I SA/Bd 972/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2013 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 21 grudnia 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że zamieszkuje z rodzicami, ale prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, którego dochód stanowi wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.500 zł brutto. Strona płaci alimenty na rzecz dwóch synów w łącznej kwocie 780 zł. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania, które wnioskodawca ponosi określono na kwotę 250 zł. Postanowieniem z dnia 02 stycznia 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 28 stycznia 2013r. skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że posiadał rachunki bankowe w okresie, którego dotyczy postępowanie, jednakże nie jest to równoznaczne z dalszym ich posiadaniem. W chwili obecnej takowych rachunków nie posiada. Wyjaśnił, że różnica między wydatkami i dochodami wynika z tego, że koszty utrzymania są kosztami średnimi i w miesiącach kiedy są one niższe skarżący odkłada pieniądze na miesiące, kiedy będą one wyższe. Różnica w podanych przez niego kwotach w różnych sprawach wynika z bardziej oszczędnego i racjonalnego wydatkowania i tak skromnych środków. Jednocześnie skarżący stwierdził, że jego zdaniem referendarz bezpodstawnie wyszedł poza przedmiotowy wniosek i oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie wniosków wniesionych w innych sprawach. Dodatkowo skarżący oświadczył, że jeśli chodzi o koszty codziennego utrzymania, to pozostaje na utrzymaniu rodziców, korzysta z kupowanej przez nich żywności oraz środków czystości. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 12 lutego 2013 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. DZ.U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., Sąd wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie: 1. dokumentów obrazujących środki utrzymania i wysokość dochodów (opisać, z jakich źródeł, w jakiej wysokości, z jakiego tytułu, nazwę zakładu pracy); w przypadku umowy o pracę zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości wynagrodzenia i sposobie jego przekazywania; 2. zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej w przypadku pozostawania bez zatrudnienia, 3. wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości, na terenie której zamieszkuje, 4. zaświadczenia o miesięcznych dochodach ( o pozostawaniu bez zatrudnienia wydane przez właściwy urząd pracy) osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; 5. odpisu zeznania podatkowego za 2011 i 2012 rok strony skarżącej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; 6. wyciągów z posiadanych rachunków bankowych lub lokat terminowych strony skarżącej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy; 7. aktualnego zaświadczenia o sytuacji rodzinnej oraz udzielonych w roku bieżącym świadczeniach przez osobę korzystającą z opieki społecznej wydane przez właściwą jednostkę gminy do spraw zdrowia i opieki społecznej; 8. udokumentowania faktu dokonywania spłaty zaciągniętych kredytów; 9. oświadczenia oraz udokumentowania wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem (opłaty związane z lokalem mieszkalnym czynsz, energia elektryczna, gaz itp.) strony skarżącej i jej rodziny; 10. oświadczenia o wysokości ponoszonych wydatków z tytułu korzystania z telefonu komórkowego; 11. wyjaśnienia, czy wnioskujący posiada samochód lub inny pojazd (ze wskazaniem marki oraz roku produkcji); 12. oświadczenia o ewentualnej pomocy świadczonej przez rodzinę; 13. wykazu tytułów egzekucyjnych przeciwko skarżącemu i tytułów wykonawczych; 14. orzeczeń sądowych dotyczących zasądzonych alimentów na rzecz dzieci; 15. wskazanie innych okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył następujące dokumenty: 1. zeznanie roczne o dochodach za 2011 i 2012 r. 2. zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w B. o statusie bezrobotnego (zasiłek dla bezrobotnych będzie odbierał w kasie PUP), 3. wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] ([...]), zasądzający alimenty na rzecz małoletniego I. M. w kwocie 450 zł, 4. zawiadomienie Komornika przy SR w B. o zmianie wysokości alimentów wynikających z wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] ([...]), zasądzonych na rzecz małoletniego P. S. w kwocie 280,00 zł, 5. postanowienie Komornika Sądowego przy SR w B. z dnia [...] r. (KMP [...]) w przedmiocie zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego z tytułu niezapłaconych alimentów na małoletniego P. S. w kwocie 12.404,40 zł należności głównej (stan na dzień wydania postanowienia) oraz kosztów, Oświadczył, że orzeczenia SR w B. [...] oraz SO w B. [...] to jedyne tytuły wykonawcze przeciwko niemu, nie posiada rachunków bankowych oraz lokat terminowych, nie jest właścicielem nieruchomości i mieszka u rodziców na zasadzie użyczenia, pozostaje na całkowitym utrzymaniu rodziców, a miesięczny koszt utrzymania to około 700 zł, telefon komórkowy rodzice doładowują mu raz na miesiąc na kwotę 50 zł, nie ma żadnych kredytów ani zobowiązań cywilnoprawnych oprócz ww. alimentów, nie jest właścicielem samochodu ani innego pojazdu, miesięczne koszty utrzymanie mieszkania to 580 zł czynsz, 90 zł za energię elektryczną oraz 50 zł za telewizję kablową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego i może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając, z własnej inicjatywy lub na wezwanie, dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 p.p.s.a. - wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Podkreślić należy, że wezwanie takie może przy tym odnosić się do osób trzecich pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami (rodzicami), to dochody i wydatki tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie. Zauważyć należy, że skarżący, co prawda oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jednocześnie wskazał, że pozostaje na całkowitym utrzymaniu rodziców, którzy użyczają mu mieszkania, kupują żywność, środki czystości oraz opłacają telefon komórkowy. Zdaniem Sądu, skoro inne osoby pokrywają koszty utrzymania nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje oraz finansują inne niezbędne jego potrzeby życiowe, to wątpliwości budzi jego oświadczenie o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego. Jeśli skarżący nie pokrywa również kosztów własnego utrzymania ze względu na brak środków finansowych, to prowadzenie przez niego jednoosobowego gospodarstwa domowego jest tym bardziej wątpliwe. W związku z tym, iż skarżący pozostaje na utrzymaniu rodziców, w ocenie Sądu, należało wyjaśnić nie tylko jego sytuację majątkową, lecz również zbadać, czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania ze wsparciem rodziców. Oświadczenie skarżącego zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy uzupełnione dodatkowymi oświadczeniami oraz dokumentami nie stanowi wystarczającej podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego dokumentu potwierdzającego stan majątkowy swoich rodziców (o co był wzywany). Nie zawarto również choćby informacji o obiektywnej możliwości sfinansowania kosztów sądowych obciążających skarżącego przez jego rodziców. Mając powyższe na uwadze Sąd postanowił jak w sentencji.