Jednocześnie Instytucja Zarządzająca podała, że nie ma możliwości, aby suma kontrolna pliku xml zmieniła się podczas jego otworzenia przez program pocztowy. Możliwość zmiany treści wniosku powodująca zmianę sumy kontrolnej istnieje tylko w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie. Każde inne zaingerowanie w plik xml powoduje niemożność zaimportowania zmienionego pliku xml do ww. generatora, co w tym przypadku nie miało miejsca. Zmiana sumy kontrolnej nastąpi każdorazowo, jeżeli po zapisaniu wniosku o dofinansowanie projektu na nośniku elektronicznym wnioskodawca przed wydrukiem wniosku o dofinansowanie projektu wprowadzi do wniosku o dofinansowanie projektu zmiany chociażby np. poprzez dodanie/usunięcie znaku interpunkcyjnego, a potem przeprowadzi wydruk wniosku nie dokonując jego ponownego zapisu na nośniku elektronicznym. Różne sumy kontrolne wersji papierowej i wersji elektronicznej wniosku o dofinansowanie projektu świadczą o tym, że wersje te nie są tożsame. Jednocześnie Departament Polityki Regionalnej stwierdził, że zgodnie z § 7 ust. 13 Trybu składania wniosków o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013 dla osi priorytetowej 6 Wsparcie rozwoju turystyki Działanie 6.2 Rozwój usług turystycznych i uzdrowiskowych (załącznik nr 2 do Uchwały Nr 8/99/10 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 29 stycznia 2010r.), wersja papierowa powinna być tożsama z wersją elektroniczną wniosku o dofinansowanie projektu. Ocena formalna dokonywana jest przy pomocy kryteriów rejestracyjnych oraz kryteriów formalnych zatwierdzonych przez Komitet Monitorujący Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013. Zgodnie z § 11 ust. 1 Trybu składania wniosków Departament Wdrażania RPO dokonuje oceny formalnej dwuetapowo. W pierwszym etapie dokonuje oceny zgodności wniosku z kryteriami rejestracyjnymi (wówczas sprawdzana jest zgodność sumy kontrolnej wersji papierowej z wersją elektroniczną). Ocena rejestracyjna jest skróconą oceną formalną. Polega ona na wstępnym sprawdzeniu kompletności i poprawności wniosku o dofinansowanie projektu i załączników oraz ustaleniu czy wszystkie wymagane do rejestracji wniosku o dofinansowanie projektu pola są wypełnione. Niespełnienie jednego z kryteriów rejestracyjnych powoduje odrzucenie wniosku o dofinansowanie projektu. Na tym etapie nie ma formalnej możliwości uzupełnienia/poprawienia dokumentacji projektowej (zgodnie z § 11 ust. 3 ww. Trybu). Taka możliwość występuje na drugim etapie oceny formalnej, gdzie w razie konieczności, Departament Wdrażania RPO wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentacji w ciągu 8 dni roboczych, od dnia otrzymania pisma z uwagami (zgodnie z § 11 ust. 4 ww. Trybu). Na informację Instytucji Zarządzającej strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Strona opisała przebieg postępowania w sprawie złożonego wniosku o dofinansowanie i przywołała swoją argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odnosząc się do argumentacji zawartej w informacji o negatywnym rozpoznaniu wniosku, że otwarcie dokumentu w formacie xml powoduje brak możliwości zaimportowania pliku do generatora wniosków, skarżący podniósł, iż jest ona zasadna tylko w przypadku generatora wniosków w wersji 2.0.0 i w tej wersji generatora wniosków załączone płyty z elektroniczną wersją wniosku nie dają się otworzyć, pokazując komunikat "Błędna suma kontrolna nie można wczytać obiektu". Sytuacja taka nie zachodzi natomiast w przypadku otworzenia wersji elektronicznej wniosku przy użyciu generatora wniosków w wersji 1.0.16, wówczas bez problemu można zaimportować wersję elektroniczną i odczytać sumę kontrolną wniosku. Strona skarżąca ponownie stwierdziła, że treść wniosku w wersji papierowej oraz elektronicznej jest identyczna, różni je jedynie wartość sumy kontrolnej, która nie ma wpływu na treść wniosku, a jedynie spełnia funkcję kontrolną. Funkcję tę jednak spełnia w sposób ułomny, ponieważ przeprowadzona w dniu 18 czerwca 2010r. próba zaimportowania wniosku napisanego w wersji generatora 1.0.16 do wersji 2.0.0 powoduje pojawienie się komunikatu o zmianie sumy kontrolnej oraz braku możliwości otwarcia dokumentu. Podano, że taki dokument po otwarciu w wersji 1.0.16 