I SA/Bd 920/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A.D. i J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia 1. Oddala skargę 2. Zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokat K. R. –C. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Syg. akt I SA/Bd 920/12 UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B..(SKO) utrzymało w mocy własne postanowienie odmawiające J. D. i A. D.(skarżącym) stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w B. z dnia [...]r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. K. z dnia [...]r. w sprawie określenia W. Z. nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2007r. 2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził nadpłatę w podatku od środków transportowych za 2007r. u W. Z., z uwagi na fakt, iż nie posiadał on tytułu prawnego do środka transportowego, a więc nie ciążył na nim obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych; w efekcie dokonana wpłata z tego tytułu nastąpiła nienależnie. 3. Organ wskazał, że kwestię nieskutecznego przeniesienia własności środka transportowego rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2007r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 173/07. 4. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, z uwagi na pominięcie ich, jako strony postępowania. 5. SKO w B. rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia [...] r. odmówiło wszczęcia postępowania z uwagi na fakt, że postępowanie podatkowe zakończone przedmiotową decyzją dotyczyło wyłącznie interesu prawnego podatnika - osoby, która uiściła nienależny podatek – W. Z.. Kolegium powołując się na art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 137, poz. 926 ze zm. dalej O.p.) wskazało, że wnioskodawcy, skarżący w tej sprawie, nie mieli przymiotu strony. Zatem decyzja, dotycząca interesu prawnego innej osoby, nie mogła być im doręczona, a oni nie mogli żądać stwierdzenia nieważności decyzji, która nie dotyczy ich praw i obowiązków. 6. Następnie skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia zarzucając, że winno ono być wydane w formie decyzji. 7. SKO rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia [...]r. odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...]r. Zdaniem organu wnioskodawcy stwierdzenia nieważności, którzy nie posiadali przymiotu strony w postępowaniu podatkowym w sprawie nadpłaty podatku nie mogli skutecznie kwestionować wydanego w tej sprawie postanowienia objętego wnioskiem w sprawie stwierdzenia nieważności. 8. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wskazali, że powinni zostać uznani za stronę w przedmiocie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. 9. SKO w B. ponownie rozpatrując sprawę podało, że przedmiotem postępowania w związku ze złożonym zażaleniem nie jest merytoryczne badanie sprawy, jak tego chcą skarżący, a jedynie stwierdzenie, czy zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania postanowieniem z dnia [...]r. Kolegium nie stwierdziło także podnoszonych przez skarżących przesłanek zawartych w art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Organ podkreślił, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, a kwestie powstania nadpłaty, jej określenia przez organ, wniosku o stwierdzenie nadpłaty, zaliczenia i zwrotu nadpłaty regulują przepisy rozdziału 9 działu III Ordynacji podatkowej. Zatem nadpłatą mogą być wyłącznie kwoty wpłacone na rzecz organu podatkowego przez podmioty stosunku prawnopodatkowego (podatników, płatników, inkasentów, spadkobierców podatnika, osoby trzecie wymienione w art. 107 O.p.), do których skarżący nie należą. 10. W ocenie Kolegium, z uwagi na przytoczone powyżej przepisy prawa oraz stan faktyczny sprawy zasadnie stwierdzono, że postępowanie podatkowe, zakończone wydaniem decyzji przez organ podatkowy, której stwierdzenia nieważności domagali się wnioskodawcy, dotyczy wyłącznie interesu prawnego podatnika - osoby, która uiściła nienależny podatek, W. Z. Natomiast skarżący nie byli adresatem decyzji i dlatego decyzja nie mogła być im doręczona. 11. Z kolei z uwagi na brak przymiotu strony nie mogli żądać stwierdzenia nieważności decyzji, która nie dotyczyła ich praw i obowiązków. 12. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, podnosząc, że złożony przez nich wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza S. K. powinien być rozpatrzony w trybie art. 247 w związku z art. 133 O.p., natomiast SKO nietrafnie, powołując się na art. 165a § 1 O.p. pominęło ich, jako stronę postępowania. Zdaniem skarżących mają oni faktycznie interes prawny w działaniach organu podatkowego pierwszej instancji. Zatem decyzja Burmistrza, jako dotknięta rażącą wadą powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. 13. Dodatkowo skarżący wskazali, że właścicielem pojazdu jest W. Z., co wynika z umowy kupna-sprzedaży z dnia [...]r., a organ podatkowy nie jest właściwy do stwierdzania tytułu posiadania własności środka transportowego. 14. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: 15. Skarga nie jest uzasadniona albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W tym miejscu należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r, poz.270) uchyla postanowienie, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 16. Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jest rozstrzygnięcie organu odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia, którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. K. w zakresie określenia W.Z. nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2007r. 17. Istotą stanowiska skarżących w sprawie jest kwestionowanie przez nich poglądu organu, że w szeroko rozumianym postępowaniu dotyczącym nadpłaty w podatku od środków transportowych nie mogą czynnie uczestniczyć, w szczególności być adresatami decyzji. 