I SA/Bd 933/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2019-02-13
Skład orzekający: WSA Leszek Kleczkowski, WSA Mirella Łent, WSA Tomasz Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania dofinansowania ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych, mimo że wnioskodawca spełniał podstawowe kryteria, a odmowa opierała się na braku środków i wewnętrznych zasadach pierwszeństwa, które nie były wystarczająco uzasadnione w kontekście stanu zdrowia wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Kluczowe było wadliwe ustalenie przez organy stopnia utrudnień w poruszaniu się wnioskodawcy, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania dofinansowania. Ponadto, organ I instancji naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, nie umożliwiając jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w tym notatki służbowej zawierającej kluczowe ustalenia dotyczące stopnia niepełnosprawności.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych w łazience. Organ I instancji odmówił przyznania dofinansowania, wskazując na brak środków i niespełnienie przesłanek pierwszeństwa, mimo stwierdzenia u skarżącego trudności w poruszaniu się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2019r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. z dnia [...]., nr [...]
Pismem z dnia [...] r. Skarżący skierował do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) likwidacji barier architektonicznych poprzez dostosowanie łazienki do indywidualnych potrzeb wnioskodawcy.
Decyzją dnia [...] r., działający z upoważnienia Prezydenta M. T., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. odmówił przyznania dofinansowania z PFRON na wskazany cel. W uzasadnieniu organ odwołując się do informacji wynikających ze złożonych dokumentów podał, że Pan T. K. jest osobą niepełnosprawną trwale całkowicie niezdolną do pracy. Jednoczenie z powodu stwierdzonych zaświadczeniem, lekarskim utrudnień w poruszaniu się spełnione w jego przypadku zostały przesłanki do ubiegania się o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych w mieszkaniu.
Ponadto organ I instancji wskazał na przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON (Dz.U. z 2015 r., poz. 926) oraz "Zasady przyznawania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych obowiązujące w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w T." będące załącznikiem nr [...] do zarządzenia Nr [...] Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. dnia [...] r. Uzasadniając odmowę przyznania dofinansowania organ stwierdził, że mimo spełnienia warunków ubiegania się o nie, nie zachodzą w odniesieniu do Skarżącego nie zachodzą przesłanki pierwszeństwa przewidziane w powołanych wyżej "Zasadach przyznawania dofinansowania ...". Ponadto Skarżący nie występował wcześniej o wsparcie w tym zakresie, uczynił to dopiero w roku 2018. Organ zauważył jednocześnie, że o negatywnym rozpatrzeniu wniosku zadecydował przede wszystkim środków finansowych PFRON w połączeniu z dużą liczną uprawnionych osób ubiegających się o dofinansowanie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że uchwałą Rady M. T. z dnia [...] r. przeznaczono na realizację zadania, którego dotyczył wniosek Skarżącego, środki PFRON w wysokości [...] zł. Pozwoliło to na pozytywne załatwienie [...] z łącznej liczby [...] złożonych wniosków.
Skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie dofinansowania ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych polegających na przystosowaniu łazienki. Decyzji organu I instancji zarzucił:
- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, poprzez wydanie decyzji bez poinformowania o zakończeniu postępowania oraz bez końcowego umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji,
- naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania dofinansowania,
- naruszenie art. 9 ust. 1 (a), art. 19 (b), art. 25 (b) Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych sporządzonej w Nowym Jorku w dniu 13 grudnia 2006 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 1169), poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania dofinansowania,
- naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego decyzji,
- rozstrzyganie sprawy w oparciu o przepisy wewnętrzne, które nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zarzutów Pana T. K. i argumentacji na ich poparcie przedstawionych w odwołaniu, i decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu odwołał się do przytoczonych w odwołaniu przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. i stwierdził przy tym, że wskazują one w kategorii spraw jak właśnie rozpoznawana organ kieruje się kategoriami ocennymi i działa w oparciu o uznanie administracyjne. Oznacza to, że zadaniem organu jest wszechstronna ocena sytuacji wnioskodawcy, rozpatrzenie okoliczności przemawiających za lub przeciw przyznaniu świadczenia. Kolegium wskazało na uchwałę Rady M. T., w której na dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych ze środków PFRON przeznaczono [...] zł. oraz wprowadzone przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. zasady przyznawania dofinansowania z tych środków. Jednocześnie organ odwoławczy przyznał, iż jakkolwiek zarządzenie z dnia [...] r. nie jest aktem prawa, ale może być dla organu materiałem pomocniczym przy ustalaniu hierarchii potrzeb osób niepełnosprawnych. Organ odwoławczy stwierdził, że pierwszeństwo uzyskania dofinansowania likwidacji barier funkcjonalnych przysługuje:
- niepełnosprawnym dzieciom i młodzieży uczącej się do 24 roku życia,
- osobom, które posiadają orzeczenie o zaliczeniu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, pozostającym w zatrudnieniu lub zarejestrowanym w urzędzie pracy jako osoby bezrobotne lub poszukujące pracy,
- osobom niepełnosprawnym posiadającym znaczne utrudnienia w komunikowaniu się lub/i poruszaniu się, których wnioski o likwidację barier funkcjonalnych w latach 2016-2017 nie mogły zostać zrealizowane z uwagi na niski limit środków finansowych,
- osobom niepełnosprawnym z dysfunkcją narządu ruchu, posiadającym orzeczenie o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności (lub orzeczenie równoważne) w szczególności poruszającym się na wózkach inwalidzkich i ubiegającym się o dofinansowanie do zakupu podnośników, platform oraz urządzeń dźwigowych służących do przemieszczania się i transportu osoby niepełnosprawnej.
Organ odwoławczy ponadto stwierdził, że Skarżący spełnił warunki ubiegania się o dofinansowanie jest bowiem osobą wobec której orzeczono trwałą całkowitą niezdolność do pracy. Schorzenie, na które cierpi powoduje w niedużym stopniu problemy w poruszaniu się, co jednak ogranicza możliwość korzystania z łazienki, która nie jest dostosowana do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Jednakże duża liczba złożonych wniosków, niski limit środków PFRON oraz niespełnienie przesłanek pierwszeństwa spowodowały negatywne rozpatrzenie wniosku.
Kolegium podkreśliło, że organ I instancji przedstawił, jakimi kierował się kryteriami oraz zaakceptował przyjętą hierarchię potrzeb z uwzględnieniem zarówno liczby osób ubiegających się o dofinansowanie, jak i wysokością posiadanych środków przeznaczonych uchwałą Rady M. T.. Zostały one, w ocenie organu, w całości rozdzielone dla osób najbardziej potrzebujących.
Pan T. K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w której zarzucił zaskarżonej decyzji:
- naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. art.. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez niezapewnienie skutecznej procedury odwoławczej, wyrażającej się w nierozpoznaniu przez organ wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, poprzez pominięcie rozpoznania zarzutów dotyczących naruszenia art. 9 ust. 1 (a), art. 19 (b), art. 25 (b) Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych sporządzonej w Nowym Jorku w dniu 13 grudnia 2006 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 1169),
- naruszenie art. 9 ust. 1 (a), art. 19 (b), art. 25 (b) Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych sporządzonej w Nowym Jorku w dniu 13 grudnia 2006 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 1169), poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania dofinansowania,
- naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania dofinansowania,
- naruszenie art. 7, art. 9 i art. 81 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., poprzez bezzasadne i niczym niepoparte przyjęcie przez organ II instancji, że schorzenia strony powodują w niedużym stopniu problemy w poruszaniu się,
- rozstrzyganie sprawy w oparciu o przepisy wewnętrzne, które nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego,
- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w postępowaniu, w którym organ nie poinformował o zakończeniu postępowania i wydał ją bez końcowego umożliwienia wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta T. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zagadnienie, zgodności z prawem utrzymania w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidację barier architektonicznych. Przy czym organ przyznaje, że Skarżący spełnia wymogi dla uzyskania dofinansowania, jednakże powołuje się na brak środków finansowych na ten cel, co powoduje konieczność odwołania się do kryteriów sformułowanych w dokumencie w postaci załącznika do zarządzenia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia [...] r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.) rehabilitacja społeczna ma na celu umożliwianie osobom niepełnosprawnym uczestnictwa w życiu społecznym i jest ona realizowana m.in. przez likwidację barier, w szczególności architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, technicznych, w komunikowaniu się i dostępie do informacji. Jednocześnie stosownie do art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) i ust. 2 pkt 1 tej ustawy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych stanowi zadanie powiatu realizowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie. Natomiast zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON stanowi, że ze środków Funduszu mogą być finansowane w części lub całości następujące rodzaje zadań: likwidacja barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Ponadto w myśl § 6 pkt 1 tego rozporządzenia osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują mogą ubiegać się o dofinansowanie ze środków Funduszu likwidacji barier architektonicznych, jeżeli umożliwi to lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem.
