I SA/Bd 932/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania postanawia - zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł - oddalić wniosek w pozostałym zakresie Skarżący wniósł w niniejszej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że wraz z żoną utrzymuje się z produkcji rolnej, lecz poniósł stratę w następstwie powodzi. Wezwanie Sądu do przedstawienia dodatkowych dokumentów pozostawił bez odpowiedzi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Modele postępowań sądowych respektują regułę, według której koszty sądowe ponosi ta strona, której działanie spowodowało ich powstanie (art.199 p.p.s.a.). Odstępstwem od niej jest instytucja pomocy prawnej mająca na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty sądowe pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Z wniosku wynika, że strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści zwrotu "gdy wykaże" wywodzić należy, że ciężar dowodu spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie odzwierciedla orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, miedzy innymi w postanowienie z 15 września 2010 r. sygn. akt II FZ 400/10. W kontekście powyższego podkreślić należy, że najistotniejsze z unormowań dotyczących prawa pomocy wynikają z art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. Ustalenie zatem faktów mających pierwszorzędne znaczenie dla sprawy przyznania pomocy prawnej odbywa się na podstawie oświadczeń zawartych w druku PPF, a w razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawianych w nim danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, należy na podstawie art.255 p.p.s.a. wezwać wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Referendarz sądowy dokonując analizy możliwości płatniczych skarżącego na podstawie formularza PPF stwierdził, że zwolnienie od kosztów sądowych w całości wymaga udzielenia informacji enumeratywnie wymienionych w wezwaniu z dnia [...] ( k-36). Z akt sprawy wynika, że wnioskujący pozostawił je bez odpowiedzi. W konsekwencji nie tylko nie wskazał nawet szacunkowej wysokości miesięcznych dochodów, lecz również nie podał, jakie ponosi wydatki związane ze swoim koniecznym utrzymaniem. Wszakże dopiero zestawienie tych dwóch elementów z wysokością ciążących na stronie obowiązków pozwala na ustalenie, czy opłacenie kosztów sądowych nie pozwoli zaspokoić podstawowych potrzeb życia codziennego. Decydujące znaczenie dla rozpoznawanego wniosku pozostaje jednak ustalenie, że T.S. jest właścicielem gospodarstwa niskotowarowego, dotkniętego klęską powodzi. Stąd należało dojść do przekonania, że możliwości płatnicze skarżącego bez wątpienia uległy w jakimś zakresie ograniczeniu, a nieprzedstawienie odpowiednich dokumentów uniemożliwiło szczegółową ocenę aktualnej sytuacji majątkowej ubiegającego. Dlatego więc, ze względu na brak aktywności ze strony wnioskodawcy referendarz nie znalazł podstaw do zastosowania zwolnienia w całości od kosztów sądowych, lecz uznał, że opłacenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu ubiegającego oraz jego żony. Ocena natomiast zdolności do poniesienia innych opłat za czynności podejmowane przez Sąd będzie możliwa po wyjaśnieniu przedstawionych wyżej wątpliwości, czy to w następstwie wniesienia sprzeciwu, czy przedłożenia kolejnego urzędowego formularza na dowolnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów, wobec niewykazania niemożności poniesienia kosztów sądowych w całości, na podstawie art.258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.