I SA/Bd 98/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska– Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2010r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Dnia [...] M. P. złożył do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu choroby psychicznej oraz trudnej sytuacji finansowej. Wskazał, że nie posiada żadnego majątku, a jedyny dochód w postaci renty, został zajęty. W konsekwencji z dalszej egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Wobec ewentualnego braku możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku M. P. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanek nakazujących organowi egzekucyjnemu zawieszenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z treścią art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.). Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego został rozpatrzony odrębnym postanowieniem. Pismem z dnia [...] M. P. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Strona podniosła, że prowadzone przez organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. postępowanie doprowadziło do takiej sytuacji, że obecnie nie posiada żadnego majątku, z którego można by wyegzekwować należności wykazane w tytułach wykonawczych. Zdaniem strony zajęcie przez organ egzekucyjny renty z tytułu znacznej niepełnosprawności pozbawia ją środków z jedynego źródła dochodu. M. P. wskazał, że środki te w znacznej mierze przeznaczane są na leczenie, gdyż jest on osobą chorą psychicznie, wymagającą stałej opieki lekarskiej i specjalistycznego leczenia. Wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem przepisu art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując że dalsze postępowanie egzekucyjne nie umożliwi uzyskania kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Powołał się także na respektowanie wartości nadrzędnych takich jak dobro chorego i jego rodziny. Na poparcie swojej argumentacji przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2006r., sygn. akt III SA/Wa 3134/05. Podniósł, że choroba jest zdarzeniem losowym, niezawinionym i uniemożliwia mu podejmowanie jakichkolwiek działań w celu poprawy sytuacji materialnej. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności w podatku dochodowym od osób fizycznych, odsetki od zaliczki na podatek oraz podatek od czynności cywilnoprawnych w łącznej kwocie należności głównej 39.079,80 zł. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia w dniu [...] samochodu osobowego Daewoo Lanos, który dnia [...] odebrano zobowiązanemu. Natomiast w dniu [...] spisano ze zobowiązanym protokół o stanie majątkowym oraz zajęto telewizor. Dyrektor zaznaczył, że zawiadomieniem z dnia [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego w postaci świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, tj. ZUS Oddział w B. Pismem z dnia [...] organ rentowy zawiadomił Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. o wstrzymaniu z dniem 1 listopada 2009r. wypłaty świadczenia M. P. W związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej sprawę przekazano Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy celem wskazania organu właściwego do prowadzenia egzekucji łącznej. Organ odwoławczy powołując się na art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podkreślił, że zawiera on enumeratywnie określone przesłanki skutkujące obligatoryjnym zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Wymienione w powyższym przepisie okoliczności stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić postępowanie egzekucyjne. W opinii organu nie zostały w tym katalogu ujęte okoliczności, na które powołuje się strona zarówno we wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jak i w zażaleniu. Nie są takimi okolicznościami choroba ani trudna sytuacja finansowa. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu zażaleniowego, M. P. wniósł skargę, w której ponownie podkreślił, że obecnie nie posiada żadnego majątku i został pozbawiony jedynego źródła dochodu tj. renty, która została zajęta w toku egzekucji. Wskazał, że jest osobą chorą psychicznie, wymagającą leczenia i opieki lekarza. W opinii strony skarżącej taki stan zdrowia stanowi przeszkodę o charakterze trwałym i powoduje, że dalsze prowadzenie postępowania byłoby niewłaściwe i niecelowe. Podniósł, że z powodu choroby doszło do bardzo trudnej sytuacji, w tym do działań egzekucyjnych. Podobnie jak w zażaleniu powołał się na art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wyrok WSA w Warszawie z 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3134/05. W przypadku uznania przez Sąd, że umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bezpodstawne, wówczas zwrócił się o zawieszenie postępowania zgodnie z treścią art. 56 ust. 1 ww. ustawy, bądź zastosowanie innych rozwiązań przewidzianych prawem pozwalających na pozytywne załatwienie wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zgodne z prawem jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, odsetki od zaliczki na podatek oraz podatek od czynności cywilnoprawnych. W ocenie strony skarżącej, jej bardzo trudna sytuacja materialna i choroba uzasadniają zastosowanie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu nie ma podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ żadna z przesłanek wymaganych przepisami prawa nie wystąpiła w sprawie. Należy podać, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 56-art.58 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 56 ustawy postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela, 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie z art. 56 § 2 ustawy zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu. W doktrynie podnoszone jest, że instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym przypadku (tj. w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania) nie należało w ogóle wszczynać owego postępowania egzekucyjnego. Chodzi też o przeszkody, które da się prawdopodobnie usunąć. Jeśli bowiem z góry wiadomo, że są to przeszkody trwałe – prowadzi to do umorzenia postępowania. Jeśli przeszkody zostaną usunięte, postępowanie egzekucyjne toczy się dalej (zob. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji – komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, W-wa 2005r., s. 155). Zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega zatem na przerwaniu – na czas określony – biegu tego postępowania, w związku z wystąpieniem przeszkód w jego dalszym prowadzeniu. Podkreślić należy, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w tym przepisie ma charakter zamknięty. Artykuł 56 § 1 wymienia przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Nie pozostawia zatem do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Komentowana ustawa nie zna też instytucji fakultatywnego zawieszenia postępowania, o której traktuje np. art. 98 Kpa. Jedynie § 2 komentowanego artykułu 56 uzależnia w pewnych sytuacjach zawieszenie postępowania od braku zagrożenia interesu społecznego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że analiza przyczyn, które podaje strona skarżąca, tj. trudna sytuacja materialna i choroba nie mieszczą się w katalogu przesłanek zawieszenia postępowania wymienionych w powołanym art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest w prawdzie w art. 56 § 1 pkt 5 tej ustawy odesłanie do innych przypadków przewidzianych w ustawach, jednakże żadna z ustaw nie wskazuje jako podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji przyczyny podanej przez skarżącego. Pogląd prezentowany w przedmiotowej sprawie ma oparcie w orzecznictwie innych sądów administracyjnych. I tak w wyroku z dnia 9 grudnia 1998 r. sygn. akt II SA 1676/97 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przepisie art. 56, podaje enumeratywnie wyliczone przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze nie są nimi okoliczności związane z sytuacją rodzinną i ekonomiczną skarżących. Dlatego też organ egzekucyjny nie był obowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Także taką okolicznością nie jest wniesienie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 17 stycznia 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1636/99)". Podobny pogląd wyraził m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który w wyroku z dnia 10 grudnia 2008r. o sygn. akt II SA/Po 779/2008 (opubl. LexPolonica nr 2013223) stwierdził, że art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wylicza w sposób wyczerpujący okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 8 grudnia 2000 r. o sygn. akt I SA/Lu 1262/99 (LexPolonica nr 361936) Sąd ten stwierdził, że: "Przepis art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia w pkt 1-5 przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody decyzyjnej, czy w konkretnym przypadku zawiesić postępowanie, czy też nie. Do przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które zgłosić mógłby zobowiązany, należy wykazane przez niego wstrzymanie wykonania obowiązku, odroczenie terminu jego wykonania lub rozłożenie na raty należności pieniężnej dochodzonej tytułem wykonawczym". Podobnie ten sam Sąd w wyroku z dnia 12 maja 1999 r. o sygn. akt I SA/Lu 279/98 (LexPolonica nr 364819). Odnośnie powołania się w skardze na wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2006r. sygn. akt III SA/Wa 3134/05 należy zauważyć, że nie jest on adekwatny do przedmiotowej sprawy. Wymieniony wyrok został wydany w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług, natomiast w uzasadnieniu Sąd czynił rozważania w zakresie pojęcia "ważnego interesu" podatnika w kontekście przepisów Ordynacji podatkowej, która w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Reasumując należy stwierdzić, że orzekając w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny związany jest treścią art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawierającą enumeratywnie wymienione przesłanki zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 1998r., sygn. akt I SA/Lu 228/97). W związku z tym, w ocenie tut. Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem podniesione przez skarżącego okoliczności nie stanowią podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił. M. Łent H. Adamczewska – Wasilewicz U. Wiśniewska