Z powyżej wskazanych przepisów wynika, że organ rozstrzygając w sprawie dofinansowania przeznaczonego dla osoby niepełnosprawnej kieruje się więc kategoriami ocennymi i działa w oparciu o uznanie administracyjne. Oznacza to, że zadaniem organu jest wszechstronna ocena sytuacji wnioskodawcy, rozpatrzenie okoliczności działających za lub przeciw przyznaniu świadczenia. Ocena ta powinna również uwzględniać podstawowe zasady i kryteria przyznawania dofinansowania, a także ilość posiadanych przez organ środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał.
Odnosząc powyższe do okoliczności stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że z punktu widzenia kryteriów przyznania dofinansowania na likwidację barier architektonicznych są trudności w poruszaniu się. Niewystarczająca do realizacji wszystkich wniosków o dofinansowanie na wspomniany cel ilość środków finansowych spowodowała wprowadzenie przez organy ograniczenia polegającego na preferencyjnym traktowaniu wnioskodawców, u których utrudnienia w poruszaniu się określono jako "znaczne". Analiza materiałów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że organy dokonały ich oceny w sposób wadliwy.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że schorzenia Skarżącego powodują w niedużym stopniu problemy w poruszaniu się, co jednak ogranicza możliwość korzystania z, niedostosowanej do potrzeb osoby niepełnosprawnej, łazienki. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wspomina się, że u wnioskodawcy utrudnienia w poruszaniu się – bez wskazania, w jakim stopniu – zostały stwierdzone zaświadczeniem lekarskim, co jednakże nie uzasadnia przyznania dofinansowania z uwagi na brak środków oraz zasady pierwszeństwa, wśród których istotne znaczenie ma występowanie utrudnień w poruszaniu się, ale w znacznym stopniu. Jednocześnie zapis o niedużym stopniu utrudnień w poruszaniu się organ I instancji zawarł w treści notatki służbowej z dnia [...] r. (k. 18-v. akt. I inst.). Należy przy tym zauważyć, że z wyjątkiem stwierdzenia Pana T. K. zawartego w samym wniosku, w załączonych do wniosku dokumentach, a zwłaszcza zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] r. wydanego przez specjalistę neurochirurga dla potrzeb ubiegania się o dofinansowanie nie wskazano na utrudnienia w poruszaniu się.
Treść wspomnianego zaświadczenia wydanego, w oparciu o pełny wgląd do dokumentacji medycznej, obejmuje:
- rozpoznanie samego schorzenia, czyli spondylozy kręgosłupa,
- informację o niepewnych rokowaniach oraz, że w przypadku braku poprawy po leczeniu zachowawczym pacjent będzie wymagał zabiegu operacyjnego,
- brak wskazań do używania zaopatrzenia ortopedycznego i sprzętu rehabilitacyjnego,
- wskazanie potrzeb w zakresie likwidacji barier architektonicznych w postaci likwidacji wanny i montażu kabiny prysznicowej z dostosowaniem łazienki,
- informację o braku wymogu sprawowania opieki przez drugą osobę ze względu na niezdolność do samodzielnej egzystencji.
Zatem nie znajdują uzasadnienia wyrażone w decyzjach organów obu instancji stwierdzenia, że utrudnienia w poruszaniu się zostały stwierdzone zaświadczeniem lekarskim – w przypadku organu I instancji, czy o niedużym stopniu utrudnień w poruszaniu się, na co wskazał organ odwoławczy. Okoliczność, że Skarżący jest zdolny do samodzielnej egzystencji, czy nie wymaga korzystania ze sprzętu rehabilitacyjnego, nie musi oznaczać, że utrudnienia w poruszaniu się są znaczne. Jeśli zaś zdaniem organów miałoby tak być, to musi to znaleźć odzwierciedlenie w wypowiedzi organu w decyzji z podaniem stosownej argumentacji, do której strona mogłaby się odnieść. Ustalenia organów należy zatem ocenić jako dowolne, a co za tym idzie niedopuszczalne w świetle wynikającej z art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów polegającej na tym, że organ jest zobligowany do przeanalizowania całego materiału dowodowego i sformułowania oceny na podstawie wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu.
