I SA/Bd 968/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 1 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2016 r. w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego postanawia: zmienić postanowienie Referendarza sądowego z 8 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 968/15 w ten sposób, że przyznać R. J. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Miesięczny dochód stanowi kwota ok. 1.707 zł. Jako majątek wskazał altanę na działce ROD. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, samochodów oraz przedmiotów wartościowych powyżej 5.000 zł. Skarżący oświadczył, że syn, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jest osobą bezrobotną i otrzymuje pomoc z MOPR. W rubryce wydatki skarżący podał: wobec banku SROR -345,72 zł; KRUK-100 zł; opłata roczna za prąd, wodę i opał 1.777 zł; spłata rat kredytu na zakup AGD 395 zł; telefon i telewizja 111,80 zł; leki na nadciśnienie 60 zł. W odpowiedzi na zarządzenia referendarza sądowego skarżący przedłożył: PIT-40A za lata 2014-2015 z których wynika, że za powyższe okresy uzyskał dochód w kwotach 24.177,58 zł oraz 24.601,20 zł; zaświadczenie z ZUS o wysokości świadczenia emerytalnego; zaświadczenie z MOPR informujące, że syn skarżącego od 2012r. figuruje w ewidencji osób korzystających z pomocy społecznej ośrodka; harmonogram spłat pożyczki; potwierdzenie dokonania opłaty za prąd, wodę, działkę, wywóz śmieci; faktura dokumentująca zakup opału. Ponadto w piśmie z dnia 30 czerwca 2016r. skarżący oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Wraz z synem utrzymuje się z emerytury. Zarówno skarżący, jak również jego syn nie posiadają samochodów. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2016 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi i odmówił przyznania mu prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, w którym zarzucił błędną ocenę okoliczności faktycznych sprawy poprzez uznanie braku konieczności korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika przez skarżącego. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienie i przyznanie mu prawa pomocy w pełnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej jako: "p.p.s.a.", m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego, art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-6 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie wskazanemu wyżej podmiotowi prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zauważyć, że wykładnia określenia: "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania. Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie radcy prawnego zasługiwał na uwzględnienie. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że skarżący wraz z synem zamieszkuje w altanie na terenie ROD. Rodzina utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego skarżącego wypłacanego w kwocie 1.710 zł. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem lokalu, w którym zamieszkują wynoszą ok. 150 zł (woda, prąd, opał). Syn skarżącego od 2012r. korzysta z pomocy społecznej, jest obciążony też obowiązkiem alimentacyjnym. Skarżący oraz jego syn nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. Skarżący podniósł, że osiem lat temu zmarła w sklepie nagle jego żona, która pozostawiła długi, a które on spłaca do dnia dzisiejszego. W związku z tym zmuszony był też sprzedać mieszkanie. Obecnie mieszka wraz z synem w altanie. Dodał, że stwierdzono u niego chorobę nowotworową oraz nadciśnienie, z tytułu czego ponosi koszty. Skarżący ma 74 lata i nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie wykonuje prac na podstawie umowy cywilnoprawnej. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową wnioskodawcy, przede wszystkim niski dochód z emerytury i brak majątku, uznać należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Za koniecznością przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym przemawiają ograniczone dochody, którym dysponuje (niska emerytura), brak majątku (poza altaną na terenie ogródków działkowych), fakt choroby oraz ze względu także na wiek niewielkie możliwości zatrudnienia. Sąd wziął pod uwagę, że dochód na członka rodziny skarżącego jest bardzo niski, a jego bezrobotny syn korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G.. Sąd przyznając prawo pomocy w zakresie całkowitym kierował się zasadą zapewnienia skarżącemu prawa (dostępu) do Sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec powyższego na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.