ma zmienioną sumę kontrolną, pomimo braku ingerencji w treść wniosku (pobranie nowej wersji generatora na stanowisko komputerowe, na którym był pisany wniosek nastąpiło w dniu 26 marca 2010r., wniosek był nagrywany na płyty w dniu 29 marca 2010r.). Wskazując na prawdopodobną przyczynę zmiany sumy kontrolnej, strona opierała się wyłącznie na własnej wiedzy o nie dokonywaniu żadnych zmian w treści wniosku oraz automatycznym otwarciu pliku przez program pocztowy. Strona podniosła, że Departament Polityki Regionalnej rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skupił się wyłącznie na braku zgodności sum kontrolnych, pomijając zupełnie fakt możliwości jej zmiany bez ingerencji w treść wniosku, co więcej wskazał, niezgodnie ze stanem faktycznym, że taka możliwość nie istnieje. Skarżący podał, że jako osoba składająca wniosek o dofinansowanie i przeciętny użytkownik oprogramowania komputerowego - które z reguły charakteryzuje się ciągłością generacyjną, a przynajmniej możliwością konwersji danych - nie zdawał sobie sprawy, że narzędzie jakim jest generator wniosków jest na tyle ułomne, że pozwala na zmianę sumy kontrolnej bez ingerencji w treść wniosku, dlatego nie podniósł tego faktu jako przyczyny we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem strony organ odwoławczy doskonale zdaje sobie sprawę z ułomności narzędzia jakie dostarcza beneficjentom w formie generatora wniosków. Mając tę wiedzę osoby odpowiedzialne za ponowne rozpatrzenie sprawy celowo skupiły się na niezgodności sum kontrolnych i podniesionej prawdopodobnej przyczynie zmiany sumy kontrolnej, a nie na zgodności treści wersji elektronicznej z wersją papierową wniosku, pomimo różnicy sum kontrolnych. W konsekwencji w ocenie skarżącego sposób rozpatrzenia sprawy był przeprowadzony bez dołożenia należytej staranności oraz bez uwzględnienia wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na zaistniałą sytuację. W odpowiedzi na skargę Instytucja Zarządzająca wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Przywołała regulacje prawne dotyczące sposobu i kryteriów naboru wniosków o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, organ podtrzymał swoje stanowisko. Wskazał ponadto, że plik xml zawierający wersję elektroniczną wniosku o dofinansowanie projektu, który został dostarczony z dokumentacją projektową w odpowiedzi na konkurs można otworzyć w generatorze w wersji 1.0.16 (w takiej wersji sporządzono wniosek o dofinansowanie projektu). Podał ponadto, że próba zaimportowania wniosku o dofinansowanie projektu napisanego w wersji generatora 1.0.16 do wersji generatora 2.0.0. nie powoduje zmiany sumy kontrolnej, z uwagi na fakt braku możliwości otworzenia takiego pliku. Podczas takiej próby pojawia się komunikat "Błędna suma kontrolna - nie można wczytać obiektu". Jest to standardowa informacja wyświetlana przez generator w sytuacji, gdy nie może on odczytać pliku, np. gdy plik xml jest innym dokumentem niż wniosek o dofinansowanie projektu lub jeżeli wniosek o dofinansowanie projektu został utworzony w innej wersji generatora. Instytucja Zarządzająca RPO ustaliła, że otworzenie pliku xml zawierającego wersję elektroniczną wniosku o dofinansowanie projektu w wersji generatora, w której wniosek ten został utworzony (wersja 1.0.16), po wcześniejszej próbie otworzenia tego pliku w innej wersji generatora (wersja 2.0.0), powoduje wyświetlenie zawartości nośnika elektronicznego wraz z niezmienioną sumą kontrolną. W związku z powyższym organ nie zgodził się ze stwierdzeniem skarżącego, że "Taki dokument po otwarciu w wersji 1.0.16 ma zmienioną sumę kontrolną, pomimo braku ingerencji w treść wniosku." Polemizując z zarzutem strony, że osoby odpowiedzialne za ponowne rozpatrzenie sprawy celowo skupiły się na niezgodności sum kontrolnych i podniesionej prawdopodobnej przyczynie zmiany sumy kontrolnej, a nie na zgodności treści wersji elektronicznej z wersją papierową wniosku, pomimo różnicy sum kontrolnych, organ stwierdził, iż argumentacja o niezgodności sum kontrolnych i jednoczesnej zgodności treści obu wersji wniosku o dofinansowanie projektu jest obarczona błędem i sprzeczna ze sobą. Suma kontrolna jest wyznacznikiem "tożsamości" wersji papierowej i elektronicznej wniosku o dofinansowanie projektu, a zgodnie z § 7 ust. 13 Trybu składania wniosków o dofinansowanie, wersja papierowa wniosku o dofinansowanie projektu powinna być tożsama z wersją elektroniczną. Identyczna suma kontrolna wersji papierowej i elektronicznej wniosku o dofinansowanie projektu potwierdza taką samą zawartość obu wersji tegoż wniosku. Niezgodność tych sum kwestionuje natomiast ich identyczność i powoduje, że wniosek o dofinansowanie projektu nie jest poprawny formalnie, tym samym podlega odrzuceniu z powodu niezgodności z kryterium rejestracyjnym R.