I SA/Bd 96/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. sp. z o.o. w T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2009r., od stycznia do marca 2010r., od maja do lipca 2010r. postanowił: oddalić wniosek W dniu 3 lutego 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPPr) M. sp. z o.o. w T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Spółka m.in. prowadzi działalność w zakresie produkcji instrumentów i przyrządów pomiarowych, kontrolnych, badawczych, nawigacyjnych i innego przeznaczenia jak również wykonywania instalacji cieplnych, wodnych, wentylacyjnych i gazowych. Konieczność przyznania prawa pomocy skarżąca Spółka uzasadniła tym, że nie posiada na rachunku bankowym żadnych środków. W stosunku do Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na wniosek Naczelnika I Urzędu Skarbowego w T., który zajął wierzytelności Spółki z tytułu zwrotu podatku PIT, CIT, VAT oraz rachunek bankowy. Jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł (rok 2010), wartość środków trwałych wg bilansu za rok 2010 [...] zł. Natomiast za 2010 rok obrotowy wg bilansu skarżąca Spółka uzyskała zysk na kwotę [...] zł. Do wniosku zostały dołączone kserokopie m.in. wyciągów z rachunku bankowego, postanowień oraz zawiadomień komornika. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) następuje w sytuacji, jeżeli osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zasadność wniosku skarżącej Referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w funkcjonowaniu Spółki. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż skarżąca odnotowała zysk za 2010 rok obrotowy. Jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł (rok 2010), wartość środków trwałych wg bilansu za rok 2010 [...] zł. Danych za ostatni rok obrotowy 2011 nie przedstawiła. Trudno się nie zgodzić z tezą, że skarżąca ma problemy finansowe. Jednakże zauważyć należy, że wnioskująca Spółka dość długo funkcjonuje na rynku i z pewnością zdarzały się okresy w jej działalności o lepszej i gorszej koniunkturze. Wpis sądowy w przedmiotowej sprawie ustalony w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 12) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 nr 221 poz. 2193 ze zm.) wynosi 500 zł. Przy podanych powyżej kwotach należało stwierdzić, że uiszczenie przez stronę wpisu sądowego nie zakłóci jej płynności finansowej, gdyż wpis jest uiszczany jednorazowo po to, aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne. Natomiast to na wnoszącym wniosek spoczywa inicjatywa wykazania, że nie posiada środków bądź też ma jakieś problemy finansowe. W przedmiotowej sprawie ta przesłanka nie zachodzi, gdyż w uzasadnieniu wniosku strona wskazała, iż odnotowała zysk za 2010 rok obrotowy oraz posiada znaczny kapitał zakładowy w relacji do wysokości wpisu sądowego. Nie wskazała przy tym aby zamierzała ogłosić upadłość a trzeba zaznaczyć, że również i w tym przypadku przepisy zawarte w art. 239 p.p.s.a. nie przewidują obligatoryjnego zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie posiada znamion wyjątkowości, a w przedmiotowej sprawie skarżąca występuje jako osoba prawna, korzystając z przysługującej jej podmiotowości prawnej - tak jak inne osoby prawne lub osoby fizyczne. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne (kapitał zakładowy) i majątek. Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.