I SA/Bd 997/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K., J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. K., J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanowił: 1. zwolnić skarżących od wpisu od skargi w 50% (pięćdziesięciu %), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący złożyli na urzędowych formularzach PPF wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...]zł netto z tytułu świadczeń emerytalnych. Jako majątek wnioskodawcy wskazali dom o pow. [...] m². Oświadczyli, że nie posiadają oszczędności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł oraz papierów wartościowych i wierzytelności. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki wskazali: kredyt hipoteczny – [...] zł; opłaty za media dom i leki [...]zł; rata do Urzędu Skarbowego – [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożyli: PIT -40A za lata 2013-2014 z których wynika, że z tytułu świadczeń emerytalnych za powyższe okresy uzyskali łączny dochód w kwotach [...]zł oraz [...]zł; potwierdzenie wpłat kwot [...]zł, [...]zł, [...]na rzecz Urzędu Skarbowego w T.; decyzje o waloryzacji emerytur; fakturę za wodę i ścieki; kserokopie umowy kredytowej; kserokopie dokumentu dostawy wyrobów węglowych; decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2015r.; faktury za energię; wyciąg z rachunku bankowego oraz oświadczenia skarżących z których wynika, że nie korzystają z pomocy społecznej, utrzymują się ze świadczeń emerytalnych i nie posiadają oszczędności. Skarżący ponadto oświadczył, że jest właścicielem samochodu osobowego marki [...]rok produkcji [...] o wartości rynkowej [...]zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania Referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że Referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżących złożone na urzędowych formularzach PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę ich sytuacji majątkowej. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący utrzymują się ze świadczeń emerytalnych, które łącznie wynoszą [...]zł (wpływy na rachunek bankowy). Zatem skarżący dysponują stałym dochodem, który po przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi [...]zł. W kontekście powyższego wskazać należy, że minimalne wynagrodzenie za pracę w 2016r. wynosi 1.850,00 zł brutto miesięcznie (vide: § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1385), co daję kwotę 1355,69 zł netto. Zatem dochód w gospodarstwie domowym skarżących przypadający na jednego członka rodziny jest wyższy niż określono to w przywołanym wyżej rozporządzeniu. Podkreślenia również wymaga, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący są właścicielami domu o pow. [...] m² oraz samochodu osobowego marki [...] (wartość rynkowa samochodu [...]zł). W odpowiedzi na zarządzenie Referendarza sądowego skarżący przedłożyli m.in. kserokopię umowy kredytowej, z której wynika, że kredyt został udzielony na sfinansowanie zakupu domu od dewelopera. Z tytułu zaciągniętego kredytu skarżący co miesiąc zobowiązani są do spłaty rat kredytu w kwocie ok. [...] zł. Odnosząc się do powyższej okoliczności tj. comiesięcznej spłaty raty kredytu hipotecznego wskazać należy, że ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Dlatego też, nie znajduje uzasadnienia, aby wnioskodawcy spłacali inne ciążące na nich zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądali, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za nich całkowicie Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że koszty związane z utrzymaniem domu oraz zakupu leków to kwota [...] zł. Zatem po odliczeniu powyższych wydatków, od uzyskiwanych dochodów skarżącym do dyspozycji pozostaje kwota ok. [...]zł. Orzekający wziął jednak pod uwagę, że skarżący spłacają zadłużenie względem Urzędu Skarbowego w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Nie podali jakie ponoszą koszty związane z wyżywieniem, zakupem środków czystości czy tez ubrań które bez wątpienia ponoszą. Mając na uwadze wysokość wpisu od przedmiotowej skargi ([...]zł) oraz okoliczność spłaty zaległych zobowiązań podatkowych względem Urzędu Skarbowego oraz stan środków na rachunku bankowym skarżących na dzień [...]2015r. - [...] zł orzekający uznał, że przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem skarżący mają możliwość opłacić jednorazowo wpis od skargi w kwocie [...] zł. Obciążenie taką kwotą nie będzie się wiązało z jakimkolwiek zagrożeniem dla pokrycia ich uzasadnionych wydatków, a także nie będzie stanowiło bariery utrudniającej im dostęp do Sądu. Tym samym w ocenie orzekającego zwolnienie skarżących w 50% z wysokości wpisu od skargi mieści się w możliwościach finansowych skarżących. Podkreślenia również wymaga, że wydatkowanie środków związanych z prowadzeniem sprawy sądowej ma charakter tymczasowy, albowiem stosownie do art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji