I SA/Bd 96/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 października 2016 r. umarzającego postępowanie w sprawie ze skargi I. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie W dniu 29 kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 maja 2016r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata i umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 28 lipca 2016r. wyznaczony pełnomocnik wskazał, że nie znajduje podstaw do złożenia skargi kasacyjnej i przedłożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 5 października 2016r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 14 października 2016 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie, ponieważ sprawa prawa pomocy dla skarżącego została już rozstrzygnięta. We wniesionym z zachowaniem ustawowego terminu sprzeciwie skarżący reprezentowany przez kolejnego pełnomocnika podał, że pismem zatytułowanym wniosek do skargi kasacyjnej skarżący podnósił, że nie zgadza się z treścią opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, przedstawił swoje stanowisko w sprawie oraz wniósł o ustanowienie dla niego innego pełnomocnika z urzędu. W jego ocenie istnieją podstawy do złożenia skargi kasacyjnej. Podniósł, że po złożeniu opinii o braku podstaw do skargi przez dotychczasowego pełnomocnika wystąpił o ustanowienie innego adwokata. Wskazał, że był reprezentowany przez jednego pełnomocnika, zatem jego wniosek o ustanowienie kolejnego nie stanowił nadużycia. Sąd uznał wniosek do skargi kasacyjnej skarżącego za osobiście sporządzoną skargę kasacyjną i jako taką odrzucił, nie wzywając do uzupełnienia braków poprzez sporządzenie jej przez adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", m.in. od postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd - jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego, art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata zostało przyznane skarżącemu postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 maja 2016 r. Ustanowionym z urzędu pełnomocnikiem został adwokat B. H.. Natomiast z obowiązku uiszczania kosztów postepowania skarżący w niniejszej sprawie jest zwolniony na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Należy zauważyć, że przyznane przez sąd prawo pomocy rozciąga się na pełen tok postępowania sądowoadministracyjnego i w przypadku wyznaczenia przez korporację prawniczą pełnomocnika oraz podjęcia przez niego działań, stanowi to wykonanie wydanego przez sąd postanowienia o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Skarżący nie mógł się zatem ubiegać o ponowne ustanowienie pełnomocnika przez Sąd, gdyż prawo to zostało zrealizowane. Zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego pełnomocnika z tego powodu, że pełnomocnik już ustanowiony odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, co było zasadniczym powodem wniesionego sprzeciwu, nie może prowadzić do ponownego rozpoznawania tej kwestii, ponieważ sprawa prawa pomocy została już rozstrzygnięta. Natomiast kwestia odrzucenia osobiście sporządzonej skargi kasacyjnej nie jest rozpatrywana w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy i wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza nie jest środkiem zaskarżenia postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że przepis ten należy interpretować w ten sposób, że obejmuje on również takie sytuacje, w których zbędność rozpoznania wniosku zachodziła już w momencie jego złożenia (por. R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2015, str. 990). W przypadku więc gdy strona, której przyznano prawo pomocy, w wyniku czego ustanowiono na jego rzecz pełnomocnika, zwróci się z ponownym wnioskiem pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie należy jako zbędne umorzyć. W świetle art. 253 p.p.s.a., przywołanego przez referendarza w postanowieniu z 14 października 2016 r., rola sądu po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, kończy się na wystąpieniu do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd administracyjny nie ma natomiast wpływu na wyznaczenie konkretnego pełnomocnika przez organy danego samorządu zawodowego. Kontroli sądu nie podlega też sposób reprezentacji i współpracy pełnomocnika z jego mandantem. W tych kwestiach właściwa jest wyłącznie konkretna korporacja prawnicza. To bowiem organ samorządu zawodowego wyznacza imiennie pełnomocnika na podstawie postanowienia sądu, który przyznał stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawo pomocy w takim zakresie. Co też w sprawie miało miejsce, gdyż z akt sądowych wynika, że stronie został przyznany nowy pełnomocnik – adwokat A. K.. Okoliczność, że referendarz umorzył postępowanie w przedmiocie ustanowienia nowego pełnomocnika (którego przecież skarżący na tę chwilę posiada) oraz to, że ustanowiony w sprawie poprzedni pełnomocnik sporządził negatywną opinię co do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie oznacza, że skarżący został pozbawiony konstytucyjnego prawa do obrony i dochodzenia sprawiedliwości przed sądami, czy też że został ubezwłasnowolniony przez korporację adwokacką. Jeszcze raz należy podkreślić, że w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, zostało przyznane skarżącemu na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 maja 2016 r. W świetle powyższego, mając na uwadze, że referendarz sądowy zasadnie, na podstawie art. 249a p.p.s.a., umorzył postępowanie, Sąd zaskarżone postanowienie, w oparciu o art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy.