I SA/Bd 910/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lutego 2012r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2011 r. na poczet zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec i sierpień 2008 r. oddala skargę I SA/Bd 910/11 UZASADNIENIE W dniu [...] czerwca 2011 r. do Urzędu Skarbowego w Ż. wpłynęła deklaracja podatkowa J. K. dla podatku od towarów i usług VAT-7 za miesiąc maj 2011 r., w której wykazana została nadwyżka podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...] zł do zwrotu na rachunek bankowy podatnika. Z uwagi na zaległości strony w podatku od towarów i usług, wynikające ze złożonych deklaracji VAT-7 za miesiące lipiec i sierpień 2008 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż., postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] zaliczył wykazany w deklaracji VAT-7 zwrot podatku, na poczet należności z tytułu podatku od towarów i usług za wymienione okresy rozliczeniowe w następujący sposób: - za lipiec 2008 r. [...]zł na należność główną, [...] zł na odsetki za zwłokę, - za sierpień 2008 r. [...]zł na należność główną, [...]zł na odsetki za zwłokę. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. J. K. na postanowienie organu I instancji złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w B., w którym wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i zaliczenie zwrotu z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł na poczet zaległych składek ZUS dochodzonych w trybie egzekucji administracyjnej. J. K. w zażaleniu podniósł, że składki ZUS mają pierwszeństwo przed innymi należnościami, w związku z czym zwrot podatku powinien być zaliczony na poczet wskazanych należności. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] września 2011 roku, Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu odwołał się do treści art. 76, art. 76a, art. 76b oraz art. 80 Ordynacji podatkowej. Dyrektor wskazał, że jeśli podatnik wykaże nadpłatę podatku, zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z mocy prawa, a dokonaną czynność odzwierciedla i potwierdza postanowienie wydane w trybie art. 76a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Wyjaśnił, że zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a oraz bieżących zobowiązań podatkowych podlega również zwrot różnicy podatku (nadwyżka podatku naliczonego nad należnym) lub zwrot podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. Zaliczenie, o którym mowa w art. 76a § 2 pkt 1, następuje z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku - art. 76b zdanie drugie Ordynacji podatkowej. Organ podniósł, że nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają w pierwszej kolejności zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę i bieżące zobowiązania, a dopiero w przypadku ich braku podlegają zwrotowi. Odnosząc się do argumentu strony w kwestii zaliczenia zwrotu na poczet zaległych składek ZUS Dyrektor wskazał, że zaliczenia dokonuje się na poczet zobowiązań podatkowych, co jednoznacznie wynika z art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej. Dopiero w przypadku braku zaległości i bieżących zobowiązań podatkowych kwota zwrotu podlegałaby zajęciu na poczet dochodzonych należności ZUS. W niniejszej sprawie posiadanie zaległości podatkowych przez J. K. jest bezsporne. Nie zgadzając się z postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B., J. K. w dniu [...] października 2011 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie z dnia [...] września 2011 r. Nr [...]. Zdaniem skarżącego zaliczenie, którego dotyczy zaskarżone postanowienie jest nadmiernie uciążliwe, a strona nie ma środków do życia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Na wstępie Sąd odnosząc się do kwestii procesowych wskazuje, iż postanowieniem wpisanym do protokołu oddalił złożony na rozprawie wniosek o zawieszenie postępowania sądowego. Uzasadniając wniosek, pełnomocnik wskazał na postanowienie, Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] lutego 2012 r. które dotyczyło odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2011 będącego przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia postanowienia wynika, iż przyczyną odmowy było toczące się postępowanie sądowe. W świetle powyższego w ocenie Sądu w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, iż J. K. w deklaracji VAT-7 za miesiąc maj 2011 r. wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...]zł, jak również to, że na podatniku ciążyły zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług wynikające ze złożonych deklaracji VAT-7 za miesiące lipiec i sierpień 2008 r., wskazując m.in. na trudną sytuację materialną. Skarżący kwestionuje dokonane przez organ podatkowy zaliczenie w/w nadpłaty w podatku od towarów i usług za 2011 r. na poczet zaległości podatkowej w tym podatku za 2008 r. Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) zwaną dalej "Op." Przywołany przepis stanowi, że nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Z kolei zgodnie z art. 76a § 1 Op. w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie i ten środek zaskarżenia został przez stronę wykorzystany. Natomiast art. 55 § 2 tej ustawy stanowi, że jeżeli powstała nadpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nadpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu powstania nadpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Wystąpienie nadpłaty powoduje zatem sytuację, w której między podatnikiem a organem podatkowym istnieje powiązanie prawne, gdzie podatnik staje się wierzycielem w stosunku zobowiązaniowym, a organ podatkowy dłużnikiem. Wystąpienie nadpłaty nie daje jednak podatnikowi pełnej swobody w dysponowaniu nią, gdyż zacytowany przepis art. 76 określa szczegółowy tryb zwrotu nadpłaty w myśl zasady tzw. zwrotu pośredniego. Ten tryb ma pierwszeństwo przed zwrotem bezpośrednim nadpłaty. Nadpłatę zwraca się podatnikowi dopiero po stwierdzeniu, że podmiot domagający się zwrotu nie jest dłużnikiem w żadnym stosunku prawnopodatkowym i nie złoży wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki – Ordynacja podatkowa. Komentarz. Oficyna Wydawnicza "Unimex". Wrocław 2006, str. 365.) Należy podkreślić, że zaliczenie nadpłaty podatku na poczet zaległości jest czynnością materialnotechniczną, a postanowienie, o którym mowa w art. 76a § 1 O.p. jest warunkiem formalnym do zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2007 roku, sygn. akt III SA/Wa 513/07). Przy czym, organ dokonując zaliczenia nadpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości złożonych przez podatnika deklaracji, jak również rozstrzygnięć określających wysokość zobowiązań. Powołany przepis jest jednoznaczny i jak wynika z jego treści zawiera nakaz zaliczenia z urzędu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej. Zasadne jest także stanowisko organu, iż dopiero w przypadku braku zaległości i bieżących zobowiązań podatkowych kwota zwrotu podlegałaby zajęciu na poczet dochodzonych należności ZUS. W niniejszej sprawie posiadanie zaległości podatkowych przez J. K. było bezsporne. W ocenie skarżącego uzasadnieniem dla zwrotu nadpłaty jest brak możliwości finansowych na ponoszenie kosztów utrzymania. Odnosząc się do tego argumentu wskazać należy, że okoliczność powyższa pozostaje bez znaczenia na gruncie art. 76 Ordynacji podatkowej. Przesłanka powyższa analizowana może być w postępowaniu o przyznanie ulgi (umorzenie, rozłożenie na raty). Reasumując, wskazać należy, iż w świetle powołanych wyżej przepisów, organ podatkowy zasadnie zaliczył nadpłatę wynikającą z deklaracji VAT-7 za 2011 rok na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wskazane miesiące 2008 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. L. Kleczkowski U. Wiśniewska E. Kruppik – Świetlicka