I SA/Bd 957/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia [...]. skarżący wystąpił o umorzenie zaległości z tytułu podatku od środków transportowych od pojazdu o nr rej. [...]. Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta [...] odmówił stronie umorzenia zaległości z tytułu podatku od środków transportowych od pojazdu o nr rej. [...] w kwocie głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ winien ustalić wysokość zaległości podatkowej, która istnieje na dzień złożenia wniosku; ustalić, czy zobowiązanie, o umorzenie którego ubiega się podatnik nie uległo przedawnieniu; wyjaśnić rozbieżności między informacją dotyczącą kwoty zadłużenia jaką uzyskał podatnik w Wydziale Windykacji ([...] zł) a kwotą zaległości wskazaną w decyzji; oraz ocenić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, czy w sprawie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika. Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta [...] odmówił stronie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych od pojazdu o nr rej. [...] z tytułu część II raty za 2002r., za 2003r., 2004r., 2006r., 2007r., 2008r., 2009r., 2010r. oraz z tytułu I raty za 2011r. w kwocie głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł. W złożonym odwołaniu skarżący nie zgodził się z decyzją organu pierwszej instancji. Strona uważa, że nie umorzono jej zaległości wyłącznie z powodu stanu posiadania. Skarżący podniósł, że tytuły wykonawcze, na podstawie których egzekwowane są należności są przedawnione, a obowiązek podatkowy w tytuł podatku od środków transportowych powstał w wyniku przestępstwa niedopełnienia obowiązków przez pracowników Wydziału Komunikacji. Skarżący przywołał okoliczności, które jego zdaniem świadczą o zaniedbaniach przy wyrejestrowaniu pojazdu. Mając na uwadze zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto skarżący wniósł o zawiadomienie prokuratora o toczącym się postępowaniu oraz wydanie postanowienia sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 20 ustawy z dnia [...]. o samorządowych kolegiach odwoławczych. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ, wskazując na przesłanki umorzenia należności podatkowych wymienione w treść art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.") podał, że decyzja w zakresie umorzenia ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nawet jeśli stwierdzi, iż została spełniona jedna lub obydwie przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi, tj. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", nie jest zobligowany do wydania decyzji przyznającej taką ulgę. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji wskazał, że nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego natomiast wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, jednakże działając w ramach uznania administracyjnego organ odmówił stronie przyznania wnioskowanej ulgi. Z akt sprawy wynika, że w prowadzonym postępowaniu dopuszczono wszelkie dowody, które umożliwiły wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, umożliwiono również czynny udział stronie postępowania. Oceną objęto zarówno okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowych, aktualną sytuacją strony, jak też informacje podane przez nią we wniosku i w toku postępowania. Organ w tym zakresie wskazał, że wnikliwie przeanalizował sytuację majątkową podatnika, z której wynika, że po uregulowaniu kosztów utrzymania (utrzymanie mieszkania, zakup leków) podatnikowi pozostaje kwota [...]zł miesięcznie na życie. Posiada jednakże stały dochód utrzymania w postaci emerytury ([...] zł) oraz okresowo uzyskuje dochód z wynajmu mieszkania w wysokości [...] zł. Ponadto strona posiada prawo do 1/3 samochodu marki "S. " (rok prod. 2004), mieszkanie w C. przy ul. [...], 50% mieszkania we [...] przy ul. [...] oraz 25% lokalu użytkowego w A. K. przy ul. [...]. Ponadto skarżący nie posiada żadnych osób na utrzymaniu. Organ wyjaśnił okoliczności powstania zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych. W tym zakresie podał, że podatek od środków transportowych za lata 1998-2011 od pojazdu o nr rej. [...] naliczany był w drodze decyzji określających zobowiązanie podatkowe. Decyzje te są ostateczne i prawie wszystkie zostały zaskarżone przez podatnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa przez organy podatkowe i oddalił skargi podatnika. Wszystkie wyroki są prawomocne. Organ zaznaczył, że przedmiotowy pojazd został wyrejestrowany przez podatnika w dniu [...]. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...], a obowiązek podatkowy wygasł z końcem 2011r. Zobowiązania przy tym nie uległy przedawnieniu na skutek stosowanych środków egzekucyjnych przerywających bieg terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań podatkowych oraz z uwagi na wnoszone przez stronę skargi do sądu administracyjnego skutkujące zawieszeniem biegu tego terminu. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie zarzucane przez stronę uchybienia procesowe nie miały miejsca. Stan faktyczny został ustalony w sposób wyczerpujący i pełny. W aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o wszechstronnym, dokładnym i wnikliwym zbadaniu w toku postępowania sytuacji strony i podjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Szczegółowo opisano dochody z tytułu emerytury oraz wydatki w skali miesiąca - dokonując ich zestawienia i - po analizie sytuacji materialnej - przyznano, że jest ona trudna. Nie obligowało to jednak organu do przyznania ulgi. Organ wskazał na stały dochód strony i określone składniki majątkowe będące w jej posiadaniu. Organ zaznaczył, że w sprawie rozważono również "interes publiczny", a w szczególności organ rozważył relację między interesem publicznym a interesem strony, w tym analizował istotne w tym zakresie unormowanie zawarte w art. 84 Konstytucji, a dotyczące powszechności opodatkowania. Odnosząc się do pozostałych wniosków odwołania organ uznał, że zawiadomienie prokuratora o toczącym się postępowaniu jest niezadane, udział prokuratora w tym postępowaniu nie jest niezbędny. Kolegium nie dopatrzyło się również konieczności wydania postanowienia sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 20 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest dotknięta wadą skutkującą wznowieniem postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 2 O.p., bowiem wydana została w wyniku przestępstwa. Skarżący zaznaczył, że złożył w tej sprawie zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w T., w którym szczegółowo opisał czego dotyczy naruszenie prawa. Skarżący podniósł, że nie zapewniono mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Zaznaczył, że przeglądając dołączony do akt dokument pn. "Zestawienie zarachowania operacji księgowych" zauważył, że niektóre zaksięgowane wpłaty nie mogły dotyczyć jego osoby, ponieważ dotyczyły sum sprzed wszczęcia postępowania windykacyjnego, tj. zostały pobrane przed datą [...]., co oznacza że dokument ten sporządzany był pospiesznie i wadliwie. Skarżący zarzucił, że przy procedowaniu sprawy przed organem pierwszej instancji naruszono jego prawa zawarte w art. 5 pkt 3 unijnego prawa Kodeks Dobrej Administracji w przedmiocie równego traktowania ze względu na posiadaną własność oraz inwalidztwo. W ocenie skarżącego, postępowanie organów narusza również art. 6 pkt 1 i 2 Kodeksu Dobrej Administracji, ponieważ zastosowano niewspółmierne obciążenia do prowadzonych działań jak również sprawiedliwego wyważenia praw osób prywatnych do interesu publicznego. Skarżący podniósł, że w sprawie prowadzona jest windykacja skazująca go na życie w ubóstwie pomimo, że wyczerpane zostały warunki do umorzenia należności, tj. kwoty główne podatków uraz koszty egzekucji zostały już spłacone, a pozostały jedynie odsetki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia umorzenia skarżącemu zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych: z tytułu II raty za 2002 r., za 2003 r., 2006 r., 2007 r., 2008 r., 2009 r., 2010 r. oraz z tytułu I raty za 2011 r., w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł. Swoje rozstrzygnięcie organ oparł na art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Podkreślenia jednak wymaga, że rozpatrując wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej należy mieć na względzie, że udzielenie powyższej ulgi może dotyczyć jedynie zaległości, która istniała w chwili podejmowania decyzji. Bezprzedmiotowe byłoby postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej jak i odsetek za zwłokę gdyby zobowiązanie podatkowe wygasło w skutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 9 O.p.). Takie postępowanie powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 208 § 1 O.p. W judykaturze podkreśla się, że fakt przedawnienia wpływa na wysokość zaległości podatkowej i odsetek podlegających umorzeniu w postępowaniu podatkowym. Tym samym dokonanie ustaleń faktycznych w przedmiocie wysokości zaległości podatkowej i odsetek jest obowiązkiem organu podatkowego wynikającym z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., II FSK 374/07; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., I FSK 66/10; wyrok NSA z dnia 18 października 1990 r., SA/Kr 876/90; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 lutego 2009 r., I SA/Rz 697/08). Należy zauważyć, że w myśl art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (art. 70 § 4 O.p.). Z kolei zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Termin ten biegnie dalej od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności (art. 70 § 7 pkt 2 O.p.). Bieg terminu przedawnienia ulega również zawieszeniu od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 1 lub 2, do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej. Podkreślenia wymaga, że powyższe przepisy na przestrzeni lat ulegały zmianom. Jest to o tyle istotne, że w