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontroli sądów administracyjnych podlegają akty wymienione w art. 3 § 2 ustawy. Stosownie do § 3 powołanej ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 30c ust.1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 227, poz.1658 ze zm.) zwanej dalej ustawą, po wyczerpaniu środków odwoławczych przewidzianych w systemie realizacji programu operacyjnego i po otrzymaniu informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego, o której mowa w art. 30b ust. 4 ustawy, wnioskodawca może wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w art. 30c ustawy. Z kolei w myśl art. 30c ust. 3 ustawy, w wyniku rozpatrzenia skargi sąd administracyjny może: 1) uwzględnić skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli z jakichkolwiek względów jest ono bezprzedmiotowe. Nadto sąd dokonując oceny zgodności z prawem kontrolowanego rozstrzygnięcia odwoławczego powinien także mieć na uwadze treść art. 37 ustawy, w którym prawodawca przesądził, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie na podstawie tejże ustawy – ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych – nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przy tak skonstruowanych zasadach postępowania istnieją wątpliwości dotyczące standardu prawnego, według którego należy dokonać oceny zgodności z prawem kontrolowanego rozstrzygnięcia odwoławczego. Przyjąć jednak należy, że o przeprowadzeniu oceny konkretnego projektu "w sposób naruszający prawo" (w rozumieniu art. 30c ust. 3 pkt 1 ustawy) będzie można mówić w przypadku dokonania tej oceny z uchybieniem co najmniej przepisom samej ustawy. Kontrolując zaskarżoną informację Sąd uznał, że zaistniały podstawy do uwzględnienia skargi z powodu naruszenia prawa. Kompetencje instytucji zarządzającej na gruncie prawa krajowego uregulowano m.in. w art. 26 ust.1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, wskazując m.in. w pkt 8 i 16, że do zadań instytucji zarządzającej należy wypełnianie obowiązków związanych z określeniem systemu realizacji programu operacyjnego oraz zapewnienie właściwej informacji i promocji programu operacyjnego. Z kolei w ust. 2 powołanego artykułu wskazano, że instytucja zarządzająca wykonując zadania, o których mowa w ust. 1 powinna uwzględnić zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewnić przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów. Z powyższych uregulowań wynika, że instytucja zarządzająca otrzymała uprawnienia do określenia swoistej procedury postępowania przy dokonywaniu oceny projektów ubiegających się o dofinansowanie. Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju instytucja zarządzająca, instytucja pośrednicząca lub instytucja wdrażająca, w celu wyłonienia projektów do dofinansowania w trybie, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 3, ogłasza konkurs na swojej stronie internetowej. Stosownie do art. 29 ust. 2 tej ustawy ogłoszenie, o którym mowa w ust. 1, zawiera informacje obejmujące: 1) rodzaj projektów podlegających dofinansowaniu; 2) rodzaj podmiotów, które mogą ubiegać się o dofinansowanie; 3) kwotę środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów; 4) poziom dofinansowania projektów, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 7; 5) maksymalną kwotę dofinansowania projektu, o ile kwota taka została ustalona; 6) kryteria wyboru projektów; 7) termin rozstrzygnięcia konkursu; 8) wzór wniosku o dofinansowanie projektu; 9) termin, miejsce i sposób składania wniosków o dofinansowanie projektu; 10) wzór umowy o dofinansowanie projektu; 11) informację o środkach odwoławczych przysługujących wnioskodawcy w ramach