I SA/Bd 927/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.S. o przyznanie prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług postanowił odmówić przyznania prawa pomocy Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł K.S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W druku PPF opisał swoją sytuację majątkową i rodzinną podając, że nie uzyskuje regularnie dochodów. Oświadczył, że prowadzi z B.O. oraz ich córką wspólne gospodarstwo domowe, którego jedynym miesięcznym dochodem jest 1.000 zł brutto uzyskiwane przez konkubinę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W rubrykach 7,8 formularza negatywnie ocenił stan majątkowy. Pismem z 24 listopada 2010 r. wezwano ubiegającego do uzupełnienia braków wniosku, poprzez przedłożenie: 1)oświadczenia co do średniej wysokości miesięcznego dochodu lub zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej w przypadku pozostawania bez zatrudnienia; 2) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz B.O. osobistych oraz firmowych rachunków bankowych lub lokat terminowych za okres ostatnich trzech miesięcy; 3) kopii zeznania podatkowego odnośnie ustalenia wysokości osiągniętego przez skarżącego oraz B.O. dochodu w 2009 r.; 4) dokumentu potwierdzającego dodatkowe obciążenie budżetu domowego innymi wydatkami, w szczególności spłatą kredytów bankowych lub innych należności budżetowych; 5) oświadczenia o ponoszonych wydatkach związanych z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz ich ewentualne udokumentowanie; 6) zaświadczenia o stanie zdrowia oraz kopii rachunków potwierdzających, ze strona skarżąca (członek rodziny) ponosi koszty zakupu niezbędnych dla ochrony życia leków;7) wyjaśnienia, czy skarżący (członek rodziny) jest właścicielem samochodu; 8) dokumentów bilansowych i podatkowych obrazujących wynik finansowy uzyskiwany w ramach prowadzonej przez B.O. działalności gospodarczej. Wnioskujący w odpowiedzi wyjaśnił, że brak świadectwa pracy uniemożliwia rejestrację w charakterze osoby bezrobotnej. Ujawnił też, że jest właścicielem samochodu podlegającego od kilku lat zajęciu komorniczemu. Nieprzedłożenie dodatkowych dokumentów dotyczących B.O> wytłumaczył tym, że wspólnie utrzymują i wychowują dziecko nie pozostając we wspólności majątkowej, a konkubina nie jest stroną w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, jak i nie odpowiada za jego zobowiązania. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Modele postępowań sądowych respektują regułę, według której koszty sądowe ponosi ta strona, której działanie spowodowało ich powstanie (art.199 p.p.s.a.). Odstępstwem od niej jest instytucja pomocy prawnej mająca na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ona bowiem realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art.77 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art.6 Konwencji o ochronie praw człowieka oraz podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. ( Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych procesu na Skarb Państwa nie ma charakteru absolutnego, gdyż podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Wydzielona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, dokonywanej jednakże w sposób pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności ( por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie zaś z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści zawartego w treści art.246 § 1 p.p.s.a. sformułowania " gdy osoba ta wykaże" wywodzić należy, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Stanowisko takie zostało już ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dokonując analizy możliwości płatniczych skarżącego na podstawie danych zawartych formularzu PPF oraz piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie sądowe z dnia 24 listopada 2010 r., stwierdzić trzeba, że udzielone informacje są niewystarczające do wydania pozytywnego dla zainteresowanego rozstrzygnięcia. Na gruncie niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że skarżący w formularzu PPF zawarł jedynie twierdzenia natury ogólnej. Tym samym nie spełnił wymogów, o których mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którymi wniosek o przyznanie prawa pomocy [ druk PPF - ref.] powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. To znaczy, że pochodzące od strony informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle ścisłe, by możliwa była kompletna ocena rzeczywistej kondycji finansowej. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyraźnie stanowi, że w razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawianych w formularzu PPF danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, referendarz na podstawie art.255 p.p.s.a. wzywa wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Nie budzi zastrzeżeń, iż to właśnie powyżej wskazany przepis art.255 p.p.s.a. nakłada obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśniania wszystkich okoliczności mających wpływ na właściwą ocenę możliwości płatniczych strony zainteresowanej. Na tej właśnie podstawie zwrócono się do skarżącego o nadesłanie "dokumentów źródłowych" ze wskazaniem, jakie konkretnie mają to być dokumenty ( K-23 akt sprawy). Ten jednakże, pomimo stosownego poinstruowania, nie przedłożył żadnego z nich, a w konsekwencji ograniczył się jedynie do ponowienia swoich lakonicznych oświadczeń. Co więcej, mylnie doszedł też do wniosku, że niezasadnym byłoby przedłożenie dokumentów obrazujących możliwości płatnicze B.O.. Wątpliwości odnośnie rzetelności udzielanych twierdzeń potęguje zadeklarowanie wysokości dochodu przypadającego na osobę w gospodarstwie domowym, a mianowicie kwoty 333 zł brutto. Skoro wynosi on tylko tyle, to w konsekwencji zestawienia jego wysokości z minimalnymi kosztami zabezpieczającymi podstawowe potrzeby życiowe jak wyżywienie czy mieszkanie przyjąć trzeba, że zainteresowany nie przedstawił swoich wszystkich źródeł utrzymania. W świetle zasad doświadczenia życiowego uznać należy, iż posiada on dodatkowe źródła finansowania, których nie ujawnia, bowiem nie można, bez wystarczających przychodów funkcjonować i regulować swoich zobowiązań. Co więcej, uwagę zwraca to, że osobom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej wsparcia udziela opieka społeczna, jednak skarżący pomocy takiej nie poszukiwał. W kontekście więc powyższych ustaleń stwierdzić należało, że postawa skarżącego, uchylającego się od przełożenia jakichkolwiek materiałów popierających jego twierdzenia, podważa wiarygodność prezentowanej przez niego argumentacji. Co warte podkreślenia, przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy, zaś część ze złożonych oświadczeń uznać należy za niewiarygodne. Skarżący jedne kwestie wyeksponował, inne zaś zostały przez niego przemilczane. Odnosząc się do materii podniesionej w piśmie z dnia 12 grudnia 2010 r. należy zauważyć, że wnioskujący sam wskazał B.O. jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem sytuacja materialna tej osoby będzie miała wpływ na ocenę zdolności skarżącego do poniesienia kosztów sądowych. Obowiązek uwzględniania tego podmiotu wynika z art.252 § 1 p.p.s.a. oraz rubryk o numerach 6-10 druku formularza PPF. Z powyższych względów, na podstawie powołanych w przepisów, w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.