I SA/Bd 970/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.na rzecz R.S. kwotę 100 zł ( sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Bd 970/18 UZASADNIENIE Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. określił R. S. i A. S. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie [...]złotych dla obojga małżonków od uzyskanych w 2012 r. łącznych dochodów. Powołana decyzja, zawierająca prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji została skutecznie doręczona R. S. w dniu [...] lipca 2018 r. (pod adresem zamieszkania T., ul. [...]), natomiast A. S. w dniu [...] lipca 2018 r. (pod adresem zamieszkania T., ul. [...]). R. S. złożył odwołanie za pośrednictwem D. Sp. z o.o. w dniu [...] sierpnia 2018 r. (wpływ do Kancelarii Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. w dniu [...] sierpnia 2018 r.). Kolejne odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia R. S. złożył w dniu [...] sierpnia 2018 r. za pośrednictwem P. (wpływ do Kancelarii Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. w dniu [...] sierpnia 2018 r.). A. S. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia nadała za pośrednictwem operatora pocztowego dnia [...] sierpnia 2018 r. R. S. wnioskując o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnił szczegółowo okoliczności złożenia odwołania za pośrednictwem D. sp. z o. o. (nadanie dnia [...] sierpnia 2018 r.) wskazując, że działał zgodnie z informacją uzyskaną podczas wcześniejszego, osobistego składania wniosków dowodowych w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w T. gdzie – jak stwierdził – dowiedział się, że nie musi tego robić osobiście, ale może nadać korespondencję ostatniego przysługującego dnia i liczy się data nadania. Skarżący wyjaśnił, iż z uwagi na ogrom i znaczenie niniejszej sprawy oraz chcąc jednocześnie "dotrzymać ponadnormatywnych standardów", udał się do firmy D. sp. z o.o., aby mieć pewność, że korespondencja ta zostanie jak najszybciej dostarczona. Wyjaśnił, że oddział P. znajduje się ok. 1,7 km od miejsca jego zamieszkania, a do oddziału D. jest ok. 10 km, co potwierdza, że nie kierował się innymi pobudkami, jak tylko chęcią zachowania jak najwyższych standardów. Skarżący wyjaśnił, iż nie posiada wykształcenia prawniczego, a w obecnej sytuacji materialnej nie stać go na wynajęcie kancelarii prawnej, a z informacji uzyskanych w Urzędzie nie wynikało, że korespondencja musi być wysłana tylko i wyłącznie za pośrednictwem P. . Zauważył, że wysłanie korespondencji za pośrednictwem firmy kurierskiej, a nie P. nie miało żadnego wpływu na termin dostarczenia, gdyż korespondencja dostarczona została następnego dnia, tj. [...] sierpnia 2018 r. W tej sytuacji w związku z wagą i znaczeniem sprawy, jak i brakiem jakichkolwiek zaniedbań w związku z wysyłką korespondencji, Skarżący wniósł o wzięcie pod uwagę przedstawionych okoliczności i przywrócenie terminu do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T.. Natomiast A. S. w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu poinformowała, iż "kluczową dla jej życia" korespondencję odebrała "w przede dniach wyjazdu wakacyjnego z dzieckiem do miejscowości J.", a więc w okresie zamieszania związanego z wyjazdem oraz intensywnym okresem przedurlopowym w pracy, w wyniku czego błędnie oceniła, że jest to decyzja dotycząca podatku VAT. Wyjaśniła, że była o tym przekonana tym bardziej, że dzień wcześniej pełnomocnik wyznaczony w zakresie podatku VAT, tj. kancelaria M. z L. poinformował ją mailowo, że otrzymał postanowienie o nadaniu rygoru oraz decyzję od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T.. A. S. podkreśliła, iż w związku z tym, że nie ma wykształcenia prawniczego uznała, iż otrzymana decyzja i postanowienie dotyczą tej samej sprawy, a dodatkowo nie przypuszczała i nie spodziewała się otrzymania decyzji dotyczącej podatku dochodowego z uwagi na brak dotychczasowych roszczeń wobec niej w tym zakresie. Kontynuując A. S. wyjaśniła, że trudności z rzetelną oceną sytuacji spotęgował fakt powrotu z wyjazdu wakacyjnego późnym wieczorem dnia [...] lipca 2018 r. i wyjazdu służbowego następnego dnia wczesnym rankiem (ok. godz. 5:00). Wskazała, że jest pracownikiem mobilnym i w związku z tym była dwa dni pod W., trzy dni w B. i wróciła w dniu [...] lipca 2018 r. Ponadto od dnia [...] lipca 2018 r. (wieczorem) przebywała w W., najpierw na spotkaniu rodzinnym, a w dniu [...] lipca 2018 r. wylatywała z lotniska na zaplanowany wcześniej wyjazd rodzinny. Wyjaśniła, że wróciła w nocy z [...] na [...] sierpnia 2018 r. i dopiero w dniu [...] sierpnia 2018 r. po południu, po odbiorze kolejnych awizowanych pism z placówki pocztowej i lekturze wszystkich, zorientowała się, że odebrana przez nią decyzja dotyczy podatku dochodowego, a termin do wniesienia od niej odwołania już upłynął. Wskazując na powyższe A. S. wniosła o uwzględnienie tych "szczególnych okoliczności", tj. zaplanowanego czasu wakacyjnego, pracy zawodowej na wyjazdach służbowych i przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji wydanej przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., z uwagi na wagę sprawy dla jej życia. W załączeniu A. S. przedłożyła kserokopię karty pobytu w OW J. w dniach [...] lipca 2018 r., oświadczenie o przebywaniu w pracy zawodowej poza miejscem zamieszkania w dniach [...] lipca 2018 r., oświadczenie o przebywaniu na spotkaniu rodzinnym w dniach [...] lipca 2018 r., kserokopie biletów lotniczych W.-B. z dnia [...] lipca 2018 r. i B.-W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. Przedłożone oświadczenia nie zostały przez nią podpisane. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził brak przesłanek określonych w art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań. W uzasadnieniu organ podał, że ani R. S., ani A. S. wnioskując o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powołanej decyzji nie wskazali okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w niedopełnieniu obowiązku i które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. Uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania nie może być przedstawiony przez R. S. chronologiczny przebieg zdarzeń związanych ze złożeniem odwołania i jego przekonanie o dołożeniu szczególnej staranności przy złożeniu odwołania za pośrednictwem D. sp. z o. o., ani też argumenty A. S., która wskazała, że do uchybienia terminu doszło z uwagi na jej szczególne zaangażowanie w wyjazdy o charakterze wakacyjnym i rodzinnym. Trudno bowiem uznać, aby argumentacja zawarta we wnioskach o przywrócenie terminu do złożenia odwołania przekonująco wskazywała na brak winy w niezachowaniu terminu, a jednocześnie wiarygodnie przekonywała o staranności podjętych przez nich działań. W tej sytuacji należy uznać, że nie uprawdopodobnili oni, aby zaistniały okoliczności, których mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań nie byli w stanie przezwyciężyć. W skardze do tut. Sądu R. S. wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2018 r. i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] lipca 2018 r., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: naruszenie art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez bezzasadne stwierdzenie, iż Skarżący nie spełnił łącznie wszystkich przesłanek ustawowych umożliwiających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, złamanie zasady słuszności i sprawiedliwości podatkowej oraz zasady nakazującej orzekanie w razie wątpliwości (w sprawach trudnych) na korzyść podatnika, zawartych w art. 120, art. 121 § 1 oraz w art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu skargi R. S. formułując zarzuty przeciwko zaskarżonemu postanowieniu kilkakrotnie wskazuje, iż nieprawidłowości dopuścił się organ pierwszej instancji. Skarżący w pierwszej kolejności przedstawił chronologiczny przebieg zdarzeń, który doprowadził do wydania zaskarżonego postanowienia i podkreślił, że nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem. Wskazał, że wysyłając odwołanie za pośrednictwem kuriera D. chciał dochować najwyższej staranności w kontaktach z organem podatkowym, tym bardziej, że nie była to dla niego błaha sprawa. Podkreślił, że zanim złożył odwołanie dowiedział się w urzędzie, że nie musi robić tego osobiście, a wysyłając odwołanie ostatniego dnia upływu terminu dochowa ustawowego terminu na złożenie odwołania. Stwierdził, że pracownice urzędu nie wspomniały o tym, że przesyłka ma być nadana przez operatora wyznaczonego, tj. za pośrednictwem P. . Zauważył, że organ w zaskarżonym postanowieniu wskazał, iż Skarżący dochował ponadnormatywnych standardów, a pomimo tego wydał rozstrzygnięcie odmowne, w ogóle nie biorąc pod uwagę staranności, z jaką podszedł do wysłania odwołania. Skarżący zarzucił, że pomimo iż pierwsze odwołanie zostało złożone w terminie organ uznał, że operatorem wyznaczonym jest P. . Ponadto zarzucił organowi, że nie wziął pod uwagę tego, iż nie jest on profesjonalistą i dotychczas nie miał większej styczności z urzędem skarbowym, a chcąc dochować należytej staranności wysłał odwołanie za pośrednictwem kuriera, który co do zasady dostarcza przesyłki szybciej niż P. . Wskazał ponadto, że załączył zapis na elektronicznym nośniku informacji rozmów z pracownikami administracji skarbowej, w trakcie których informowano go o możliwości nadania odwołania nawet w ostatnim dniu terminu na jego wniesienie, lecz nie informowano, że przesyłka musi być nadana za pośrednictwem P. . Wskazał także, że ponowne odwołanie z dnia [...] sierpnia 2018 r. zostało złożone w ustawowym 7-dniowym terminie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W dalszej części skargi Skarżący podał nową, niepodnoszoną w odwołaniu okoliczność, która – jak wskazał – skutkuje nieprawidłowym postrzeganiem otoczenia i zaburzeniem świadomości. Wskazał, że z uwagi na leczenie psychiatryczne i zażywanie silnych leków ma problemy z właściwą oceną sytuacji i najwyraźniej taka właśnie sytuacja miała miejsce w przypadku wysłania odwołania. Zdaniem Skarżącego, organ podatkowy powinien wziąć również pod uwagę różnicę pomiędzy złożeniem odwołania po terminie, a złożeniem go w terminie, ale za pośrednictwem niewłaściwego operatora pocztowego. Podkreślił, że złożył odwołanie w terminie, a jedynie w wyniku niewłaściwej oceny sytuacji (leki) podjął błędną decyzję i nie wybrał właściwego operatora. Tym samym organ powinien przychylić się do wniosku o przywrócenie terminu, czego jednak nie uczynił dopuszczając się naruszenia zasad słuszności i sprawiedliwości podatkowej i postępując wbrew zasadzie nakazującej w razie wątpliwości orzekanie na rzecz podatnika. Ponadto wskazał, że organ nie wziął pod uwagę tego, że gdy tylko dowiedział się, że nieprawidłowo wysłał odwołanie, podjął stosowne działania, by naprawić ten błąd. W załączeniu do skargi przedłożył: kopie części dokumentacji medycznej, zapis rozmów na elektronicznych nośnikach danych (2 sztuki pendrive). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej w skrócie p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd, iż organ przy wydaniu rozstrzygnięcia naruszył : - prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy; - przepisy procedury, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również stwierdzono naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania. Kontroli sądowej poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2018 r. o numerze [...], mocą którego odmówiono skarżącemu i jego żonie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] lipca 2018 roku określającej Skarżącym zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok. Kwestię przywrócenia terminu do wniesienia odwołania regulują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm., zwanej dalej w skrócie : " Op." Jak wynika z treści art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ww. ustawy odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący i jego małżonka odebrali decyzje organu I instancji, skarżąca w dniu [...] lipca 2018 roku pod adresem T. ul. [...], a skarżący w dniu [...] lipca 2018 r. pod adresem zamieszkania T. ul. [...]. Skarżący złożył odwołanie za pośrednictwem operatora D. Sp. z o.o. w ostatnim dniu upływu terminu na wniesienie odwołania tj. w dniu [...] sierpnia 2018r. Odwołanie skarżącego wpłynęło do organu w dniu [...] sierpnia 2018r. Natomiast małżonka skarżącego odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła w dniu [...] sierpnia 2018 r. Organ uznał, że oboje małżonkowie złożyli odwołanie po terminie, tym samym uchybili terminowi do jego wniesienia. Należy wskazać, że Ustawodawca w rozdziale 7 ordynacji podatkowej przewidział instytucję przywrócenia terminu, której celem jest ochrona przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Reguluje ją przepis art. 162 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, który stanowi, że: "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." Zgodnie zaś z § 2 przytoczonego wyżej art. 162 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Jak wynika z powyższego prawodawca sformułował przesłanki pozwalające na przeciwdziałanie skutkom prawnym spóźnionego wniesienia odwołania. Brak spełnienia którejkolwiek z ww. przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, jakim jest w przedmiotowej sprawie odwołanie. Z zacytowanych przepisów wynika, że strona przede wszystkim musi uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi i nie chodzi tu o winę umyślną, ale także o jej postać lżejszą, jaką jest zwykłe niedbalstwo. Należy tu zaznaczyć, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, co oznacza, że uprawdopodobnienie wymaga wykazania danej okoliczności w stopniu mniejszym aniżeli jej udowodnienie (zob. A. Hanusz, Uprawdopodobnienie jako środek zastępczy dowodu, "Przegląd Podatkowy" 2004, nr 3, s. 47-49, a także wyrok NSA z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 361/16). To oznacza, że ocenie sądu podlega okoliczność uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi przy wniesieniu odwołania. Jak wynika z akt sprawy skarżący wniósł odwołanie w dniu [...] sierpnia 2018 r. za pośrednictwem operatora D. Sp. z o.o. w ostatnim dniu na jego wniesienie. Skarżący nie został poinformowany przez organ, że wniesienie odwołania w ostatnim dniu, na jego wniesienie, skutkuje zachowaniem terminu tylko w przypadku pośrednictwa P. . Takiej informacji nie ma również w pouczeniu znajdującym się w decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżący, nadając przesyłkę u innego operatora, takiej informacji także nie uzyskał. Należy zauważyć, że skarżący podał, że nie ma wykształcenia prawniczego, a nadto, że w obecnej sytuacji nie stać go na profesjonalną pomoc prawną. Gdyby D. poinformowało go, że nadanie przesyłki za pośrednictwem tej firmy nie wywołuje skutku doręczenia z datą nadania, to z pewnością przekazał by odwołanie przez P. , zwłaszcza, że jak podał - od siedziby oddziału poczty dzieliła go mniejsza odległość niż do D.. Jak wskazał, chciał mieć pewność, że przesyłka dotrze dlatego nadał ją w D.. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę kieruje się również zapisem art. 45 Konstytucji RP, który stanowi, że: "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd", a w art. 77 ust. 2 postanowiono, że "ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw". W opinii Sądu organ winien przesłankę braku winy również rozważyć w oparciu o ww. przepis (por. - A. Zieliński, Prawo do sądu i organizacja władzy sądowniczej [w:] Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2006 r.; por.: wyrok TK z dnia 7 września 2004 r., sygn. akt P 4/04, OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 81). Na potwierdzenie swego stanowiska skład orzekający w niniejszej sprawie przywołuje uchwałę "7" NSA z dnia 22 stycznia 2018 r. jaka zapadła w sprawie sygn. akt I FPS 3/17 , która co prawda dotyczy wpisu sądowego przekazanego za pośrednictwem innej krajowej instytucji płatniczej ale w opinii sądu przez analogię tezę powyższą można również przez analogię zastosować w niniejszej sprawie. NSA w ww. uchwale wskazał, że "dzień przekazania środków pieniężnych tej instytucji lub jej agentowi – jest równoznaczny z dniem uiszczenia opłaty, o ile doszło do uznania rachunku bankowego sądu należną kwotą". Odnosząc się do przesłanki braku winy w opóźnionym złożeniu odwołania sąd jeszcze raz podkreśla, że przywrócenie terminu na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej dopuszczalne jest w przypadku, gdy strona w postępowaniu podatkowym nie dopuściła się niedbalstwa skutkującego uchybieniem terminu. Z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W opinii sądu wskazane przez skarżącego okoliczności w stopniu dostatecznym odpowiadały uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak wynika z akt sprawy skarżący działając bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika nadał odwołanie za pośrednictwem firmy kurierskiej, dopuszczonej do usług w dniu [...] sierpnia 2018 r. a więc przed upływem terminu do jego wniesienia. W opinii Sądu skarżący działał w niezawinionym błędzie. Reasumując powyższe, przyjmując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy stwierdzić należy, że nie można skarżącemu zarzucić niedbalstwa, a tym samym zawinionego opóźnienia we wniesieniu odwołania. Skład orzekający popiera ugruntowaną tezę z orzecznictwa, że: "przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw." Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy naruszyły art. 162 § 1 Op. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił skargę.