I SA/Bd 929/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. D. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 08 listopada 2010r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, postanowieniem z dnia 09 grudnia 2010r. sygn. akt I SA/Bd 929/10 referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 17 grudnia 2010r. G. D. wniósł sprzeciw od w/w postanowienia stwierdzając, że bezzasadnie odmówiono mu przyznania prawa pomocy kierując się nieobiektywną oceną i zbyt formalnym podejściem do jego wniosku. W ocenie skarżącego dowodem na to, jest niedopuszczalne stwierdzenie, że posiada dodatkowe źródła finansowania, co narusza jego prywatność i nie jest poparte żadnymi dowodami. Zdaniem strony, jej niska renta jest wystarczającym argumentem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 16 grudnia 2010r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 09 grudnia 2010r., który nie został odrzucony przez Sąd. W świetle art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 wskazanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Z nadesłanego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy, późniejszych wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia 23 listopada 2010r. oraz nadesłanych dokumentów wynika, że stały dochód, jaki uzyskują wnioskodawca i jego małżonka to łącznie 1.290 zł z tytułu odpowiednio świadczenia rentowego i emerytalnego. Zatem deklarowany dochód przypadający na osobę w rodzinie skarżącego wynosi 645 zł brutto. Ponadto strona nie posiada żadnego majątku. Miesięcznie na zakup żywności, odzieży i lekarstw przeznacza 270 zł. Reguluje zobowiązania kredytowe w łącznej wysokości 381 zł. oraz w miarę możliwości pomaga bezrobotnemu synowi. W opinii Sądu istotne znaczenie w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy ma również fakt, że przed tut. Sądem zawisła także druga sprawa skarżącego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (sygn. akt I SA/Bd 969/10), od której nie został jeszcze ustalony wpis sądowy. W oparciu o przedstawioną sytuację finansową i materialną Sąd stwierdza, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, iż uzasadnia umożliwienie stronie obrony swoich praw przed sądem bez uiszczania przez nią wpisu od skargi. Natomiast brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu pierwszoinstancyjnego, który stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym. Obowiązek określony w cytowanym przepisie, ciąży na sądzie niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Zatem na tym etapie postępowania strona, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. W ocenie Sądu, skarżący wykazał, że znajduje się w kręgu osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na postawie art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji orzeczenia.