18. Zgodnie z art. 248 § 1 O.p. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, (ale także postanowienia) wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Skarżący w piśmie z dnia [...]r zawarli wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowego postanowienia powołując się na art. 247 § 1 pkt 3 i art. 248 § 3 O.p. Pierwszy z przepisów stanowi o tym, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa; drugi stanowi o tym, że rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Ostatni z powołanych przepisów wiąże się z zarzutem skarżących, że zaskarżone orzeczenie zapadło w niewłaściwej formie – postanowienia zamiast decyzji. 19. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdza, że nie naruszało ono w swej treści i formie przepisów postępowania. Odnosząc się do formy rozstrzygnięcia o wniosku skarżących należy zauważyć, że przywołany przez nich przepis Ordynacji podatkowej (art. 248 § 3) stanowi o decyzji, w której organ orzeka w sprawie stwierdzenia nieważności innej decyzji. W sprawie jednak organ nie orzekał o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji lecz postanowienia. Przedmiotem bowiem tego postępowania jest wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Znajduje tu zastosowanie art. 219 O.p. z którego wynika, że w przypadku postanowień o ile zachodzi zastosowania art. 248 § 3 O.p., wydaje się zamiast decyzji postanowienia. Z tego tytułu zarzut skarżących, że skarżone w sprawie rozstrzygnięcia organów wydane zostały w nieprawidłowej formie, Sąd uznał za niezasadny. 20. Odnosząc się do zasadniczej kwestii merytorycznej, oceny legalności odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w B. z [...]r w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, Sąd uznał, że odpowiada ono prawu. 21. Postępowanie o stwierdzenie nieważności, co podkreślił także organ w zaskarżonym postanowieniu ma charakter nadzwyczajny. Oznacza to, że – wbrew zasadzie trwałości orzeczeń administracyjnych – w wyjątkowych sytuacjach może dochodzić do weryfikacji ostatecznych decyzji i postanowień. Przesłanki stwierdzenia nieważności zostały enumeratywnie wymienione w art. 247 § 1 O.p. 22. Zdaniem skarżących kwestionowane postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, że powołana przesłanka stwierdzenia nieważności stanowi o kwalifikowanym naruszeniu prawa tzw. rażącym, do którego dochodzi z reguły wówczas, gdy samo zestawienie przepisów z treścią rozstrzygnięcia pozwala na stwierdzenie, że doszło do naruszenia tych przepisów. 23. Tymczasem skarżący odnoszą takie zarzuty do postanowienia, wydanego na podstawie art. 165a § 1 O.p. w związku z tym, że uznano iż nie są stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej wobec podatnika, W. Z.. Organy stanęły bowiem na stanowisku, ze skarżący nie mają przymiotu strony zarówno w postępowaniu wymiarowym dotyczącym nadpłaty, jak również konsekwentnie, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wydanej w tamtej sprawie decyzji. 24. Stanowisko organów jest zasadne w świetle powołanego już wyżej art. 248 § 1 O.p. który inicjatywę (oprócz samego organu) wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przyznaje stronie. Krąg osób, które mogą uczestniczyć w postępowaniu w charakterze strony nie jest dowolny i nie zależy od subiektywnego odczucia danego podmiotu, że dana sprawa go w jakimś zakresie dotyczy. Przymiot strony wyznaczony jest przez ustawodawcę do kręgu osób wymienionych w art. 133 O.p. 25. Zgodnie z tym przepisem stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy (§ 1); stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w § 1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa (§ 2); stroną w postępowaniu podatkowym w sprawach dotyczących zwrotu podatku od towarów i usług może być wspólnik spółki wymienionej w art. 115 § 1, uprawniony na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług do otrzymania zwrotu podatku (§ 2a); stroną w postępowaniu podatkowym w sprawie stwierdzenia nadpłaty w zakresie zobowiązań byłej spółki cywilnej może być osoba, która była wspólnikiem spółki cywilnej w chwili rozwiązania spółki (§ 2b). Odesłanie do osób trzecich także nie oznacza tego pojęcia w znaczeniu potocznym, lecz dotyczy podmiotów określonych w art. 110 – 117a O.p., które regulują odpowiedzialność byłego małżonka podatnika, członków rodziny podatnika, nabywcy przedsiębiorstwa, przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową, odpowiedzialność wspólników i członków zarządu. 26. Skarżący w skardze ani we wniosku nie powołują się na przynależność, do którejś z wymienionych wyżej grup podmiotów, lecz na podstawie samodzielnie postrzeganego interesu faktycznego uznają siebie, wbrew przepisom, za uprawnionych do działania w cudzej sprawie. Na marginesie należy wskazać, że argumenty co do własności spornego pojazdu mogą oni podnosić w sprawie, o ile taka zostanie zainicjowana, w zakresie ich własnego zobowiązania podatkowego; postępowanie dotyczące innego podmiotu (uznanie, że ciąży na nim obowiązek podatkowy lub nie) nie przesądza jeszcze o statusie skarżących w tym zakresie; uczyni to dopiero postępowanie prowadzone w wobec skarżących. 27. Mając na uwadze powyższą argumentację Sad oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz.1348 ze zm.) Sąd zasądził na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu w ramach pomocy prawnej kwotę 590,40 zł (wynagrodzenie wg. stawek brutto).