rozpatrywanej sprawie chodzi o zaległości podatkowe sięgające aż 2002 r. Według organu podatkowego zaległości przypadające na rok 2002, 2003, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 i 2011 nie uległy przedawnieniu. Dla uzasadnienie tego stanowiska Prezydent Miast [...] na str. 3 wydanej przez siebie decyzji wskazał w tabeli m.in. numer tytułu wykonawczego, numer zajęcia oraz datę doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Tabela ta ma obrazować, że nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia za poszczególne lata. Należy jednak wskazać, że w aktach sprawy nie ma wskazanych w tabeli tytułów wykonawczych, nie ma wymienionych w tabeli zajęć (poza zajęciem nr [...]) oraz brak jest zwrotnych potwierdzeń doręczenia zawiadomień o zastosowanym środku egzekucyjnym (poza doręczeniem zajęcia nr [...]). Organ pierwszej instancji stwierdził także, że w odniesieniu do zaległości podatkowej za 2002 r. została wydana decyzja ratalna z dnia [...]., co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zauważyć jednak należy, że w aktach nie ma tej decyzji. Prezydent [...] stwierdził również, że wskutek toczących się postępowań sądowoadministracyjnych nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W aktach nie ma jednak dowodów doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności. Organ nie wskazał też tych orzeczeń. Brak powyższych dokumentów w aktach sprawy uniemożliwia ustalenie, czy w sprawie faktycznie wystąpiło przerwanie, czy zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji uniemożliwia to dokonanie ustaleń co do faktycznej wysokości zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę podlegających umorzeniu. Nie wiadomo w oparciu o jakie dowody organ odwoławczy uznał w zaskarżonej decyzji, że zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu. W tym zakresie organ naruszył art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., które to przepisy nakładają na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zebrania materiału dowodowego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, oraz dokonania oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów. Organ uzupełni akta sprawy o brakujące dokumenty. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien także dokładnie wskazać w jakich okresach za poszczególne lata doszło do przerwania czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia i kiedy za poszczególne lata następuje przedawnienia zobowiązania podatkowego, uwzględniając przy tym zmiany obowiązujących w tym względzie przepisów prawnych na przestrzeni lat. Organ powinien też dokładnie w decyzji podać jakie kwoty należności podatkowych wraz z odsetkami za poszczególne lata nie zostały zapłacone. Wobec niewyjaśnienia przez organ kwestii przedawnienia zaległości podatkowych, przedwczesne byłoby dokonywanie oceny stanowiska organu co do braku merytorycznych podstaw umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami. W skardze strona podnosi także, że organ odwoławczy uniemożliwił jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Należy jednak zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie z dnia [...] r. o wyznaczenie skarżącemu siedmiodniowego terminu do zapoznania się z całością akt sprawy i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu [...]. Zobowiązany miał zatem możliwość wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Skarżący twierdzi również, że do akt sprawy po ich przekazaniu organowi odwoławczemu został dołączony dokument pod nazwą "Zestawienie zarachowania operacji księgowych". Zdaniem skarżącego niektóre zaksięgowane wpłaty wynikające z tego zestawienia nie dotyczą jego. Ponownie rozpatrując sprawę organ wyjaśni tę kwestię i odniesie się do niej. Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w T. postępowanie w przedmiocie odmowy wszczęcia przez Prokuraturę Rejonową w T. dochodzenia w sprawie zakończonej przez SKO w T. zaskarżoną decyzją. Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania. Należy zauważyć, że norma art. 125 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stwarza jedynie możliwość zawieszenia postępowania, z uwagi na toczące się inne postępowanie mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej, co oznacza, że sąd administracyjny nie jest zobligowany do zawieszenia postępowania. Nadto, w rozpatrywanej sprawie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, co umożliwia ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwzględnieniem podnoszonych przez stronę w postępowaniu podatkowym zarzutów i wniosków, w tym ewentualnego zawieszenia postępowania podatkowego. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni też aktualną sytuację materialną i finansową skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie koszt sądowych nie orzeczono, ponieważ przed zamknięciem rozprawy skarżący nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów (art. 210 § 1 p.p.s.a.).