I SA/Bd 91/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Liwacz, Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.), Protokolant Sarah Sobecka – Kucharczyk, po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę I SA/Bd 91/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. uznał zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty długu celnego i określił w prawidłowej wysokości kwotę długu celnego. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że M. S. (upoważniony przez R. S.) w dniu [...] w Oddziale Celnym we W. złożył zgłoszenie celne dotyczące objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki Volkswagen [...] rocznik [...], nr nadwozia [...], w którym w oparciu o załączoną fakturę i zadeklarowane koszty transportu poniesione za granicą zadeklarował wartość celną towaru na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Towar został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu i zwolniony. W celu upewnienia się co do prawidłowości danych zadeklarowanych w zgłoszeniu celnym fakturę z dnia [...] nr [...] stanowiącą załącznik zgłoszenia przekazano francuskiej administracji celnej w celu dokonania jej weryfikacji u sprzedawcy. Dochodzenie przeprowadzone przez francuską administrację celną u sprzedawcy samochodu w firmie G. potwierdziło podejrzenie organu celnego co do zaniżenia wartości celnej przedmiotowego towaru. Wraz ze sprawozdaniem władze francuskie przesłały dokumenty tj: - fakturę nr [...] z dnia [...] na sumę [...], - fakturę nr [...] z dnia [...] na sumę [...], - fakturę nr [...] z dnia [...] na sumę [...] zaksięgowane w dokumentacji finansowo-księgowej sprzedawcy. Z wymienionych dokumentów wynikało, iż samochód będący przedmiotem sprawy został sprzedany za kwotę [...] a nie jak zadeklarowała strona za kwotę [...]. Dwie faktury potwierdzają wpłatę zaliczek na zakup przedmiotowego samochodu w wysokości [...] i [...] natomiast całkowita wartość transakcyjna pojazdu jest zgodna z danymi zawartymi w fakturze końcowej nr [...] z dnia [...] na wartość [...]. Ze sprawozdania przesłanego przez władze francuskie, stanowiącego raport z kontroli przeprowadzonej u wystawcy faktury wynikało, iż firma G. wystawia faktury za każdą wpłaconą zaliczkę a także fakturę końcową. Pracownik kontrolowanej firmy zeznał do protokołu, iż okazana mu faktura (przekazana przez polską administrację celną) nie została wystawiona przez firmę A. Mając powyższe na uwadze Naczelnik Urzędu Celnego w T. uznał, iż załączona do zgłoszenia celnego [...] z dnia [...] faktura nr [...] z dnia [...] na sumę [...] jako dokument niewiarygodny nie może służyć do określenia wartości celnej. Do obliczenia należnej kwoty wynikającej z długu celnego zastosowano stawkę celną autonomiczną z uwagi na brak prawidłowego dokumentu uprawniającego do zastosowania stawki celnej obniżonej, z powodu zakwestionowania danych zawartych w fakturze dołączonej przez stronę do zgłoszenia celnego. Wskazując na przepis § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz art. 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego organ pierwszej instancji stwierdził, iż obniżone stawki celne stosuje się przy jednoczesnym spełnieniu warunków: 1) na towar ustanowiono obniżoną stawkę celną, 2) pochodzenie towaru z obszaru Unii Europejskiej zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem EUR l lub deklaracją na fakturze. Niezachowanie jednego z tych warunków uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W ocenie strony materiały przesłane przez zagraniczne służby celne nie świadczą o tym, że faktura która została przedłożona przy odprawie celnej nie została wystawiona przez firmę G. Nadesłane faktury, wszystkie o tym samym numerze, występują bowiem w postaci kserokopii nie poświadczonych za zgodność z oryginałem. A zatem kserokopie takie nie mogą stanowić dokumentu w sprawie. Ponadto wskazano, iż na fakturach przesłanych z Francji brak pieczęci i podpisów stron, są one sporządzone techniką komputerową a faktura przedłożona do zgłoszenia celnego była sporządzona ręcznie i zawierała deklarację o pochodzeniu. W ocenie strony tak sporządzone dowody księgowe naruszają przepisy ustawy o rachunkowości. Dodatkowo wskazano, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ pierwszej instancji narusza zasady wyrażone w art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej. Również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono przyczyn dla których faktury uzyskane od eksportera odzwierciedlają istotne elementy transakcji zaś faktura przedstawiona przez stronę nie zasługuje na atrybut wiarygodności. Na etapie postępowania odwoławczego strona wniosła o przeprowadzenie badań autentyczności zakwestionowanej faktury nr [...] z dnia [...] (przedłożonej do odprawy celnej) włącznie z przeprowadzeniem badań grafologicznych. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że przyczyną wszczęcia postępowania było ujawnienie przez francuskie władze celne u sprzedawcy samochodu dokumentów świadczących o zaniżeniu wartości celnej towaru przez stronę w zgłoszeniu celnym. Szczegółowo ustosunkował się do poszczególnych zarzutów odwołania wskazując na przeprowadzone postępowanie dowodowe jego ocenę i przypominając, że o fakcie, iż przedmiotowy pojazd został stronie sprzedany za wyższą cenę aniżeli zadeklarowana przez nią świadczy sprawozdanie przesłane przez organy celne Francji, z którego jednoznacznie wynika, iż przedstawiona przez stronę faktura nie została wystawiona przez firmę G. Podkreślił, że polskie organy celne nie mają podstaw podważać autentyczności przesłanych przez francuskie władze celne dokumentów. Dla oceny bowiem sprawozdania władz francuskich niekwestionowane znaczenie ma przepis art. 1138 kodeksu postępowania cywilnego którego istota polega na tym że zrównuje zagraniczne dokumenty urzędowe z polskimi dokumentami urzędowymi ( i to bez wprowadzania klauzuli wzajemności ) w zakresie mocy dowodowej. Ponadto Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż organy celne działały na podstawie Protokołu nr 6 Układu Europejskiego zawierającego postanowienia dotyczące wzajemnej pomocy w sprawach celnych w celu wykrycia naruszenia ustawodawstwa celnego. Dokumenty nadesłane przez francuskie władze celne w drodze pomocy prawnej opartej na Protokole nr 6 do Układu europejskiego na zasadzie art. 11 pkt 2 i 3 wym. Protokołu mogą być wykorzystywane w postępowaniu sądowym, administracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych. Informacje uzyskane w ramach pomocy prawnej w powyższym trybie mogą być wykorzystywane jako dowody w postępowaniu prowadzonym przez organy celne państwa zwracającego się z prośbą o pomoc prawną. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, iż ujawnione przez francuskie władze celne faktury nie spełniają wymogów jakie stawia prawo polskie organ odwoławczy wskazał, iż przepisami które regulują kwestie wymogów jakim powinny odpowiadać dokumenty przedłożone wraz ze zgłoszeniem celnym jest rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych z dnia 22 grudnia 1999r. Zgodnie z § 209 ust. 1 powołanego rozporządzenia faktura przedłożona do zgłoszenia celnego powinna zawierać: - nazwę i adres kontrahenta , - nazwę i adres nabywcy, - numer, - miejsce i datę wystawienia, Faktury ujawniona przez władze celne francuskie zawierały wszystkie te elementy i można było na ich podstawie ustalić wartość celną towaru. W odpowiedzi na podnoszony w postępowaniu odwoławczym wniosek o przeprowadzenie badań autentyczności faktury przedłożonej przez stronę do zgłoszenia celnego Dyrektor Izby Celnej wskazał na treść art. 180 ustawy ordynacja podatkowa. Podkreślił, iż organy celne ustaliły ponad wszelką wątpliwość że kupującym towar był R. S. a kto faktycznie odebrał towar i dokonał zapłaty nie jest istotne dla przeprowadzonego postępowania. Ponadto wnioskowanie przeprowadzenia dowodów choćby w materii badań grafologicznych odbiega od rzeczywistego przedmiotu sporu jakim jest wartość towaru. W skardze na decyzje organów obu instancji strona skarżąca wniosła o ich uchylenie. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania określonych w Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na prowadzone postępowanie i treść wydanej decyzji a w szczególności naruszenie art. 122 i 187 § 1 Ordynacji oraz art. 77 § 1 kpa poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz przez zastąpienie materiału dowodowego sprawy dowolnymi domniemaniami, - naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 188 i 194 Ordynacji podatkowej poprzez pominiecie żądania R. S. w przedmiocie przeprowadzenia dowodów dotyczących okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy a mianowicie dotyczące badania autentyczności przedłożonej przez niego faktury w firmie A., jak i ustalenia i słuchania świadków obecnych w czasie transakcji i wystawienia przedmiotowej faktury w firmie A. – o co wymieniony wnosił zarówno we wniosku z dnia [...] jak i w odwołaniu z [...]. - naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez całkowicie bezpodstawne przyjęcie, iż materiały nadesłane przez francuskie organy celne a w szczególności trzy wydruki komputerowe oznaczone jako "faktura [...]" stanowią dokumenty i wywierają skutki prawne wskazane w tym przepisie, - błąd w ustaleniach faktycznych przez całkowicie dowolne przyjęcie, iż francuska firma A. nie wystawiła faktury nr [...] z dnia [...] wypełnionej ręcznie i podpisanej przez P. B. a przedłożonej przez R. S. jako podstawa do naliczenia cła oraz przez całkowicie dowolne przyjęcie, iż R. S. zapłacił za samochód VW [...] kwotę [...] kiedy w rzeczywistości wymieniony otrzymał wskazaną fakturę przy kupnie samochodu, zgodnie z jej treścią zapłacił za pojazd jedynie [...] i taka też była faktyczna wartość zakupionego pojazdu, - art. 23 kodeksu celnego poprzez całkowicie dowolne przyjęcie wartości celnej nabytego przez R. S. samochodu mimo prawidłowego wskazania tej wartości przez wymienionego. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył zarzuty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji i ich argumentację. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Istotą sporu w sprawie jest ustalenie wartości celnej towaru w postaci samochodu osobowego marki Volkswagen [...], importowanego z Francji przez skarżącego. Skarżący dokonując zgłoszenia celnego w dniu [...] dołączył fakturę zakupu przedmiotowego auta wystawioną w dniu [...] przez sprzedającego – firmę G. z ceną zakupu [...]. Organ celny na skutek wątpliwości co do zadeklarowanej ceny transakcyjnej, korzystając z regulacji art. 83 Kodeksu celnego, zwrócił się w drodze pomocy prawnej do organów francuskiej administracji celnej o przeprowadzenie stosownego dochodzenia na okoliczność prawdziwości danych zawartych w przedłożonej fakturze. Podstawą prawną dla organów celnych do wystąpienia z takim wnioskiem były postanowienia wielostronnej umowy międzynarodowej - Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie miedzy Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 20 października 1992 r. podał do powszechnej wiadomości, że Układ Stowarzyszeniowy został uznany za słuszny zarówno w całości jak i każde z postanowień w nim zawartych, jest przyjęty, ratyfikowany i zatwierdzony i będzie niezmiennie zachowywany. Ratyfikowane umowy międzynarodowe są źródłem powszechnie obowiązującego prawa w RP (art. 87 ust. 1 Konstytucji). W art. 91 ust. 1 Konstytucji zawarto przepis generalnie transformujący umowę międzynarodową do wewnętrznego porządku prawnego, co oznacza, iż jest ona bezpośrednio stosowana, chyba że stosowanie umowy uzależnione jest od wydania ustawy. Warunkiem transformacji jest jednak opublikowanie umowy w Dzienniku Ustaw, ten zaś wymóg - ogłaszania "w trybie wymaganym dla ustaw" Konstytucja ustanawia jedynie względem umów ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, odsyłając określenie zasad publikacji innych umów do ustaw (art. 88 ust. 3 Konstytucji RP). Umowy międzynarodowe, które są ratyfikowane przez Prezydenta za uprzednią zgodą parlamentu wyrażoną w ustawie (art. 89 ust. l Konstytucji RP) i które są ogłaszane w trybie wymaganym dla ustaw (art. 88 ust. 3 Konstytucji RP), mają moc prawną ustawy. Prezydent RP ogłosił powyższą umowę w załączniku do Dziennika Ustaw Nr 11, poz. 38 z dnia 27 stycznia 1994 r. W art. 2 Protokołu 6 stanowiącego załącznik do powyższej Umowy zawarto zapis, że strony umowy udzielają sobie wzajemnie pomocy w sposób i na warunkach przewidzianych przedmiotowym Protokołem, w celu prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego, w szczególności przez zapobieganie, prowadzenie dochodzeń i wykrywanie naruszeń tego ustawodawstwa. Zgodnie z art. 3 Protokołu na prośbę władz występujących z wnioskiem, władze proszone o pomoc dostarczają wszystkie stosowne informacje umożliwiając właściwe stosowanie ustawodawstwa celnego, łącznie z informacjami dotyczącymi ujawnionych lub planowanych działań, które naruszają lub naruszą to ustawodawstwo (ust. 1) oraz informują, czy towary wywiezione z terytorium jednej z umawiających się stron zostały właściwie przywiezione na terytorium drugiej strony, wyszczególniając w razie potrzeby procedury celne zastosowane wobec tych towarów (ust.2). W wyniku wykonania wniosku nr [...] o udzielenie pomocy prawnej, w którym wskazano także iż przekazywana jest do weryfikacji faktura złożona przez skarżącego, francuska administracja celna nadesłała raport z dochodzenia, w którym stwierdziła, że część nadesłanych jej do porównania faktur jest fałszywa. Do raportu dołączono kopię prawdziwych faktur. Wśród takich kopii załączonych do raportu znalazły się także dokumenty w postaci faktur z firmy G. z dnia [...] ( jedna faktura) i [...] (dwie faktury) o numerach [...]