W ocenie Sądu zasadnie podniesiono zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a zasada czynnego udziału stron w postępowaniu doznaje ograniczenia jedynie w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a., czyli w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W rozpoznawanej sprawie rzeczywiście organ I instancji nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, pomimo, że dołączył do akt notatkę urzędową z dnia [...] r. sporządzoną po przeprowadzeniu oględzin, która zawierała także kwestionowany przez Skarżącego zapis o jego problemach w poruszaniu się w niedużym stopniu. Konkluzja ta była o tyle istotna, że miała wpływ na przyznanie dofinansowania w kontekście przesłanek pierwszeństwa, które stosował organ. Nie można bowiem wykluczyć, że strona złożyłaby wniosek dowodowy lub przedstawiła stanowisko podważające pogląd organu. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie oraz literaturze, gdzie wskazuje się m.in., że "(...) Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z 18.05.2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6, poz. 157), np. że "niewydanie i niedoręczenie jej zawiadomienia, o którym mowa przed wydaniem decyzji, uniemożliwiło jej na przykład zgłoszenie wniosków dowodowych o przesłuchanie w charakterze świadka danej osoby" (postanowienie NSA z 22.03.2012 r., II GSK 431/12, LEX nr 1145527)" – por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII, WK 2018). Należy przy tym zauważyć, że dowody zgromadzone w aktach sprawy, jak wyżej wskazano, nie dawały podstaw do formułowania tezy o stopniu, w jakim Skarżący miał utrudnioną możliwość poruszania się.
Istotnie zarządzenie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie może stanowić materiał pomocniczy służący ustalaniu hierarchii potrzeb osób niepełnosprawnych. Stosowanie się do niego nie powinno jednakże powodować, że umkną z pola widzenia przesłanki prawne wynikające z rozporządzenia Ministra Pracy I Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. Przepisy tego aktu stanowią natomiast, że środki z PFRON przeznaczane są na likwidację barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z "indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych" (§ 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r.), a o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli "ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności" mogą ubiegać się – na likwidację barier architektonicznych – osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się (§ 6 pkt 1 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r.). Przepisy prawa nie wykluczają więc osób, których trudności w poruszaniu nie są znaczne się z grona potencjalnych beneficjentów pomocy ze środków PFRON.
W ocenie Sądu należy podkreślić, że nie deprecjonuje to podniesionego przez organy argumentu o braku środków finansowych na wsparcie wszystkich niepełnosprawnych oraz o konieczności ustalenia hierarchii potrzeb, które mogą zostać zaspokojone. Dlatego też Sąd nie przesądza w sposób definitywny, czy Skarżącemu powinno być przyznane dofinansowanie wobec ograniczonych możliwości finansowych. Wszakże żaden przepis nie nakłada na organ obowiązku przyznania dofinansowania każdej osobie spełniającej wszystkie kryteria ubiegania się o takie dofinansowanie. Obowiązkiem organów administracji jest natomiast wnikliwe zbadanie okoliczności faktycznych w kontekście stanu zdrowia Skarżącego i przyjęcie na tej podstawie obiektywnych ustaleń.
Należy zaakcentować, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, podejmując przy tym wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ obowiązany jest prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej - art. 8 k.p.a. Sąd zwraca też uwagę na treść art. 9 k.p.a., na podstawie którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Ponownie oceniając wniosek organy wezmą pod uwagę przedstawione wyżej wskazania.
Jednocześnie, zdaniem Sądu nie są trafne zarzuty uchybienia wymienionym w skardze przepisom Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych sporządzonej w Nowym Jorku w dniu 13 grudnia 2006 r. poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania dofinansowania. Zapisy zawarte w tych unormowaniach są pomocne przy ustalaniu praw osób niepełnosprawnych, nie można jednak wyprowadzić z nich wniosku o konieczności zapewnienia dofinansowania likwidacji barier architektonicznych każdej osobie niepełnosprawnej niezależnie od tego ile osób ubiega się o przyznanie takiego dofinansowania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
T. Wójcik L. Kleczkowski M. Łent
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło