I SA/Bd 96/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. sp. z o.o. w T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2009r., od stycznia do marca 2010r., od maja do lipca 2010r. postanowił zwolnić M. sp. z o.o. w T. od kosztów sądowych Wraz ze skargą Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła swoją złą sytuacją finansową. Obecnie Spółka nie nie posiada na rachunku bankowym żadnych środków. W stosunku do Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na wniosek Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., który zajął wierzytelności Spółki z tytułu zwrotu podatku PIT, CIT, VAT oraz rachunek bankowy. Jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł (dane za rok 2010), wartość środków trwałych wg bilansu za rok 2010 wyniosła [...] zł. Natomiast za 2010 rok obrotowy wg bilansu skarżąca Spółka uzyskała zysk na kwotę [...] zł. Strona podniosła, że zajęcie rachunku bankowego praktycznie uniemożliwia jej funkcjonowanie, gdyż nie może swobodnie dysponować środkami pieniężnymi i nie jest w stanie dokonywać płatności, co jeszcze bardziej pogłębia jej trudną sytuację finansową, a zwłaszcza podważa "wiarygodność handlową" spółki w kontaktach z kontrahentami. Do wniosku zostały dołączone kserokopie m.in. wyciągów z rachunku bankowego, postanowień oraz zawiadomień komornika, m.in. o umorzeniu egzekucji względem skarżącej spółki na wniosek PKO BP SA w W. na kwotę [...] zł z uwagi na bezskuteczność. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 14 lutego 2012r. oddalił wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 24 lutego 2012r. Spółka złożyła sprzeciw na ww. postanowienie, w którym nie zgodziła się z tezami w nim zawartymi. Strona podniosła, że referendarz nie wziął pod uwagę w ogóle okoliczności wpływających na sytuację w jakiej obecnie znajduje się Spółka i przedłożonych w sprawie dowodów z dokumentów. Uzasadnienie odmowy przyznania prawa pomocy sprowadza się jedynie do zestawiania trzech wartości wynikających z rachunku zysków i strat za rok 2010 r. oraz bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r., bez jakiegokolwiek odniesienia się do wskazanych przez skarżącą spółkę informacji oraz zgromadzonego materiału dowodowego. Strona podniosła, że jedyna nieruchomość spółki obciążona jest hipoteką kaucyjną do wysokości [...] zł na rzecz największego wierzyciela Spółki – [...] Bank Polski SA w W.. Poza tym, na nieruchomości tej zostały ustanowione hipoteki przymusowe na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Gdyby doszło do sprzedaży tej nieruchomości to ewentualne środki uzyskane ze sprzedaży przypadłyby w znacznej części wierzycielom hipotecznym. Jednocześnie negatywny wynik prowadzonej egzekucji z nieruchomości potwierdza, iż mało prawdopodobne wydaje się, aby do zbycia nieruchomości doszło, skoro nie udało się zbyć tej nieruchomości w drodze licytacji, gdzie jej wartość jest niższa od sumy oszacowania o 1/4 w przypadku pierwszej licytacji i o 1/3 w przypadku drugiej licytacji. Prowadzenie postępowań egzekucyjnych, zwłaszcza z rachunku bankowego utrudnia Spółce prowadzenie działalności gospodarczej, ponieważ praktycznie wyłączona jest możliwość bieżącego regulowania należności. Obecnie na rachunku bankowym nie ma żadnych środków finansowych. Skarżąca spółka jest zobowiązana zaś do uregulowania na rzecz banku prowadzącego jej rachunek bankowy kwotę [...] zł z tytułu opłat za prowadzenie tego rachunku bankowego. Wszelkie kwoty wpływające na ten rachunek bankowy przekazywane są natomiast organom egzekucyjnym na mocy dokonanych zajęć. Spółka podała, że osiągnęła na koniec 2011 r. stratę w wysokości [...] zł, przy czym zobowiązania krótkoterminowe skarżącej spółki wynoszą [...] zł. Fakt osiągnięcia zatem nieznacznego zysku w 2010 r. nie ma żadnego znaczenia, gdy weźmie się pod uwagę nieporównywalnie większą wysokość osiągniętej straty w 2011 r. Odnosząc się do wartości wskazanych w skarżonym postanowieniu wynikających ze sprawozdania finansowego spółki za 2010 r. Spółka wyjaśniła, że kapitał zakładowy spółki ([...] zł) został pokryty praktycznie w połowie w postaci aportu niepieniężnego, przy czym jego przedmiotem nie były nieruchomości, czy inne urządzenia niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej czy też środki transportu. Udziały w wysokości [...] zł zostały bowiem pokryte w całości aportem niepieniężnym w postaci przysługujących wspólnikowi od skarżącej spółki wierzytelności na łączną kwotę [...] zł. Strona podniosła, że postępowanie egzekucyjne na rzecz [...] Bank Polski SA w W. na kwotę prawie [...]zł zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność. Ponadto udziały będące własnością M. sp. z o. o. w T. w skarżącej spółce zostały zajęte na rzecz jednego z wierzycieli tego wspólnika. Na chwilę obecną została dokonana wycena tych udziałów i komornik sądowy będzie zmierzał do sprzedaży tych udziałów, co może spowodować zmiany po stronie wspólników skarżącej spółki, a w konsekwencji może odnieść negatywne dla niej skutki . Skarżąca spółka nie może również upłynnić posiadanego majątku, głównie nieruchomości, ponieważ jest ona niezbędna do prowadzenia działalności gospodarczej. Dodatkowo Spółka stwierdziła, że sprzedaż stanowiska do legalizacji wodomierzy jest niemożliwa ponieważ wyzbycie się tego środka trwałego skutkowałoby koniecznością zakończenia działalności gospodarczej bądź całkowitej zmiany profilu prowadzonej działalności. Poza tym, prowadzona egzekucja z ruchomości względem tego stanowiska nie przyniosła pozytywnych rezultatów dla wierzyciela Spółki. Do złożonego sprzeciwu strona dołączyła szereg dokumentów, na które powołała się w treści pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wskazać należy, że skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując w części 5 formularza PPPr, że chodzi o zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. W uzasadnieniu wniosku zawartym w części 5 formularza PPPr podała, że nie dysponuje żadnymi środkami na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 2 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających sądowi na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, są więc, co do zasady, okoliczności przytoczone w stosownym wniosku (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Strona winna mieć przy tym świadomość, że wnosząc o omawiane zwolnienie musi uprawdopodobnić w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Na jej korzyść przemawia zamysł ustawodawcy, który nie obciążył wnioskującego obowiązkiem udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia odpowiednich faktów. Jednocześnie informacja ta powinna być na tyle szczegółowa, by możliwa była ocena realnej sytuacji finansowej strony. Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez skarżących kosztów związanych prowadzeniem przez nich postępowania sądowoadministracyjnego (por. art. 199 p.p.s.a.), które są dochodem Skarbu Państwa (por. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Stąd konieczne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy, celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa (w procesie), bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Zatem do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Z przedstawionej przez stronę argumentacji popartej odpowiednimi dokumentami wynika, że rachunki bankowe spółki zostały zajęte, a jednocześnie strona nie posiada na nich żadnych środków pieniężnych. Ujemne saldo na dzień 31 stycznia 2012r. wyniosło – [...]zł , zaś na dzień23 lutego 2012r. – [...] zł. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat za rok 2011 r. wnioskodawca osiągnął na koniec 2011 r. stratę w wysokości [...]zł, przy czym zobowiązania krótkoterminowe skarżącej spółki wynoszą [...] zł. O złej kondycji finansowej spółki świadczą ponadto m.in. rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezskuteczność oraz zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej odmawiająca spółce rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. W rozstrzygnięciu tym organ odnosząc się do sytuacji finansowej strony w kontekście możliwości przyznania jej ulgi w spłacie zobowiązań stwierdził, że Spółka nie wykazała, iż posiada środki finansowe umożliwiające spłatę zaległości w ratach. W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe, przedstawiona przez stronę skarżącą we wniosku o udzielenie prawa pomocy oraz sprzeciwie sytuacja materialna pozwala stwierdzić, iż uprawdopodobniła ona, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania. W konsekwencji, mając na uwadze powyższe regulacje należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej spółki zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.