I SA/Bd 96/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat A.K. o uzupełnienie postanowienia o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi I. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego postanawia: uzupełnić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 96/16 w ten sposób, że dodać punkt 2. o treści "oddalić wniosek w przedmiocie zwrotu pełnomocnikowi skarżącego koszów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu". Postanowieniem z dnia 21 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy utrzymał w mocy postanowienie Referendarza z dnia 14 października 2016 r. umarzające postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. W piśmie z dnia 28 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego adwokat A. K. zwróciła się o uzupełnienie postanowienia o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. powtórzyła swój wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowy wniosek co do zasady jest słuszny. W istocie opisane wyżej postanowienie nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, mimo że stosowne żądanie zostało zgłoszone. W tej sytuacji zachodzą przesłanki z art. 157 § 1 p.p.s.a., stosowanym tu po myśli art. 166, do uzupełnienia opisanego postanowienia. Co zaś się tyczy meritum żądania zawartego w przedmiotowym wniosku, to w ocenie tut. Sądu jest ono przedwczesne i jako takie podlega oddaleniu. W punkcie wyjścia takiej oceny odnotować trzeba, że przepis art. 250 p.p.s.a. stanowi generalną regułę, w myśl której wymienionym w tym unormowaniu pełnomocnikom, w tym doradcy podatkowemu, należy się wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. Unormowanie to nie zawiera jednak postanowień dotyczących zasad orzekania w tej materii. Stąd też uzasadnione wydaje się odesłanie w tym zakresie do unormowań mających za przedmiot orzekanie o kosztach postępowania. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania – o czym przesądza art. 205 § 2 p.p.s.a. Zatem per analogiam taki sam status posiadać musi wydatek ponoszony przez Skarb Państwa w zastępstwie za stronę korzystającą z prawa pomocy. Powyższe uwagi mają istotne znaczenie dla sformułowanej wyżej oceny przedmiotowego żądania. Otóż zauważyć należy, że zasady zwrotu kosztów postępowania stanowią przedmiot regulacji zawartych w rozdziale 1 Działu V p.p.s.a. (art. 199-210). Z unormowań tych wynika, że prawodawca nie przewidział możliwości orzekania o kosztach w postępowaniu wpadkowym, jakim niewątpliwie jest postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. A contrario wniosek taki wynika z treści art. 200-201 oraz art. 203-204 p.p.s.a. Wprost zaś da się go wyprowadzić z treści art. 209 ustawy, zgodnie z którym orzeczenie o kosztach zawrzeć należy w orzeczeniu: a) uwzględniającym skargę, b) określonym w art. 201, 203 i 204. Brak jest zatem podstaw do orzekania o kosztach w innych niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji. Powyższe stanowi bowiem wyraz zasady koncentracji kosztów postępowania. W braku odmiennych regulacji zasadę tą odnieść należy także do trybu i zasad wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Dla takiej oceny nie bez znaczenia zresztą pozostaje fakt, że regulacja dotycząca wynagrodzenia rzeczonego pełnomocnika umieszczona została przez prawodawcę w tym samym dziale (Dział V p.p.s.a.), co przywołane wyżej przepisy. Kierując się zatem regułami wykładni systemowo-funkcjonalnej dojść należy do przekonania, że w przypadku, gdy w toku danej instancji toczą się postępowania wpadkowe, które kończone są orzeczeniami nie rozstrzygającymi sprawy co do istoty (czyli orzeczeniami, które nie mieszczą się w katalogu orzeczeń wymienionych w art. 209 p.p.s.a.) koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu powinny być rozliczone dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji. Brak jest bowiem unormowania ustawowego, które zaprzeczałoby takiej konkluzji, która zarazem – co trzeba wyraźnie zaznaczyć – nie wyklucza, a wprost podkreśla potrzebę przyznania kosztów postępowania wpadkowego w przypadku, gdy prawo je przewiduje, w jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Kierując się tymi względami tut. Sąd, działając na podstawie art. 157 § 1-2 w zw. z art. 166 orzekł jak w sentencji.