I SA/Bd 96/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.-M. sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej w I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.-M. sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej w I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia: zwolnić od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podała, że znajduje się w upadłości likwidacyjnej. Na jej rachunku bankowym znajduje się kwota 188.361,27 zł. Wskazała, że wysokość uznanych i zatwierdzonych wierzytelności wynosi 15.283.268,47 zł, z czego 13.666.174 zł stanowi wierzytelność Skarbu Państwa. Podniosła, że w związku z wydaniem decyzji, będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, nastąpi zgłoszenie dalszej wierzytelności Skarbu Państwa w wysokości wartości przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie. Ponadto spółka podała, że wykazała stratę za 2011 r. w wysokości 15.350,16 zł. Według oświadczenia syndyka masy upadłości, cały majątek upadłej spółki został sprzedany, za wyjątkiem zestawu komputerowego o wartości 3.200 zł oraz nieruchomości położonej w S., woj. Kujawsko-pomorskie, zapisanej w księdze wieczystej o nr [...] o wartości ok. 303.000 zł, jednakże ze względu na jej obciążenie hipoteką umowną kaucyjną na sumę 1.000.000 zł, wartość tej nieruchomości nie może być praktycznie brana pod uwagę przy określeniu stanu majątkowego strony. W zakresie oświadczenia o majątku i dochodach spółka wskazała: wartość kapitału zakładowego – 50.000 zł, wartość środków trwałych – 306.358,28 zł, wysokość zysku/straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – 15.350,16 zł. Postanowieniem z dnia 11 marca 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przyznał spółce prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 20.000 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zdaniem Referendarza sądowego, uiszczenie przez stronę kwoty 20.000 zł, wobec posiadania na rachunku bankowym kwoty ponad 188.000 zł, leży w możliwościach finansowych syndyka. W złożonym sprzeciwie skarżąca podniosła, że zgromadzone środki na rachunku bankowym w wysokości 188.361,27 zł mogą nie starczyć na pokrycie kosztów likwidacji. Wynika to z przewidywanego czasu trwania likwidacji majątku upadłej spółki, wysokości kosztów stałych ponoszonych przez syndyka i wysokości przysługującego syndykowi wynagrodzenia. Skarżąca podniosła, że sprawa dotycząca zobowiązań w podatku VAT za 2008 r. może trwać, w zależności od treści orzeczeń mogących zapaść w tej sprawie, od kilku do kilkunastu miesięcy. Uprawdopodobnia to m.in. treść zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, niepozwalająca na określenie wysokości zobowiązań orzeczonych zaskarżoną decyzją. Ponadto, strona wskazała, że aktualnie toczy się także przed Urzędem Kontroli Skarbowej w Bydgoszczy postępowanie kontrolne dotyczące zobowiązań w podatku VAT za 2009 r. Również to postępowanie może trwać, w zależności od treści orzeczeń mogących zapaść w tej sprawie, nawet kilkanaście miesięcy. Z powyższych względów oraz z powodu trudności w sprzedaży ostatniego znacznego elementu majątku upadłego tj. nieruchomości położonej w Służewie, postępowanie upadłościowe może trwać ponad rok, jeżeli nie dłużej. W tym okresie, w związku z dokonaną sprzedażą prawie całego majątku upadłej spółki, syndyk nie będzie generował przychodów wynikających z masy upadłościowej, z wyjątkiem odsetek od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym, natomiast ponosił będzie wydatki zaliczone do kosztów stałych, które według oświadczenia syndyka obejmują: comiesięczne wydatki dotyczące wynagrodzenia obsługi księgowej postępowania upadłościowego, opłacenia należnych podatków, pokrycia kosztów prowadzenia biura itp. w kwocie ok. 4.800 zł; koszty ogłoszeń prasowych związanych z likwidacją majątku upadłego i postępowaniem upadłościowym w kwocie ok. 3.000 zł; koszty archiwizacji dokumentów po zakończeniu postępowania upadłościowego w kwocie od 12.000 zł do 15.000 zł; ewentualnie zasądzone koszty toczącego się postępowania przed NSA w zakresie zobowiązań w podatku dochodowym w wysokości ok. 3.000 zł; pozostałe wynagrodzenia syndyka w kwocie ok. 40.000 zł. Sumując powyższe wydatki, których finansowanie syndyk winien zapewnić ze środków pochodzących z likwidacji majątku upadłej spółki, zdaniem strony, poniesienie jeszcze kosztów wpisu w kwocie 20.000 zł od skargi w niniejszej sprawie mogłoby spowodować sytuację, w której zabrakłoby środków na przeprowadzenie do końca postępowania upadłościowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 19 marca 2013 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 marca 2013 r., który nie został odrzucony przez Sąd, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 wskazanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z nadesłanego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonego sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego wynika, że spółka znajduje się od dłuższego czasu w upadłości likwidacyjnej. Skarżąca nie posiada majątku poza zestawem komputerowym o wartości 3.200 zł oraz nieruchomością położoną w S., woj. Kujawsko-pomorskie o wartości ok. 303.000 zł, która jest obciążona hipoteką umowną kaucyjną na sumę 1.000.000 zł. Za 2011 r. spółka wykazała stratę w wysokości 15.350,16 zł. Na rachunku bankowym spółki znajduje się kwota 188.361,27 zł. Uznane i zatwierdzone wierzytelności skarżącej wynoszą 15.283.268,47 zł, z czego kwota 13.666.174 zł stanowi wierzytelność Skarbu Państwa. Analiza przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego, popartego przedłożonymi w trakcie postępowania dowodami, prowadzi do wniosku, że spółka nie posiada obecnie dostatecznych środków pieniężnych wystarczających do opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 98.827 zł. Wprawdzie skarżąca posiada na koncie kwotę 188.361,27 zł, jednak kwota ta, w związku z wcześniejszą sprzedażą całego majątku spółki, stanowi w zasadzie jedyne bezpośrednio dostępne źródło pokrycia wydatków prowadzonego postępowania upadłościowego, które według oświadczenia syndyka obejmują: comiesięczne wydatki dotyczące wynagrodzenia obsługi księgowej postępowania upadłościowego, opłacenia należnych podatków, pokrycia kosztów prowadzenia biura itp. w kwocie ok. 4.800 zł; koszty ogłoszeń prasowych związanych z likwidacją majątku upadłego i postępowaniem upadłościowym w kwocie ok. 3.000 zł; koszty archiwizacji dokumentów po zakończeniu postępowania upadłościowego w kwocie od 12.000 zł do 15.000 zł; ewentualnie zasądzone koszty toczącego się postępowania przed NSA w zakresie zobowiązań w podatku dochodowym w wysokości ok. 3.000 zł; pozostałe wynagrodzenia syndyka w kwocie ok. 40.000 zł. W takich okolicznościach sprawy, należało uznać, że wnioskodawca nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zagwarantowanie osobom dochodzącym sądowej ochrony swych praw możliwości skorzystania z wymiaru sprawiedliwości w sytuacji braku dostatecznych środków finansowych stanowi urzeczywistnienie zarówno przepisu art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 02 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) przewidującego prawo do sądu, jak i bardziej ogólnego art. 2 tej ustawy, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Właśnie zasady sprawiedliwości społecznej wymagają, aby finansować ze środków Skarbu Państwa udział w postępowaniu sądowym osób, które nie posiadają na ten cel wystarczającego zabezpieczenia finansowego. Skarżąca spółka, będąca w upadłości likwidacyjnej, niewątpliwie w trakcie niniejszego postępowania okoliczność tę wykazała. Mając na uwadze powyższe, Sąd na postawie art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji orzeczenia.