systemu realizacji programu operacyjnego. W niniejszej sprawie Instytucja Zarządzająca w dniu 29 stycznia 2010r. ogłosiła na stronie internetowej konkurs w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013, gdzie zawarto takie dokumenty jak: ogłoszenie o konkursie, tryb składania wniosków o dofinansowanie projektu, listę wymaganych załączników, instrukcję wypełniania wniosku o dofinansowanie, instrukcję wypełniania załączników do wniosku oraz Szczegółowy Opis Osi Priorytetowych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego, kryteria oceny projektu. Dokonując oceny projektu złożonego przez skarżącego na etapie oceny formalnej uznano, że nie spełnia on następującego kryterium: czy suma kontrolna wersji papierowej wniosku jest zgodna z sumą kontrolną wersji elektronicznej. W tym miejscu podkreślić należy, że stosownie do rozdziału 2. Systemu wyboru i oceny projektu, w pkt 2.3.1. "Ocena formalna" (załącznika do uchwały Nr 2/8/10 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 7 stycznia 2010r.) "Ocena rejestracyjna jest skróconą oceną formalną. Polega na wstępnym sprawdzeniu kompletności i poprawności wniosku o dofinansowanie projektów i załączników oraz ustaleniu czy wszystkie wymagane do rejestracji wniosku o dofinansowanie projektu pola są wypełnione. (...) Ocena rejestracyjna jest oceną "tak-nie", co oznacza, że niespełnienie jednego z kryteriów rejestracyjnych powoduje odrzucenie wniosku o dofinansowanie". Z kolei w załączniku nr 2 do uchwały Nr 8/99/10 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 29 stycznia 2010r. określono tryb składania wniosków o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013 dla osi priorytetowej 6 Wsparcie Rozwoju Turystyki Działania 6.2 Rozwój Usług Turystycznych i Uzdrowiskowych stanowiąc w § 7 pkt 12 i 13, że wniosek o dofinansowanie projektu (formularz wniosku oraz komplet załączników) należy równocześnie złożyć w formie papierowej w dwóch egzemplarzach (oryginał wydruku wniosku i jego kopia lub 2 wydruki) w formacie A4 oraz w formie elektronicznej (plik w formacie xml - wygenerowany z Generatora Wniosków o Dofinansowanie) na nośniku elektronicznym. Wersja papierowa powinna być tożsama z wersją elektroniczną wniosku o dofinansowanie projektu. Z kolei w § 11 ust. 1 tego załącznika do uchwały postanowiono, że: "Departament Wdrażania RPO przeprowadzi ocenę formalną dwuetapowo : 1) w pierwszym etapie przeprowadzi ocenę zgodności wniosku o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami z kryteriami rejestracyjnymi. Niespełnienie przez wniosek kryteriów rejestracyjnych spowoduje odrzucenie wniosku bez przeprowadzenia dalszej oceny; 2) po pozytywnej ocenie wniosku o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami w oparciu o kryteria rejestracyjne, w drugim etapie przeprowadzi ocenę zgodnie z pozostałymi kryteriami formalnymi." W § 11 ust. 3 tego aktu ustalono, że "Na etapie oceny formalnej dopuszczalna jest jednokrotna poprawa błędów wskazanych w piśmie Departamentu Wdrażania RPO, wynikających z oceny przeprowadzonej w oparciu o kryteria formalne, z wyłączeniem etapu, w ramach którego przeprowadzana jest ocena zgodności wniosku o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami z kryteriami rejestracyjnymi." Natomiast w § 11 ust. 4 postanowiono, że po przeprowadzeniu pierwszej oceny formalnej Departament Wdrażania RPO wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia/poprawy dokumentacji w ciągu 8 dni roboczych, od dnia otrzymania przez niego pisma z uwagami. Nie ustosunkowanie się w terminie lub częściowa poprawa wskazanych uchybień spowoduje odrzucenie wniosku o dofinansowanie projektu na etapie oceny formalnej. Podkreślić należy, że w załączniku do uchwały Nr 57/2009 z dnia 30 grudnia 2009r. określono kryteria rejestracyjne oceny projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013, wśród których wymieniono następujące kryterium: R3 - czy suma kontrolna wersji papierowej wniosku jest zgodna z sumą kontrolną wersji elektronicznej. Analiza treści przywołanych postanowień załączników do uchwał pozwala stwierdzić jednoznacznie, że jednym z wymogów, który należało spełnić była zgodność wersji papierowej z wersją elektroniczną wniosku. Zdaniem jednak strony skarżącej zmiana sumy kontrolnej spowodowana była przesyłaniem danych pomiędzy stanowiskami komputerowymi, przy czym nie nastąpiła zmiana treści wniosku. Narzędzie jakim jest generator wniosków jest na tyle ułomne, że pozwala na zmianę sumy kontrolnej bez ingerencji w treść wniosku. W ocenie natomiast organu zmiana sumy kontrolnej wersji elektronicznej wniosku nie mogła zostać spowodowana poprzez otworzenie pliku xml, zawierającego wersję elektroniczną wniosku. Brak jest możliwości zmiany sumy kontrolnej wersji elektronicznej wniosku bez dokonania w generatorze zmiany zawartości wniosku. Mając na uwadze powyższe regulacje oraz zaistniały spór należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie, czy niezgodność sumy kontrolnej wersji elektronicznej z wersją papierową wniosku była skutkiem ingerencji w treść wniosku, czy też dokonanego tylko przesyłu bez zmiany treści, wymaga wiedzy specjalistycznej. Każda ze stron sporu powołuje się na przeprowadzone próby, jednakże na odmienne ich rezultaty. W związku z tym organ obowiązany był skorzystać z rozwiązania zawartego w art. 31 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, na podstawie którego "W celu zapewnienia rzetelnej i bezstronnej oceny projektów w procesie wyboru projektów do dofinansowania mogą uczestniczyć eksperci posiadający specjalistyczną wiedzę lub umiejętności z poszczególnych dziedzin objętych programem operacyjnym." Zauważyć należy, że ustawodawca nie ograniczył korzystania z instytucji ekspertów wyłącznie do merytorycznego etapu oceny wniosku. Opinia ekspertów powinna być utrwalona w sposób, który pozwoliłby na zapoznanie się z nią. Jeżeli w wyniku zasięgnięcia opinii ekspertów okaże się, że nie było ingerencji w treść wniosku, a zaistniała różnica wynikła wyłącznie z przesyłu i niedoskonałości systemów informatycznych, wówczas brak będzie podstaw do nieuwzględnienia protestu strony skarżącej, bez uprzedniego umożliwienia jej naprawienia błędu. Na niedoskonałości związane z przesyłem wniosków w drodze elektronicznej zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 4 sierpnia 2010r. sygn. akt II GSK 797/10, a którego pogląd tut. Sąd w pełni podziela. NSA stwierdził, że nasuwa się ogólne spostrzeżenie, iż nieomal wszystkie dziedziny życia dotyka postęp w zakresie informatyki. Dostrzega to ustawodawca, który widzi również płynące stąd zagrożenia. Brak jest wprawdzie ustawy, która w sposób kompleksowy regulowałaby wszystkie istotne kwestie z wiązane z korzystaniem z systemów informatycznych, niemniej w szeregu ustaw, które cząstkowo dotyczą powyższej kwestii, nakłada się na podmioty korzystające zawodowo z systemów informatycznych obowiązki ukierunkowane na uniknięcie zagrożeń pomyłek i błędów stąd wynikających. Można tutaj wskazać na przepis art. 661 § 2 k.c., w myśl którego przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej jest obowiązany przed zawarciem umowy poinformować drugą stronę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy (pkt 3), jak i o metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu korygowaniu błędów we wprowadzanych danych, które jest obowiązany udostępnić drugiej stronie (pkt 4). Zbliżone regulacje zawarte są również w ustawie z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.). I tak m.in., stosownie do art. 6 tej ustawy usługodawca jest obowiązany zapewnić usługobiorcy dostęp do aktualnej informacji o szczególnych zagrożeniach związanych z korzystaniem z usługi świadczonej drogą elektroniczną (pkt 1) oraz funkcji celu oprogramowania lub danych niebędących składnikiem treści usługi, wprowadzanych przez usługodawcę do systemu teleinformatycznego, którym posługuje się usługobiorca (pkt 2). Ponadto, zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 2 lit. a) tej ustawy, regulamin świadczenia usług drogą elektroniczną, który określa usługodawca, powinien wskazywać warunki świadczenia usług drogą elektroniczną, w tym wymagania techniczne niezbędne do współpracy z systemem teleinformatycznym, którym posługuje się usługodawca. Wspomniane regulacje mają na celu uniknięcie potencjalnych zagrożeń będących następstwem przesyłania informacji drogą elektroniczną. NSA podkreślił, że powyższy problem dostrzegł również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt P 25/06. W świetle tego wyroku art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 1 a i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) w zakresie, w jakim ogranicza możliwość złożenia miesięcznych informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu stopniach niepełnosprawności pracowników oraz możliwość złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące tylko do formy transmisji danych w formie dokumentu elektronicznego, bez zapewnienia innego sposobu dokonania tych czynności w sytuacji, gdy skorzystanie z tej drogi transmisji danych stało się obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 69 Konstytucji RP. Według Trybunału Konstytucyjnego wspomniana regulacja narusza zasadę proporcjonalności poprzez zachwianie proporcji pomiędzy efektami kwestionowanej regulacji a zakresem ciężarów nakładanych na obywatela, gdy ciężarem związanym z obowiązkiem informatycznym jest ryzyko utraty prawa do należnego dofinansowania, zwłaszcza gdy nie uwzględnia się wchodzących w grę zdarzeń losowych (np. awarii łącza). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odwołując się do przedstawionych wyżej ustawowych regulacji prawnych ukierunkowanych na uniknięcie zagrożeń pomyłek i błędów wynikających z korzystania z systemów informatycznych przy przesyłaniu tą drogą plików w formie elektronicznej regulacje te, na zasadzie analogii iuris, powinny znaleźć zastosowanie w systemie realizacji programu, o którym mowa wart. 5 pkt 11 i art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Nie można bowiem nie dostrzec możliwości popełnienia błędów i pomyłek przy przesyłaniu plików drogą elektroniczną. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko zajęte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt P 25/06, że narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności (art. 2 Konstytucji RP) system realizacji programu, niedopuszczający możliwości sprostowania omyłki w treści dokumentu, która miała miejsce na etapie przesyłania przez wnioskodawcę danych drogą elektroniczną, co skutkowało odrzuceniem wniosku i negatywnym rozpatrzeniem protestu. Zdaniem NSA narusza przepis art. 5 pkt 11 i art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz art. 2 Konstytucji RP system realizacji programu, niezawierający regulacji ukierunkowanych na przeciwdziałanie zagrożeniom pomyłek i błędów wynikających z korzystania z systemów informatycznych przy przesyłaniu tą drogą plików w formie elektronicznej, niedopuszczający możliwości sprostowania przez stronę zaistniałej pomyłki i skutkujący odrzuceniem z tego powodu wniosku strony o dofinansowanie jej projektu. Mając na uwadze powyższe uwagi należy stwierdzić, że w przypadku potwierdzenia przez ekspertów istnienia możliwości zmiany sumy kontrolnej wyłącznie na skutek przesyłu bez ingerencji w treść wniosku, należy przyjąć, że wspomniane kwestie powinny być przedmiotem regulacji w systemie realizacji programu, a brak ich narusza art. 29 ust. 2, a w szczególności punktu 11 w związku z art. 26 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy. W przypadku natomiast, gdy z opinii ekspertów będzie wynikać, że zmiana sumy kontrolnej spowodowana była ingerencją w treść wniosku, wówczas wniosek będzie podlegał odrzuceniu. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje samego kryterium dotyczącego zgodności wersji elektronicznej z wersją papierową, które to kryterium jest jednoznacznie sformułowane i jego odczytanie nie budzi wątpliwości, lecz wyłącznie stwierdza, iż w przypadku niedoskonałości systemu informatycznego (konieczna w tym zakresie uprzednia opinia ekspertów) należy umożliwić wnioskodawcom poprawienie tego błędu. Wobec natomiast przeciwnych stanowisk stron niniejszego sporu, co do wyników przeprowadzonych przez każdą z nich prób, zagadnienie powyższe wymaga jednoznacznego ustalenia. Tym samym tut. Sąd nie przesądza na obecnym etapie, która ze stron ma rację, tj. organ czy strona skarżąca. Kwestię tę - istotną dla sprawy - należy poddać dalszemu badaniu z udziałem ekspertów. Mając na uwadze powyższe na podstawie art.30c ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenie polityki rozwoju, orzeczono jak w sentencji.