. Z treści raportu wynikało, iż w firmie sprzedawcy były wystawiane faktury na każdą wpłaconą zaliczkę i faktura końcowa. W treści faktur ( z dnia [...] na kwotę [...] i [...] na kwotę [...]) wskazana była- kwota zapłacona (wpisana słownie) i sposób zapłaty "gotówka". Natomiast na fakturze z [...] na wartość [...] zapisano – sposób zapłaty "gotówka", zapłacono"0". Oznacza to , iż ceną należną za samochód była kwota stanowiąca sumę dwóch faktur : przedłożonej w dniu zgłoszenia celnego i ujawnionej przez francuskie władze celne. Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i 31 Kodeksu celnego. Dopiero niemożność przyjęcia wartości transakcyjnej za wartość celną z powodu zakwestionowania jej wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów (art. 23 § 7 Kodeksu celnego) może stanowić podstawę do ustalania wartości celnej na podstawie zasad określonych w przepisach art. 24 - 29 Kodeksu celnego. W przedmiotowej sprawie organy celne ustaliły wartość transakcyjną. Okoliczność, że jest ona inna niż wskazywał na to skarżący nie zmienia charakteru tych ustaleń. Wartość transakcyjna jest kategorią obiektywną i odzwierciedla warunki dokonanej transakcji, co oznacza, że nie jest uzależniona od woli strony posłużenia się tą kategorią. Niewątpliwie ustalenia dokonane w stanie faktycznym jak w przedmiotowej sprawie muszą zostać przekonywująco uzasadnione. Z tego tytułu nie mogły znaleźć w sprawie zastosowania reguły ustalania wartości celnej opisane w art. 25 - 29 Kodeksu celnego. Zdaniem Sądu samo zestawienie dwóch dokumentów - faktur zawierających odmienne dane, bez dodatkowych argumentów przesądzających o prymacie jednego z nich niczego w sprawie nie przesądza. Okolicznością, która pozwala na ustalenie, że prawidłowe było zakwestionowanie przez organy celne wartości celnej towaru jest treść nadesłanego raportu, do którego dołączono sporne dokumenty. Z oficjalnego pisma w ramach wykonania wniosku o pomoc prawną wynika, że organy celne francuskie, po przeprowadzeniu stosownego dochodzenia, tj. analizy dokumentacji księgowej sprzedawcy, stwierdziły, że nadesłane do weryfikacji faktury były w znaczącej większości dokumentami fałszywymi. W uwzględnieniu powyższych rozważań należy stwierdzić, że raport francuskiej administracji celnej z dnia [...] w świetle polskiego prawa jest zagranicznym dokumentem urzędowym, bowiem został sporządzony przez organ obcego państwa. Francuska Krajowa Dyrekcja Informacji i Dochodzeń Celnych jest organem powołanym (właściwym) do sporządzenia takich dokumentów i dokumenty te dotyczą zakresu (sfery) działania tego urzędu. Skoro zaś jest dokumentem urzędowym, przeto stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone dopóty, dopóki nie zostanie udowodnione, że dokument nie jest prawdziwy (autentyczny), albo że oświadczenia organu są niezgodne z prawdą (art. 194 Ordynacji podatkowej). Wartość dowodowa tego raportu jako dokumentu urzędowego zależy od prawa polskiego. Można obalić domniemanie prawdziwości przysługujące dokumentom urzędowym, przeprowadzając zarówno dowód przeciwko temu, iż dokument nie pochodzi od organu, który go wystawił, jak i przeciwko treści dokumentu. Póki jednak dowód taki nie zostanie przeprowadzony, dokumentowi urzędowemu przysługuje moc dowodu zupełnego. Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) nie jest regulatorem ciężaru dowodu. Skarżący nie zdołał przeprowadzić dowodu obalającego moc dowodową przedstawionego przez francuską administrację celną raportu. Kierując się zasadami doświadczenia życiowego należy podnieść, że skarżący ma interes w uzyskaniu dokumentu (faktury) wskazującego na niższą wartość towaru, interesu takiego nie ma zaś sprzedawca, który tą metodą powiększałby swój przychód. Nie bez znaczenia dla tej oceny pozostaje wysokość ceny zakupu (która stała się zresztą przyczyną podjęcia po zwolnieniu towaru dalszych działań) uwidoczniona na zakwestionowanej fakturze dla pojazdu. Odnosząc się do zarzutu skarżącego co do zaniechania przeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego, to należy wskazać, że Sąd nie dostrzega potrzeby uzupełnienia postępowania w tym zakresie, albowiem dowody na okoliczności wnioskowane nie mogą wnieść nic do sprawy. Zasadą jest, że przeprowadza się jedynie dowody istotne dla ustalenia stanu faktycznego czy prawnego, stąd możliwość weryfikacji wnioskowanych dowodów przez organ. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) Sąd orzekł jak w wyroku. Już tylko na marginesie należy podkreślić, iż rozstrzygnięcie sprawy stanowi kontynuację dotychczasowej linii orzecznictwa w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym (por. wyroki NSA z dnia 17 lipca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1517/03 i z dnia 24 listopada 2003 r. sygn. akt SA/Bd 2043/03).